Phải thoái toàn bộ vốn tại 14 doanh nghiệp: Lãnh đạo Vinafood 1 nói 'nhiều lần đấu giá vẫn không có nhà đầu tư'

Theo Quyết định số 1616 của Thủ tướng Chính phủ về Đề án cơ cấu lại Tổng công ty Lương thực miền Bắc (Vinafood 1) đến hết năm 2025, doanh nghiệp tiếp tục hoạt động theo mô hình công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên do Nhà nước nắm giữ 100% vốn điều lệ.

Đồng thời, Vinafood 1 được giao nhiệm vụ hoàn tất việc thoái toàn bộ phần vốn góp tại 14 doanh nghiệp theo lộ trình tái cơ cấu.

Trong năm 2025, doanh nghiệp thực hiện thủ tục thoái vốn tại Công ty CP Chế biến Muối và Nông sản miền Trung với giá trị đầu tư hơn 3,6 tỷ đồng.

Trước đó, năm 2024, tổng công ty cũng triển khai các thủ tục chuyển nhượng phần vốn góp tại Công ty CP Lương thực Lào Cai với giá trị gần 1,5 tỷ đồng. Dù doanh nghiệp đã có nhiều nỗ lực, nhưng đến nay nhiều đơn vị vẫn chưa hoàn thành.

Tại Hội thảo "Tái cơ cấu doanh nghiệp Nhà nước: Từ sắp xếp nguồn lực đến dẫn dắt tăng trưởng" sáng 21/7, ông Nguyễn Vũ Hoan, Thành viên Hội đồng thành viên Vinafood 1 thừa nhận quá trình triển khai đề án cơ cấu lại doanh nghiệp gặp nhiều khó khăn, đặc biệt trong công tác thoái vốn.

Ông Hoan cho biết hiệu quả sử dụng vốn của doanh nghiệp trong ngành lương thực còn thấp do biên lợi nhuận rất mỏng. Có thời điểm, mỗi kg gạo bán ra chỉ mang lại khoảng 50 đồng lợi nhuận. Trong khi đó, quy mô vốn của nhiều doanh nghiệp thành viên chỉ khoảng 5-10 tỷ đồng, khiến sức hấp dẫn đối với nhà đầu tư không cao.

Bên cạnh đó, nhiều tồn tại về đất đai và hồ sơ pháp lý kéo dài nhiều năm khiến việc định giá doanh nghiệp, xử lý tài sản và triển khai thoái vốn gặp nhiều trở ngại.

“Công tác thoái vốn cũng không đạt kết quả như mong muốn vì các doanh nghiệp trong lĩnh vực lương thực, muối hay bao bì có sức hấp dẫn đầu tư thấp, nhiều lần tổ chức đấu giá nhưng không có nhà đầu tư tham gia”, ông Hoan nhấn mạnh.

Ngoài ra, sự chồng chéo và thay đổi liên tục của các quy định liên quan đến đất đai, đầu tư và quản lý vốn Nhà nước cũng làm kéo dài tiến độ cơ cấu lại doanh nghiệp.

Dù gặp nhiều khó khăn trong quá trình tái cơ cấu, Vinafood 1 vẫn ghi nhận những kết quả tích cực từ mô hình liên doanh với đối tác nước ngoài.

Theo ông Hoan, Công ty Lương thực Phương Đông - liên doanh với Tập đoàn Louis Dreyfus đã liên tục tăng vốn từ lợi nhuận giữ lại và hiện nằm trong nhóm doanh nghiệp xuất khẩu gạo hàng đầu cả nước. Tương tự, Công ty Bột mì Cái Lân và liên doanh Hakumatsu trong lĩnh vực muối cũng đang hoạt động hiệu quả.

Từ thực tế này, lãnh đạo Vinafood 1 kiến nghị tiếp tục hoàn thiện hệ thống pháp luật về quản lý vốn Nhà nước; sớm tháo gỡ các vướng mắc về đất đai; đa dạng hóa phương thức thoái vốn; tăng cường phân cấp đi đôi với cơ chế hậu kiểm; đồng thời xây dựng bộ tiêu chí đánh giá doanh nghiệp Nhà nước dựa trên hiệu quả sử dụng vốn, năng lực đổi mới sáng tạo và đóng góp cho tăng trưởng thay vì chỉ căn cứ vào lợi nhuận ngắn hạn.

Vinafood 1 được thành lập ngày 24/5/1995 trên cơ sở tổ chức lại Tổng công ty Lương thực Trung ương I cùng các đơn vị kinh doanh lương thực tại các địa phương từ Thừa Thiên Huế (cũ) trở ra phía Bắc.

Sau hơn 30 năm hoạt động, doanh nghiệp hiện là một trong những đơn vị xuất khẩu gạo lớn nhất Việt Nam với sản lượng xuất khẩu những năm gần đây đạt khoảng 1,3-1,5 triệu tấn mỗi năm.

Theo Đề án cơ cấu lại đến hết năm 2025, Vinafood 1 tiếp tục được định hướng giữ vị trí là một trong ba doanh nghiệp hàng đầu cả nước trong lĩnh vực thu mua và xuất khẩu gạo, đồng thời thực hiện kinh doanh lương thực, muối và nông sản quy mô lớn, góp phần bảo đảm an ninh lương thực quốc gia.

Phan Trang

Phan Trang