Ông chủ nhà hàng bán cơ nghiệp, làm đủ nghề kiếm tiền chạy thận
Từng làm chủ nhà hàng, Khánh phải bán cơ nghiệp sau khi suy thận, đến TP.HCM làm đủ nghề kiếm sống suốt sáu năm trước khi được ghép thận.
Năm 2017, Duy Khánh (sinh năm 1994, quê Lâm Đồng) mở nhà hàng, bắt đầu công việc kinh doanh riêng. Khi công việc đang ổn định, tháng 5/2018, anh phát hiện mắc suy thận . Căn bệnh khiến cuộc sống của chàng trai trẻ rẽ sang hướng khác.
Ở quê không có đủ điều kiện chạy thận, Khánh phải xuống TP.HCM điều trị. Anh thuê phòng trọ gần Bệnh viện Quân y 175 để thuận tiện đi lại. Những lần chạy thận kéo dài, chi phí điều trị và sinh hoạt khiến kinh tế gia đình ngày càng kiệt quệ. Nhà hàng không thể tiếp tục duy trì, gia đình phải bán đi để trả nợ, trong đó có khoản vay ngân hàng.
Từ làm chủ nhà hàng đến những ngày chạy thận
Từ người làm chủ, Khánh trở thành bệnh nhân phải tự xoay xở đủ nghề để tồn tại giữa thành phố. Suốt những năm chạy thận, anh lần lượt bán gà nướng, cơm lam, trái cây rồi chuyển sang kinh doanh online. Công việc nào cũng chỉ kéo dài một thời gian bởi lịch điều trị dày đặc và sức khỏe không cho phép anh làm việc liên tục.
Khánh từng phải lọc máu chu kỳ. (Ảnh: NVCC)
Những ngày đầu ở TP.HCM, nghĩ bản thân có khả năng nấu ăn, Khánh đầu tư một xe bán gà nướng, cơm lam. Thời gian đầu, việc buôn bán khá thuận lợi, có thêm thu nhập trang trải cuộc sống. Nhưng công việc đòi hỏi nhiều thời gian và sức lực, trong khi mỗi tuần anh phải đến bệnh viện ba lần. Sức khỏe dần suy giảm, Khánh đành nghỉ bán.
Sau khi chuyển đến phòng trọ gần bệnh viện và khu chợ, anh thử sức với việc bán trái cây như chuối, bơ, sầu riêng. Hàng được mẹ gửi từ quê Tây Nguyên xuống. Công việc chưa kịp ổn định thì dịch COVID-19 bùng phát, anh lại phải nghỉ.
Trong thời gian giãn cách, Khánh tìm hiểu cách bán hàng online. Tuy nhiên, việc kinh doanh cũng không dễ dàng. Khách đặt rồi hủy, tình trạng bom hàng diễn ra thường xuyên, hàng hóa tồn đọng khiến anh nhiều lần phải chịu lỗ.
Những công việc nối tiếp nhau nhưng thu nhập chẳng đáng là bao, chủ yếu đủ trả tiền phòng trọ, viện phí và ăn uống. Có thời điểm hàng ế ẩm, không đủ tiền xoay xở, Khánh phải nhờ gia đình hỗ trợ. Việc chạy thận ba lần mỗi tuần khiến anh khó tìm được công việc ổn định, còn sức khỏe không cho phép làm quá nhiều.
Điều khiến Khánh day dứt nhất không phải mất đi công việc kinh doanh, mà là chứng kiến bố mẹ ngoài 60 tuổi ngày ngày theo con vào viện. Có lần nhìn cha mẹ chạy vạy vay mượn tiền chữa bệnh, anh quay mặt đi để giấu nước mắt.
Trong sáu năm chạy thận, Khánh cũng chứng kiến nhiều người cùng điều trị không thể chờ đến ngày được ghép thận. Người bị đột quỵ, người tử vong do biến chứng phổi, có người mang nhiều bệnh nền nên không đủ điều kiện phẫu thuật. Những mất mát ấy khiến anh càng mong có một cơ hội để thoát khỏi những tháng ngày gắn với bệnh viện.
