Với Phó Tổng giám đốc Khối vận hành Coteccons, một doanh nghiệp không chỉ là tổ chức kinh tế. Nó giống một con người, có thân, có trí và có tâm. Nếu thân là hệ thống vận hành và dự án, trí là năng lực chuyên môn, thì tâm chính là niềm tin, là văn hóa. Và khi niềm tin bị tổn thương và văn hóa vụn vỡ, mọi cấu trúc dù vững đến đâu cũng trở nên mong manh. Trong cuộc trò chuyện với chúng tôi nhân dịp 8/3, bà Nguyễn Trình Thùy Trang chia sẻ về hành trình nghề nghiệp trước khi đến với Coteccons, những giai đoạn biến động của doanh nghiệp này, cũng như cách bà nhìn nhận vai trò của phụ nữ trong ngành xây dựng.

Trước khi đến với ngành xây dựng, chị làm ở đâu?

Tôi bắt đầu sự nghiệp trong ngành nhân sự với vai trò headhunter (người săn nhân tài) và đi bán các quảng cáo trực tuyến về tuyển dụng. Công việc khi đó là “bán” những thứ vô hình: hiểu con người, hiểu năng lực của họ và hiểu doanh nghiệp cần gì để kết nối đúng hai bên. Từ đó tôi sớm nhận ra một điều quan trọng: một tổ chức có thể thay đổi rất nhiều chỉ nhờ những con người được đặt đúng vào vị trí.

Sau đó tôi tiếp tục làm trong lĩnh vực tuyển dụng và truyền thông tiếp thị tại một số doanh nghiệp trong nước. Những trải nghiệm này giúp tôi quen với việc giải những bài toán mới, nhìn vào cái gốc của vấn đề cốt lõi hơn là bề mặt, đặc biệt trong những giai đoạn thị trường chưa có sẵn khung năng lực chuẩn cho các vị trí hay công việc hoàn toàn mới, thậm chí nguồn nhân lực phù hợp.

Sau đó tôi có cơ hội làm việc trong các tập đoàn đa quốc gia, nơi tôi quan sát cách những doanh nghiệp có lịch sử hàng trăm năm xây dựng nền tảng vận hành kỷ luật và tầm nhìn dài hạn. Trải nghiệm này khiến tôi suy nghĩ nhiều hơn về khái niệm “doanh nghiệp trụ cột” và vai trò của những tổ chức có thể tồn tại lâu dài, tạo tác động lớn cho nền kinh tế.

Sau một thời gian làm việc ở vai trò “employee” (nhân viên), tôi quyết định thử sức với vai trò độc lập, thành lập một agency tư vấn truyền thông và quản trị. Công việc tư vấn xử lý khủng hoảng trong thời gian này giúp tôi nhìn thấy một góc khác của doanh nghiệp: phía sau mỗi biến động của tổ chức không chỉ là câu chuyện chiến lược hay lãnh đạo, mà còn là hàng nghìn con người bị ảnh hưởng trực tiếp. Vì vậy, giúp một doanh nghiệp đi qua giai đoạn khó khăn cũng đồng nghĩa với việc bảo vệ nhân viên và gia đình của họ.

Cơ duyên nào đưa chị đến với Coteccons?

Tôi bắt đầu đồng hành với Coteccons từ năm 2018 trong vai trò tư vấn khủng hoảng và chuyển đổi khi ban lãnh đạo Coteccons thời đó gần như “áp đảo” các nhóm cổ đông lớn về sức ảnh hưởng trên truyền thông, nội bộ và thị trường. Nhưng đến giai đoạn 2020-2021, khi những biến động nội bộ trở nên rõ rệt và rung lắc hằng ngày ảnh hưởng vào cuộc sống của nhiều người, tôi nhận ra mình không thể đứng ngoài.

