Sầu riêng lao đao vì mã số vùng trồng bị mua bán, giả mạo: Từ 1/8 Chính phủ áp dụng quy định cấp mã mới
Trong hôm nay hoặc ngày mai, Chính phủ sẽ ban hành quy định về cấp mã số vùng trồng. Quy định mới được áp dụng từ 1/8, theo lãnh đạo Bộ Nông nghiệp và Môi trường.
Chiều 30/7, Bộ Nông nghiệp và Môi trường (Bộ NN&MT) tổ chức Hội nghị với các Hiệp hội ngành hàng về thúc đẩy xuất khẩu nông lâm thủy sản 6 tháng cuối năm 2026.
Tại sự kiện, Chủ tịch Hiệp hội Rau quả Việt Nam (Vinafruit) Nguyễn Thanh Bình cho biết việc cấp và quản lý mã số vùng trồng (MSVT); mã số cơ sở đóng gói (MSCSDG) đang là điểm nghẽn lớn trong ngành.
Cụ thể, theo ông, các hồ sơ, thủ tục liên quan trong lĩnh vực này phức tạp. Người dân chưa được phổ biến đầy đủ và hiểu rõ trình tự tiến hành, trong khi thời gian thực hiện kéo dài.
Đặc biệt, vào thời điểm mùa vụ sầu riêng diễn ra, điểm nghẽn trên sẽ gây cản trở hoạt động xuất khẩu, thiệt hại cho người sản xuất và doanh nghiệp, làm mất niềm tin vào các cơ quan chuyên môn.
Ngoài ra, ông Bình cho hay, liên kết giữa người có mã số vùng trồng với doanh nghiệp trong chuỗi giá trị đang thiếu bền vững. Việc mua bán, giả mạo mã số vùng trồng gây nhiều bức xúc cho xã hội và nguy cơ mất thị trường.
Đối với các vấn đề về hoạt động dịch vụ phục vụ cho xuất khẩu như kiểm nghiệm, kiểm dịch thực vật còn nhiều bất cập (sự quá tải của hệ thống, thiếu công khai, minh bạch, chậm phản hồi hoặc không phản hồi ý kiến từ người sản xuất và doanh nghiệp, thời gian chờ lấy mẫu, trả kết quả quá lâu. Tất cả các vấn đề này tuy đã được đưa ra phân tích, mổ xẻ, rút kinh nghiệm nhưng tình hình dường như chưa được cải thiện đáng kể.
Ông Nguyễn Thanh Bình, Chủ tịch Hiệp hội Rau quả Việt Nam (Vinafruit) nói về những bất cập trong cấp mã số vùng trồng. (Ảnh: Trần Chung)
Về giải pháp, ông Bình đề xuất việc thay đổi quy trình cấp mã số vùng trồng, mã số cơ sở đóng gói, đơn giản hoá thủ tục, hồ sơ, ứng dụng công nghệ cao để số hoá và quản lý dữ liệu trên nền tảng kỹ thuật số tập trung, đổi quy định từ tiền kiểm sang hậu kiểm.
Ngoài ra, cơ quan quản lý nhà nước cần phổ biến rộng rãi, công khai và cập nhật các quy định, quy trình mới như truy xuất nguồn gốc, an toàn vệ sinh thực phẩm (SPS), chuyển đổi số, sản xuất giảm phát thải đến từng hộ sản xuất, các HTX và các doanh nghiệp để nâng cao nhận thức. Từ đó, những quy định này sẽ được áp dụng vào thực tế một cách hiệu quả hơn.
Ước tính, 6 tháng đầu năm 2026, kim ngạch xuất khẩu rau quả đạt 3,65 tỷ USD. Tăng 17,7% so với cùng kỳ. Trong đó, riêng mặt hàng sầu riêng xuất khẩu đã mang về doanh thu hơn 950 triệu USD, tăng tới 31,1% so với cùng kỳ.
