"Tám lạng, Nửa cân": Cặp chó làng do AI tạo ra khiến MXH cười nghiêng ngả, phía sau là ngành kinh doanh béo bở nhưng không dành cho số đông
Bộ phim AI về hai chú chó làng "chạm trán" chó thành phố đang gây sốt mạng xã hội Trung Quốc và lan sang Việt Nam với tên gọi "Chó thành thị - chó nông thôn". Đằng sau tiếng cười là một thị trường tỷ lượt xem, nơi người làm phim ngoài giờ kiếm gần bằng lương chính, nhưng cứ hơn 200 phim mới có một phim thắng lớn.
Giữa tháng 11, cư dân mạng Trung Quốc truyền tay nhau một loạt video được gọi chung là "series chó làng". Không lâu sau, loạt video này cũng phủ sóng mạng xã hội Việt Nam với cái tên "Chó thành thị - chó nông thôn". Hai nhân vật chính là hai chú chó cỏ Bán Cân (Nửa Cân) và Bát Lạng (Tám Lạng).
Cái tên lấy từ thành ngữ quen thuộc mà người Việt cũng dùng là "kẻ tám lạng, người nửa cân", vì theo cách cân đo cũ một cân bằng 16 lạng. Hai chú chó đúng là kẻ tám lạng người nửa cân: ngờ nghệch, tham ăn, hay khoác lác nhưng tốt bụng.
Hai nhân vật chó cỏ trong "series chó làng" do AI tạo ra, đang gây sốt mạng xã hội Trung Quốc và Việt Nam. Ảnh: Bilibili
Mỗi tập dài vài phút, kể chuyện vặt ở làng. Bán Cân bẽ mặt trước một chú chó thành phố. Bán Cân sửng sốt khi nghe nói chó thành phố tắm một lần mất cả trăm tệ (khoảng 400.000 đồng). A Phúc học lỏm mánh xin thịt của Bán Cân rồi bị ông chủ quán thịt chín cầm gậy đuổi. Đại Soái và Thập Tam ngáy to đến mức hai nhân vật chính mất ngủ cả đêm. Có cả tuyến tình cảm khi Bát Lạng cuối cùng cũng gặp được "bạch nguyệt quang" tên Tri Nguyệt.
Cảnh trong tập Bán Cân sửng sốt khi nghe nói chó thành phố tắm một lần mất cả trăm tệ. Ảnh: Bilibili
Các nhân vật chó làng trong một tập phim được đăng lại trên Bilibili. Ảnh: Bilibili
Ngày 18/11, một tài khoản trên Bilibili đăng video tổng hợp với tiêu đề khẳng định hai chú chó đã gây bùng nổ mạng xã hội Âu Mỹ, thu hơn 220.000 lượt xem. Đó mới là lời giới thiệu của người đăng, chưa có số liệu nào từ nền tảng nước ngoài kiểm chứng. Một ngày sau, một video khác gọi thẳng đây là "series chó làng đang gây sốt mạng" và tung cả bản "nhái".
Mỗi tập phim chỉ dài vài phút, xoay quanh chuyện vặt ở làng quê. Ảnh: Bilibili
Người đứng sau bộ phim là tài khoản Douyin có tên Tây Du Lạc Nhân Gian, định vị IP ở tỉnh Sơn Đông. Series mang tên chính thức "Tôi tên Bán Cân, nó tên Bát Lạng", tập đầu lên sóng ngày 4/11 và từ đó ra đều đặn mỗi ngày một tập, đến ngày 21/11 đã có 18 tập. Tính đến ngày 22/11, tài khoản có khoảng 502.000 người theo dõi và hơn 3,1 triệu lượt thích. Tập ăn khách nhất, kể chuyện Bát Lạng gặp ác mộng và được Bán Cân kịp thời "cứu nguy", nhận khoảng 189.000 lượt thích. Danh tính thật của người làm phim chưa được công khai.