Thương hiệu và tổ chức Coteccons không có lỗi. Hàng nghìn con người đang làm việc ở đây càng không có lỗi. Với tôi, phía sau mỗi doanh nghiệp là hàng nghìn gia đình. Và nếu một cuộc xung đột, mâu thuẫn của vài cá nhân lãnh đạo chủ chốt kéo theo sự đổ vỡ của cả tổ chức, thì cái giá phải trả không chỉ nằm trên báo cáo tài chính.

Tham gia sâu hơn vào quá trình tái cấu trúc giai đoạn 2020-2022, tôi hiểu rằng những thay đổi lãnh đạo cấp cao luôn là thời điểm nhạy cảm nhất. Quá nhanh, tổ chức dễ gãy. Quá chậm, cơ hội sẽ trôi qua. Điều khó nhất không phải là quyết định đi đâu, mà là đi như thế nào, để con người dẫn dắt, thay vì “nỗi sợ”, thì phải tập trung việc kịp thích nghi để vững. Nếu không được xử lý cẩn trọng, tổ chức dễ rơi vào trạng thái xáo trộn. Vì vậy, quá trình tái cấu trúc cần được thực hiện từng bước, đủ chậm để ổn định nội bộ nhưng cũng đủ quyết liệt để tạo ra hướng đi mới.

Có những hành trình, nếu chỉ đứng bên ngoài ở vai trò tư vấn, bạn chỉ có thể nói và hy vọng người ta sẽ nghe, và bạn sẽ không bao giờ đi đến cuối, đó là lý do đơn giản tôi quyết định “đi sâu và trèo cao” gắn bó lâu dài với Coteccons, không chỉ đưa ra đề xuất mà phải trực tiếp tham gia vào quá trình triển khai và chịu trách nhiệm cho những quyết định đó.

Coteccons đang có cách vận hành ‘khá đặc biệt’ là Ủy ban Quản trị cấp cao (ExCom) sẽ chịu trách nhiệm điều hành thay vì một CEO. Theo chị mô hình này mang lại lợi thế và áp lực gì?

Tôi nghĩ không có mô hình quản trị nào hoàn hảo. Mỗi mô hình đều có ưu điểm và hạn chế riêng. Coteccons vận hành theo mô hình ExCom gồm 7 thành viên, tạm thay thế vị trí CEO truyền thống. Với ExCom, lợi thế là phân quyền và nhiều người cùng chia sẻ trách nhiệm, có nhiều góc nhìn khác nhau khi đưa ra quyết định.

Nhờ có ExCom, Coteccons có thể tăng tốc ra quyết định và linh hoạt trong vận hành, giảm độ trễ nếu mọi quyết định phải qua quá nhiều cấp phê duyệt. Đồng thời, ExCom cũng giúp tạo tính nhất quán trong lãnh đạo và quản trị khi nhiều dự án trên nhiều địa bàn cùng vận hành đồng thời. Khi công ty mở rộng, lượng đấu thầu và hợp đồng lớn, quản trị rủi ro ngày càng phức tạp, vai trò ExCom càng quan trọng trong điều phối giữa các đơn vị, kiểm soát tiến độ và chi phí chéo.

Vậy khi có những ý kiến khác nhau trong Ủy ban Quản trị cấp cao thì doanh nghiệp xử lý như thế nào?

Nhiều người cùng điều hành, sự khác biệt trong góc nhìn là điều bình thường. Điều quan trọng là tất cả cùng đồng chí hướng, đặt lợi ích của tổ chức lên trên cái tôi cá nhân.

Trong ExCom, tranh luận là cần thiết, nhưng quyết định cuối cùng phải là quyết định tốt nhất cho doanh nghiệp, chứ không phải cho một người.

Là nữ lãnh đạo trong ban điều hành chị có cảm thấy mình phải chứng minh nhiều hơn không?

Tôi chưa bao giờ nghĩ mình cần phải chứng minh điều gì chỉ vì mình là phụ nữ. Tôi chỉ tập trung vào việc làm thật tốt công việc của mình. Khi kết quả đã rõ ràng thì mọi người sẽ nhìn vào kết quả đó chứ không nhìn vào giới tính của bạn.

