Nước Pháp nóng kỷ lục, chiếc quạt xếp Trung Quốc bất ngờ thành phụ kiện thời thượng, và cả một "đế chế chống nóng" đứng sau

Trên đường phố Paris những ngày này, hình ảnh phụ nữ vừa đi vừa phe phẩy quạt trên cây cầu bắc qua sông Seine đã trở thành khung cảnh quen thuộc, xuất hiện từ các sự kiện thời trang cho đến ga tàu điện ngầm. 

Nhẹ, gấp gọn trong túi xách, không tốn một watt điện nào, quạt xếp đang được nhìn nhận như một giải pháp giải nhiệt "carbon thấp" vừa thực dụng vừa có gu. Trong giới trẻ Pháp thậm chí đã xuất hiện hẳn một kiểu chơi mới: "mỗi bộ trang phục đi kèm một chiếc quạt", vừa chống nóng, vừa làm đạo cụ chụp ảnh và điểm nhấn phối đồ.

Điều ít ai để ý là đằng sau cơn sốt tưởng chừng rất "Paris" ấy lại là câu chuyện của một thành phố Trung Quốc cách đó gần 10.000 km, nơi cả một cỗ máy sản xuất đang chạy hết công suất để giải nhiệt cho châu Âu.

Mùa hè khắc nghiệt chưa từng có của nước Pháp

Bối cảnh của trào lưu này là một mùa hè không có tiền lệ. Theo Météo-France, ngày 24 và 25/6 là hai ngày nóng nhất từng được ghi nhận ở Pháp tính trên mọi tháng trong lịch sử quan trắc, khi nhiệt độ trung bình 24 giờ toàn quốc lần đầu tiên chạm mốc 30 độ C, vượt hai cột mốc khủng khiếp của tháng 8/2003 và tháng 7/2019. Paris vượt 40 độ C hai ngày liên tiếp, điều mới chỉ xảy ra 5 lần kể từ năm 1947, Bordeaux lên tới 41,8 độ C, còn Saumur chạm 44,1 độ C. Đêm cũng không còn là khoảng nghỉ: ở Paris, nơi nhiều người dân lang thang trong công viên đến sáng để tìm chút mát mẻ, nhiệt kế không hạ dưới 26,4 độ C.

Có một chi tiết được người Pháp nhắc lại đầy cay đắng: 12 năm trước, MC thời tiết nổi tiếng Évelyne Dhéliat của đài TF1 từng dựng một bản tin giả định mô phỏng ngày nắng nóng của tháng 8 năm 2050, tấm bản đồ khi ấy bị coi như bước ra từ phim viễn tưởng. Vậy mà những con số trên đó còn thấp hơn tới 13 độ C so với thực tế nước Pháp hứng chịu ngày 24/6/2026. Kịch bản của năm 2050 đã đến sớm gần một phần tư thế kỷ.

Ngày 25/6, có tới 72 tỉnh của Pháp trong diện cảnh báo đỏ nắng nóng, điều chưa từng có kể từ khi hệ thống cảnh báo ra đời năm 2004. Tháp Eiffel hạn chế giờ tham quan, bảo tàng Louvre đóng cửa sớm, khoảng 2.000 trường học phải đóng cửa hoặc điều chỉnh lịch. Chốt sổ, tháng 6/2026 trở thành tháng 6 nóng nhất lịch sử Pháp. Ở một đất nước mà điều hòa vốn không phải trang bị mặc định trong nhà, chiếc quạt cầm tay nghiễm nhiên thành vật bất ly thân. Người Pháp vốn chẳng xa lạ gì với quạt xếp, éventail từng là biểu tượng của giới quý tộc châu Âu thế kỷ 18, nhưng chiếc quạt đang phủ sóng đường phố Pháp mùa hè này không đến từ xưởng thủ công nào ở Paris. Nó đến từ Nghĩa Ô.

Nghĩa Ô, nơi mùa hè châu Âu quan trọng gần bằng Giáng sinh

Tại chợ thương mại quốc tế Nghĩa Ô, tỉnh Chiết Giang, bà Lưu Tiểu Anh đã bán quạt xếp hơn 10 năm, nhưng chưa mùa hè nào như mùa hè này: đơn đặt hàng thiết kế riêng từ châu Âu đổ về dồn dập không ngớt. Bà giơ lên một mẫu quạt xếp vẽ các công trình biểu tượng của Paris, riêng mẫu này vừa xuất đi hơn 10.000 chiếc. Quạt nhựa in họa tiết hoa quả nhận đơn khoảng 100.000 chiếc, quạt khung gỗ bọc vải ít nhất trên 100.000 chiếc, một số lô hàng thậm chí phải chuyển gấp bằng đường hàng không sang Pháp cho kịp. Và bà xác nhận điều mà đường phố Paris đang chứng minh: nhóm khách mê quạt nhất chính là phụ nữ trẻ ở Pháp.