Kênh Douyin Tây Du Lạc Nhân Gian, nơi đăng series "Tôi tên Bán Cân, nó tên Bát Lạng", có khoảng 502.000 người theo dõi. Ảnh chụp màn hình
Ngoài cặp nhân vật chính, phim có cả một "dàn diễn viên" gồm chú chó thành phố Lucky, Đậu Đậu, kẻ hay gây sự A Phúc, cặp Đại Soái và Thập Tam. Phần giới thiệu kênh khẳng định hình tượng nhân vật đã được đăng ký bản quyền, nghiêm cấm sử dụng trái phép và sẽ "tuần tra toàn mạng".
Dù vậy, các tập phim vẫn bị đăng lại khắp nơi. Trên Douyin, có tài khoản đánh số lại thành "tập 1", "tập 2" và ghi chú nguồn từ kênh gốc. Trên Bilibili, tài khoản Phiên Gia Tương 667788 đăng lại gần như cùng ngày với bản gốc, nhưng gắn nhãn tự làm và cấm đăng lại.
Tài khoản Phiên Gia Tương 667788 đăng lại các tập Bán Cân, Bát Lạng trên Bilibili. Ảnh chụp màn hình
Chó làng thắng chó thành phố: Công thức cảm xúc dễ đoán mà hiệu quả
Bán Cân và Bát Lạng không đứng một mình. Cùng tháng 11, mạng xã hội Trung Quốc tràn ngập các clip AI cùng mô-típ "chó làng gặp chó thành phố". Ngày 14/11, một tài khoản Weibo đăng clip chú chó thành phố mặc vest đi ngang đống rơm. Lũ chó cỏ xì xào chuyện nó ăn hạt, mặc đồ hiệu, rồi kéo đến hỏi giá bộ đồ, nghe xong lại tặc lưỡi khen sống ở quê tự do hơn. Một clip khác tên "Khi chó thành phố ăn đồ quê" đạt khoảng 1,2 triệu lượt xem trên Bilibili.
Công thức không mới. Đó vẫn là thế đối lập giữa quê và phố, giữa cái mộc mạc và cái hào nhoáng, kết thúc bằng phần thắng nghiêng về bên "người nhà quê". Chó cỏ vốn là giống chó giữ nhà quen thuộc ở nông thôn, nay được đặt lên sân khấu như một nhân vật có cá tính, đứng ngang hàng thậm chí trên cơ các giống chó ngoại đắt tiền.
Cảnh trong clip "Khi chó thành phố ăn đồ quê", đạt khoảng 1,2 triệu lượt xem trên Bilibili. Ảnh: Bilibili
Phó giáo sư Đổng Thần Vũ, Học viện Báo chí Đại học Nhân dân Trung Quốc, giải thích rằng chó mèo từ lâu đã mang sẵn tính "meme", tính trêu đùa. Ghép chúng với cốt truyện phim ngắn sẽ tạo ra sự tương phản vừa phi lý vừa thân thuộc. Người xem nhìn chú chó cỏ lóng ngóng trước chó Tây và thấy chính mình, một người từ quê lên phố, lần đầu nghe giá một lần tắm cho chó.
Những chú chó cỏ ngờ nghệch, tham ăn nhưng tốt bụng khiến người xem thấy thân thuộc. Ảnh: Bilibili
Theo nhà nghiên cứu tâm lý Trần Vũ của Đại học Vũ Hán, được Tân Hoa Xã dẫn trong bài ngày 10/11, thú cưng AI mang lại sự gắn bó "gánh nặng thấp": chúng không ốm, không cần thức ăn đắt tiền, không đòi chăm sóc liên tục. Với lớp người trẻ đi làm về muộn, ở trọ, chủ nhà cấm nuôi chó mèo, một chú chó cỏ trên màn hình là cách "nuôi" rẻ nhất.
Sự quen thuộc ấy chạm cả vào ký ức. Tân Hoa Xã kể chuyện một người xem để lại bình luận rằng chú chó vàng trong phim khiến anh nhớ con chó từng nuôi cùng bà, và nhớ cả người bà đã mất.