Điều tôi quan tâm hơn là làm sao để tổ chức vận hành tốt và mọi người trong công ty cảm thấy tự hào về nơi mình đang làm việc.

Nhiều doanh nghiệp nói về “hạnh phúc nhân viên”, nhưng trong ngành xây dựng nơi kỷ luật và tiến độ là ưu tiên số một, điều đó có thực sự khả thi?

Sau những biến động của Coteccons tôi nhận ra rằng doanh nghiệp cũng giống như một con người. Nó có tâm, thân và trí. Thân là hệ thống vận hành, dự án và doanh thu. Trí là năng lực chuyên môn. Nhưng nếu tâm không vững thì rất khó vượt qua khủng hoảng.

Tôi muốn xây dựng một môi trường mà ở đó mọi người cảm thấy tự hào khi nói rằng mình làm việc tại Coteccons. Khi con người cảm thấy mình có giá trị và được lắng nghe thì họ sẽ có động lực rất lớn để cống hiến.

Chúng tôi bắt đầu thay đổi từ những điều rất cụ thể như logo, đồng phục cho đến không gian làm việc. Những thay đổi đó không chỉ là hình thức mà nhằm tạo ra một không khí và môi trường mới, để mọi người gắn kết hơn, tự hào về nghề của mình hơn và thấy hạnh phúc hơn.

Chị nhìn nhận thế nào về vai trò của phụ nữ trong ngành xây dựng?

Thực ra tôi không nghĩ nhiều về việc mình là phụ nữ trong ngành xây dựng. Tôi chỉ nghĩ mình là một con người đang làm nghề. Khi làm việc lâu với nhau mọi người cũng không nhìn tôi dưới góc độ giới tính nữa.

Theo tôi trong một tổ chức luôn cần sự cân bằng. Phụ nữ mang lại những góc nhìn mềm mại hơn, cẩn thận hơn và thấu hiểu hơn. Những điều đó rất cần thiết trong bất kỳ doanh nghiệp nào.

Nhân dịp 8/3 chị muốn gửi thông điệp gì đến các nữ kỹ sư và nhân sự đang làm việc tại công trường?

Lãnh đạo, với tôi, chưa bao giờ là việc đứng cao hơn người khác. Đó là lựa chọn đứng cùng họ trong những giai đoạn khó khăn nhất, khi mọi câu trả lời hay kết quả của tương lai đều chưa rõ ràng.

Tôi không tin vào hình ảnh người phụ nữ phải trở nên cứng rắn và hầm hố để được công nhận, hay phải nói to hơn để được lắng nghe. Tôi tin vào sức mạnh của sự điềm tĩnh, của khả năng chịu trách nhiệm đi đến cùng, và của những quyết định được đưa ra sau khi đã nghĩ cho rất nhiều người khác ngoài bản thân mình.

Phụ nữ không cần gồng mình để trở thành một phiên bản lãnh đạo “giống đàn ông”. Chúng ta có quyền lãnh đạo bằng sự thấu hiểu, bằng khả năng kết nối, bằng trực giác được tôi luyện từ trải nghiệm mà ông trời đã tạo hóa riêng cho nữ giới và cả bằng sự kiên nhẫn mà chỉ những người từng đi qua biến động và chọn ở lại mới có.

Một doanh nghiệp bền vững không được xây bằng những quyết định hào nhoáng, mà bằng niềm tin được tích lũy mỗi ngày. Và niềm tin đó chỉ tồn tại khi người lãnh đạo dám ở lại, dám chịu trách nhiệm, và dám đặt con người lên trước những con số.

Nếu có một điều tôi muốn nói với những người phụ nữ đang lựa chọn con đường lãnh trách nhiệm, dù ở vị trí nào hay chuyên môn nào, thì đó là: Bạn không cần phải trở nên khác đi để xứng đáng. Bạn chỉ cần đủ vững vàng để là chính mình và đủ tử tế để không bỏ lại ai phía sau.