Từ 1/8, sẽ thực hiện cấp mã số vùng trồng theo quy định mới. (Ảnh: Nguyễn Vỹ)
Sau khi nghe ý kiến từ Chủ tịch Vinafruit, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Nguyễn Hoàng Hiệp đã đưa ra một thông tin đáng chú ý có liên quan tới việc cấp mã số vùng trồng.
Theo ông, trong hôm nay hoặc ngày mai, Chính phủ ban hành quy định mới. Theo đó, từ 1/8, sẽ thực hiện cấp mã số vùng trồng theo quy định mới.
Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường giải thích thêm, cách thức thực hiện theo quy định mới sẽ đơn giản hơn. Trong đó, mã số vùng trồng được cấp theo định danh thửa đất. Hồ sơ khai được thực hiện toàn trình trên cổng dịch vụ công quốc gia.
"Người dân thực hiện khai và sẽ được cấp mã số vùng trồng trong vòng 3 ngày, nếu không có nhu cầu xuất khẩu. Còn nếu có nhu cầu xuất khẩu, quá trình cấp mã được thực hiện trong vòng 10 ngày. Nguyên nhân kéo dài thời gian đối với các mã xuất khẩu do cơ quan chức năng cần thực hiện quá trình tiền kiểm (xác nhận lại hồ sơ khai), trước khi cấp mã", ông Hiệp nói./
Đến tháng 5/2026, cả nước có 9.546 mã số vùng trồng và 1.525 mã số cơ sở đóng gói phục vụ xuất khẩu các loại trái cây tươi sang nhiều thị trường như Trung Quốc, Mỹ, Australia, New Zealand, Nhật Bản và Hàn Quốc.
Tuy nhiên, từ năm 2025 đến nay đã có 403 mã số vùng trồng và 240 mã số cơ sở đóng gói bị phía Trung Quốc cảnh báo do không tuân thủ quy định. Con số này phản ánh những bất cập trong việc duy trì điều kiện kỹ thuật, kiểm soát chất lượng và truy xuất nguồn gốc tại nhiều địa phương.
Mới đây, mở rộng điều tra vụ án "Đưa hối lộ; Nhận hối lộ; Môi giới hối lộ; Vi phạm quy định về kế toán gây hậu quả nghiêm trọng; Lợi dụng ảnh hưởng đối với người có chức vụ, quyền hạn để trục lợi; Giả mạo trong công tác", xảy ra tại Trung tâm Kiểm nghiệm kiểm chứng và Dịch vụ chất lượng, Công ty TNHH Công nghệ NhoNho, Công ty TNHH MTV Trái cây Thủy và các đơn vị, cá nhân liên quan (liên quan đến hoạt động xuất khẩu Sầu riêng sang Trung Quốc), Cục Cảnh sát điều tra tội phạm về tham nhũng, kinh tế, buôn lậu – C03 (Cơ quan Cảnh sát điều tra Bộ Công an) đã điều tra làm rõ ông Hoàng Trung, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp & Phát triển nông thôn (hiện là Bộ Nông nghiệp & Môi trường) và ông Nguyễn Quang Hiếu, Phó Cục trưởng Cục Trồng trọt & Bảo vệ thực vật lợi dụng chức vụ, quyền hạn ban hành các chính sách trái pháp luật.
Theo thông tin từ Cơ quan Cảnh sát điều tra Bộ Công an, các cá nhân nêu trên có dấu hiệu của việc ban hành "giấy phép con" để phục vụ lợi ích nhóm, trục lợi cá nhân số tiền đặc biệt lớn; can thiệp, chỉ đạo cấp dưới thực hiện hành vi cấp khống giấy kiểm nghiệm, mã số vùng trồng; mua, bán trái phép mã số vùng trồng, mã cơ sở đóng gói.
Các hành vi sai phạm đã gây thiệt hại nghiêm trọng đến quyền, lợi ích hợp pháp của người trồng, doanh nghiệp xuất khẩu sầu riêng, gây thất thu đặc biệt lớn cho ngân sách Nhà nước và ảnh hưởng xấu đến uy tín, thương hiệu của toàn bộ ngành nông sản Việt Nam.