Hai chú chó làng trò chuyện như người trong một tập phim. Ảnh: Bilibili
Một lập trình viên làm phim sau 10 giờ đêm, thu nhập gần bằng lương chính
Muốn hiểu ai đứng sau những chú chó này, nhìn vào một trường hợp đã được báo chí Trung Quốc ghi nhận: Chúc Bất Nhị, lập trình viên sinh sau năm 2000. Theo bài đăng trên trang Đầu Tư Giới ngày 22/10, anh vẫn đi làm toàn thời gian, khoảng 10 giờ đêm về nhà mới mở máy tính làm phim.
Sản phẩm của anh là "A Hoàng và ngôi làng này", kể về một chú chó cỏ vàng do AI tạo ra, lạc vào làng và được một bé gái nhận nuôi. Tập đầu lên sóng cuối tháng 8. Sau khoảng một tháng rưỡi, bộ phim đạt chừng 60 triệu lượt xem trên các nền tảng, và thu nhập từ kênh nay gần bằng lương chính của anh. Tập 6, kể chuyện A Hoàng giúp hàng xóm bắt con lợn phá vườn rau, nhận khoảng 210.000 lượt thích. Cuối tháng 9, anh mở thêm tài khoản thứ hai với một chú chó Labrador và một chú mèo Anh lông ngắn, tăng khoảng 15.000 người theo dõi chỉ trong một ngày.
Một tập của "A Hoàng và ngôi làng này", bộ phim do một lập trình viên làm ngoài giờ hành chính. Ảnh: Bilibili
Một trường hợp khác là Miêu Tử Thất. Theo Tân Hoa Xã, tác giả là một chàng trai 29 tuổi ở Thành Đô, từng viết quảng cáo cho ngành bất động sản và thất nghiệp gần một năm, không qua trường lớp điện ảnh nào. Anh làm phim trong phòng ngủ, không có ê-kíp, chỉ dùng Microsoft Word, phần mềm dựng CapCut và công cụ tạo ảnh, video Dreamina. Ra mắt tháng 4, sau sáu tháng kênh có khoảng 1,7 triệu người theo dõi và hơn 500 triệu lượt xem trên các nền tảng. Quảng cáo cho nhãn hàng chiếm khoảng 70% thu nhập của anh.
Chú chó cỏ A Hoàng do AI tạo ra, nhân vật chính của bộ phim đạt khoảng 60 triệu lượt xem sau một tháng rưỡi. Ảnh: Bilibili
Rào cản kỹ thuật gần như đã biến mất. Theo Đầu Tư Giới, người làm thạo chỉ cần khoảng 30 phút cho một video, với DeepSeek viết kịch bản, Jimeng hoặc Kling tạo hình ảnh và CapCut dựng phim. Theo đài CCTV được Reuters dẫn lại, chỉ trong nửa đầu năm 2026, chi phí làm phim ngắn bằng AI ở Trung Quốc đã giảm từ 5.000 tệ (khoảng 20 triệu đồng) mỗi phút xuống chỉ vài trăm tệ.
Thị trường tỷ lượt xem, nhưng tiền chỉ chảy về số ít
Quy mô khán giả rất lớn. Theo Tân Hoa Xã, hashtag thú cưng AI trên Douyin đạt 3,19 tỷ lượt xem với hơn 160.000 người sáng tạo tham gia, trên Xiaohongshu là 75,89 triệu lượt xem. Nền khán giả này nằm sát một thị trường thật: năm 2025, Trung Quốc có 126 triệu chó mèo nuôi ở đô thị, chi tiêu cho thú cưng đạt 312,6 tỷ tệ và được dự báo lên 405 tỷ tệ năm 2028. Một báo cáo năm 2025 về tiêu dùng cảm xúc của Gen Z cho thấy gần 90% người trẻ được hỏi từng trả tiền cho "giá trị cảm xúc".
Tiền đến từ năm nguồn chính, theo Đầu Tư Giới: chia sẻ doanh thu lượt xem từ nền tảng, quảng cáo cài cắm, hoa hồng bán hàng, cấp phép tài khoản và hình tượng, cùng việc bán khóa học dạy làm kênh. Phần lớn tài khoản chỉ dừng ở nguồn thứ hai hoặc thứ ba. Thu nhập hơn 100.000 tệ (khoảng 400 triệu đồng) mỗi tháng chủ yếu thuộc về một số ít tài khoản đầu ngành, còn nhóm tầm trung sống nhờ hoa hồng bán hàng.
