PMI ngành sản xuất Việt Nam vẫn giảm trong tháng 9 dù đơn đặt hàng mới tăng, chuyện gì đang xảy ra?
Theo báo cáo phân tích mới nhất của S&P Global, ngành sản xuất Việt Nam tiếp tục tăng trưởng trong tháng 9/2026, song tốc độ cải thiện chậm hơn tháng trước. Số lượng đơn đặt hàng xuất khẩu mới giảm mạnh nhất kể từ tháng 4, trong khi giá nhiên liệu, dầu và chi phí vận chuyển tiếp tục gây áp lực lên chi phí đầu vào.
Chỉ số Nhà Quản trị Mua hàng (PMI) ngành sản xuất Việt Nam của S&P Global đạt 51,9 điểm trong tháng 9, giảm từ mức 53,3 điểm của tháng 8. Các chuyên gia S&P Global đánh giá, kết quả trên 50 điểm cho thấy các điều kiện kinh doanh tiếp tục cải thiện, nhưng mức cải thiện đã chậm lại vào cuối quý III. Đây là tháng thứ 15 liên tiếp ngành sản xuất ghi nhận điều kiện kinh doanh cải thiện.
Sản lượng tiếp tục tăng đáng kể trong tháng 9, nối dài chuỗi tăng trưởng bắt đầu từ tháng 5/2025, nhưng tốc độ tăng thấp hơn tháng trước. Báo cáo cũng cho biết, số lượng đơn đặt hàng mới cũng tiếp tục tăng nhờ điều kiện thị trường cải thiện và khách hàng tăng lượng đặt mua. Trong những trường hợp số lượng đơn đặt hàng mới tăng, thành viên nhóm khảo sát cho biết đó là nhờ các điều kiện thị trường cải thiện và khách hàng đã tăng số lượng đơn hàng. Tuy nhiên, báo cáo đánh giá, đây là mức tăng yếu nhất trong giai đoạn tăng kéo dài năm tháng gần đây.
S&P Global nhận định, nhu cầu trên thị trường quốc tế vẫn yếu, khiến đơn đặt hàng xuất khẩu mới giảm tháng thứ hai liên tiếp. Tốc độ giảm lần này là nhanh nhất kể từ tháng 4.
Lượng công việc tồn đọng gần như không thay đổi sau khi tăng trong hai tháng trước. Tại một số doanh nghiệp, đơn hàng mới tăng trong khi việc làm giảm đã tạo áp lực lên công suất. Trong khi đó, một số doanh nghiệp có thể giải quyết công việc tồn đọng nhờ tốc độ tăng đơn hàng mới chậm lại.
Việc làm giảm tháng thứ hai liên tiếp trong bối cảnh nhân viên nghỉ việc và doanh nghiệp thực hiện tái cấu trúc. Tuy nhiên, mức giảm quy mô nhân sự trong tháng 9 chỉ ở mức nhỏ.
Giá nhiên liệu và vận chuyển gây áp lực lên chi phí
Hoạt động mua hàng tăng đáng kể trong tháng 9 khi các doanh nghiệp bổ sung hàng hóa đầu vào để phục vụ sản xuất. Việc đưa nguyên liệu vào sử dụng khiến lượng tồn kho đầu vào tiếp tục giảm.
Các nhà sản xuất cũng muốn giảm tồn kho thành phẩm và đã sử dụng dịch vụ chuyển hàng nhanh cho khách hàng. Tồn kho thành phẩm vì thế giảm với tốc độ nhanh nhất kể từ khi cuộc khảo sát bắt đầu vào tháng 3/2011.
Thời gian giao hàng của nhà cung cấp bị kéo dài ở mức nhẹ. Theo phản ánh của các doanh nghiệp tham gia khảo sát, những vấn đề liên quan đến vận tải quốc tế và điều kiện thời tiết xấu là nguyên nhân gây chậm giao hàng.
Giá nhiên liệu và dầu tăng do cuộc xung đột ở Trung Đông, cùng với chi phí vận chuyển cao hơn, khiến giá đầu vào tiếp tục đi lên. Tốc độ tăng giá đầu vào nhanh hơn một chút so với tháng 8, dù vẫn thuộc nhóm thấp nhất trong vòng một năm.
Trong khi đó, tốc độ tăng giá đầu ra chậm lại tháng thứ năm liên tiếp và xuống mức yếu nhất kể từ tháng 6/2025. Áp lực cạnh tranh khiến các doanh nghiệp khó chuyển phần chi phí đầu vào gia tăng sang khách hàng.
Kỳ vọng điều kiện thị trường cải thiện và kế hoạch đưa ra sản phẩm mới đã củng cố niềm tin của các doanh nghiệp về khả năng tăng sản lượng trong năm tới. Tâm lý kinh doanh qua đó đạt mức cao nhất kể từ tháng 2.
Ông Andrew Harker, Giám đốc Kinh tế tại S&P Global Market Intelligence, cho biết ngành sản xuất Việt Nam vẫn duy trì tăng trưởng trong tháng 9, nhưng môi trường quốc tế đã kìm hãm tốc độ tăng. Đơn đặt hàng xuất khẩu mới giảm, trong khi giá nhiên liệu, dầu và tình trạng vận chuyển quốc tế chậm trễ làm tăng chi phí, kéo dài thời gian giao hàng.
Theo ông Harker, bất chấp những trở ngại trên, sản lượng vẫn tăng đáng kể và các doanh nghiệp lạc quan hơn về triển vọng sản xuất trong năm tới. Dựa trên mối liên hệ lịch sử giữa PMI và số liệu thống kê chính thức, ngành sản xuất có thể tiếp tục đóng góp mạnh vào tăng trưởng GDP trong quý III/2026, đồng thời có khả năng tăng trưởng mạnh hơn nếu môi trường quốc tế được cải thiện.