Tháng 11/2023, Khánh được ghép thận. Sau ca phẫu thuật, anh có cơ hội bắt đầu cuộc sống mới, nhưng bệnh tật không hoàn toàn lùi lại phía sau. Để bảo vệ quả thận được hiến, anh phải uống thuốc chống thải ghép đúng giờ mỗi ngày, duy trì chế độ ăn nhạt, bỏ nước ngọt và hạn chế thực phẩm chế biến sẵn.
Từng làm chủ nhà hàng, Khánh phải bán cơ nghiệp sau khi suy thận.
Gánh nặng viện phí của người chạy thận
Câu chuyện của Khánh cũng cho thấy gánh nặng mà người mắc bệnh thận mạn phải đối mặt trong thời gian dài, khi việc điều trị không chỉ tiêu tốn tiền bạc mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng lao động và cuộc sống gia đình.
Tại phiên thảo luận Quốc hội năm 2025, giáo sư Nguyễn Anh Trí đề xuất sớm miễn viện phí cho bệnh nhân chạy thận, thay vì chờ đến năm 2030. Theo ông, đây là nhóm người bệnh phải điều trị kéo dài, thu nhập thường thấp, khả năng lao động suy giảm và chịu áp lực lớn cả về tài chính lẫn tinh thần. Chính sách hỗ trợ không chỉ giúp giảm chi phí mà còn bảo đảm cơ hội tiếp cận điều trị cho người mắc bệnh mạn tính.
Chạy thận là phương pháp điều trị kéo dài, thường phải thực hiện ba lần mỗi tuần và duy trì suốt đời nếu người bệnh chưa được ghép thận. Trong khi đó, mức thanh toán bảo hiểm y tế cho một ca chạy thận còn thấp so với chi phí thực tế.
Sự khác biệt về điều kiện đầu tư cũng tạo áp lực cho các cơ sở điều trị. Bệnh viện công có lợi thế về hạ tầng được Nhà nước đầu tư, trong khi bệnh viện tư phải tự trang trải chi phí máy móc, nhân lực và mặt bằng. Tuy nhiên, mức thanh toán bảo hiểm y tế giữa hai nhóm cơ sở không có sự khác biệt tương ứng. Điều này khiến người bệnh có xu hướng tập trung về bệnh viện công để giảm chi phí, làm gia tăng tình trạng quá tải.
Hiện Việt Nam mới đáp ứng nhu cầu lọc máu cho khoảng 30% bệnh nhân suy thận giai đoạn cuối, tương đương 40.000 người. Khoảng 70% còn lại chưa tiếp cận được điều trị do khó khăn kinh tế hoặc thiếu nguồn lực. Ngay cả các cơ sở đang cung cấp dịch vụ lọc máu cũng chịu áp lực lớn về công suất. Nếu toàn bộ bệnh nhân có nhu cầu cùng tiếp cận điều trị, hệ thống sẽ phải đối mặt với thách thức lớn hơn về nhân lực, trang thiết bị và kinh phí.
Trong bối cảnh nguồn lực còn hạn chế, các chuyên gia cho rằng cần ưu tiên nâng mức chi trả bảo hiểm y tế để người bệnh có thể duy trì điều trị, đồng thời giúp các cơ sở y tế bảo đảm hoạt động. Về lâu dài, việc tầm soát, phát hiện và kiểm soát sớm bệnh thận là giải pháp quan trọng nhằm hạn chế số người tiến triển đến giai đoạn cuối.
Các bác sĩ khuyến cáo người dân nên khám sức khỏe định kỳ, chú ý những dấu hiệu bất thường như phù, mệt mỏi kéo dài, tiểu ít, nước tiểu đổi màu hoặc huyết áp tăng. Duy trì vận động, kiểm soát cân nặng, ăn giảm muối, hạn chế thực phẩm chế biến sẵn và không tự ý sử dụng thuốc, các sản phẩm đông y không rõ nguồn gốc cũng góp phần bảo vệ chức năng thận.
Những người mắc tăng huyết áp , tiểu đường cần kiểm soát tốt bệnh nền. Với gia đình có người mắc bệnh thận, đặc biệt các bệnh có yếu tố di truyền như viêm thận IgA, người thân cùng huyết thống nên chủ động kiểm tra chức năng thận, xét nghiệm nước tiểu và máu để phát hiện sớm bất thường.