Hình ảnh chó thành phố chải chuốt, ăn hạt, mặc đồ hiệu là "đối thủ" quen thuộc của chó làng trong các phim AI. Ảnh: Bilibili
Mức giá ở đỉnh đủ hấp dẫn. Theo những gì Chúc Bất Nhị kể với Tân Hoa Xã, các nhà sáng tạo thú cưng AI hàng đầu có thể nhận tới 80.000 tệ (khoảng 320 triệu đồng) cho một hợp đồng quảng cáo, và có người được cho là kiếm tới 1 triệu tệ (khoảng 4 tỷ đồng) một tháng. Nhãn hàng thích các chú chó, chú mèo vì người xem ít đề phòng với nhân vật động vật hơn với người thật. Một bình luận được Đầu Tư Giới trích lại nói đùa rằng nếu chú mèo cam bán thực phẩm chức năng thì họ cũng mua.
Bán Cân và Bát Lạng cũng đã bắt đầu kiếm tiền. Chỉ trong 18 ngày lên sóng, ít nhất bốn tập phim xuất hiện tên nhãn hàng, dấu hiệu quen thuộc của nội dung hợp tác quảng cáo trên Douyin. Tập đầu tiên và tập ngày 6/11 gắn hashtag quảng bá trò chơi Tam Quốc Sát phiên bản mini game. Tập Bán Cân sửng sốt vì giá tắm cho chó thành phố gắn tài khoản bảo hiểm tài sản của tập đoàn Bình An (Ping An). Tập mới nhất ngày 21/11 gắn hashtag của Aihuishou, nền tảng thu mua và bán lại đồ điện tử cũ. Kênh không công bố giá trị các hợp tác này.
Nhưng nhìn rộng ra cả ngành phim AI, tỷ lệ thắng rất thấp. Theo số liệu của DataEye được Reuters dẫn, nửa đầu năm 2026 có 221.900 phim AI mới lên Douyin, nhưng chỉ 1.055 phim vượt mốc 100 triệu lượt xem, ngưỡng thường được coi là thành công. Hiệp hội Dịch vụ Phát thanh Truyền hình Mạng Trung Quốc ghi nhận khoảng 128.000 phim ngắn ra mắt trong quý I, trong đó 95% có nội dung do AI tạo ra, theo Sixth Tone.
Rủi ro cũng lộ rõ. Các mô-típ mèo đi tàu điện, mèo nấu ăn, mèo đi làm đang mất dần lượt xem vì quá giống nhau. Nền tảng đã bắt buộc dán nhãn nội dung AI và siết quản lý. Còn quyền sở hữu với nội dung do AI tạo ra vẫn là vùng xám: theo Reuters, Trung Quốc yêu cầu dán nhãn rõ ràng với nội dung AI nhưng chưa có quy định bản quyền cụ thể. Chính câu chuyện của Bán Cân và Bát Lạng cho thấy vùng xám ấy trông thế nào ngoài đời thực: kênh gốc tuyên bố đã đăng ký bản quyền hình tượng nhân vật, nhưng chỉ sau hơn hai tuần, các tập phim đã bị đăng lại trên nhiều tài khoản, nhiều nền tảng.
Mô-típ chó thành phố gặp chó làng đang được nhiều tài khoản khai thác. Ảnh: Bilibili
Bài viết của Đầu Tư Giới kết luận rằng khi công cụ ngày càng rẻ, thứ khan hiếm sẽ không còn là kỹ thuật mà là những câu chuyện đủ sức khiến người xem tin và gửi gắm cảm xúc. Một chú chó cỏ ngờ nghệch, hay khoác lác nhưng tốt bụng, ngồi ngẩn ra khi nghe giá một lần tắm cho chó thành phố, có lẽ là ví dụ rõ nhất cho điều đó.