Nhìn rộng ra, đây thực chất là một vòng lặp lịch sử. Từ thế kỷ 18-19, những chiếc "quạt ngoại tiêu" sản xuất ở Quảng Châu từng làm mưa làm gió trong giới quý tộc châu Âu, trở thành vật phẩm tiêu biểu của trào lưu thẩm mỹ Chinoiserie. Hơn 200 năm sau, chiếc quạt Trung Hoa chinh phục châu Âu thêm một lần nữa, chỉ khác là lần này nó đi qua container, TikTok và các sàn thương mại điện tử xuyên biên giới.

Nghĩa Ô từ lâu được mệnh danh là "siêu thị của thế giới" với khu chợ bán buôn khổng lồ hơn 75.000 gian hàng. Những ngày này, chợ đầy những bước chân vội vã. Arian, một khách mua người Ukraine, đi gom hàng gấp hết gian này sang gian khác với mục tiêu duy nhất: "Châu Âu dạo này nóng quá, quạt loại nào tôi cũng mua, càng nhanh càng tốt." Quạt cầm tay, quạt phun sương xuất xưởng tăng vọt, nhiều mẫu mới cháy hàng. Cảnh tượng lặp lại tại hàng chục gian hàng: khách đội thử chiếc mũ gắn hai quạt mini hai bên vành, thương nhân quay video, vài phút sau đoạn clip đã lên TikTok kèm bình luận của người dùng châu Âu hỏi mua ở đâu.

Thế mạnh lớn nhất của thành phố này là khả năng đánh hơi một nhu cầu toàn cầu trước gần như tất cả mọi người, rồi biến nó thành hàng triệu sản phẩm trong thời gian kỷ lục. Một ví dụ về tốc độ: chiếc lều đơn có ô che nắng cần hơn 50 loại linh kiện, nhưng ở Nghĩa Ô, từ ý tưởng đến mẫu thành phẩm chỉ mất chưa đầy một tuần. Với giới thương nhân ở đây, mùa hè châu Âu giờ được xem như một mùa vụ kinh doanh mới, quan trọng gần ngang mùa Giáng sinh.

Theo Hải quan Nghĩa Ô, chỉ trong 5 tháng đầu năm, giá trị xuất khẩu quạt điện từ thành phố này đạt 2,11 tỷ nhân dân tệ, tăng 20,9% so với cùng kỳ. Tính trên cả nước, xuất khẩu quạt điện của Trung Quốc sang Bỉ, Pháp, Đức, Hà Lan, Bồ Đào Nha, Tây Ban Nha và Anh tăng từ 20% đến 97%. Riêng thị trường Pháp, đơn hàng quạt cầm tay tăng 31% so với năm ngoái, theo số liệu Alibaba. Ở Ý, doanh số quạt tăng tới 543% sau các đợt nóng liên tiếp, và theo AliExpress, doanh số sản phẩm làm mát tại đây trong tháng 6 cao gấp khoảng 10 lần tháng 3.

Ở phân khúc cao hơn, điều hòa Trung Quốc cũng bùng nổ: xuất khẩu sang EU đạt 3,76 tỷ USD trong nửa đầu năm, tăng 43,2%, riêng doanh số sang Pháp, Bỉ và Hà Lan tăng gấp đôi. Trung Quốc hiện chiếm gần 40% xuất khẩu điều hòa toàn cầu. Bản thân Nghĩa Ô ghi nhận tổng giao dịch thương mại điện tử xuyên biên giới đạt 81,175 tỷ nhân dân tệ trong 5 tháng đầu năm, tăng 10,23%, với nhóm hàng giải nhiệt là động lực chính.

Không chỉ là một trào lưu mùa vụ

Tại chợ Nghĩa Ô, bộ ba dẫn dắt doanh số mùa hè gồm khăn làm mát, quạt đeo người và quạt để bàn thông minh tích hợp AI. Riêng khăn làm mát, loại khăn vải không dệt tẩm menthol giúp hạ cảm giác nhiệt khoảng 3 độ C, đang xuất xưởng tới 160.000 chiếc mỗi ngày. Thương nhân Hoàng Đào cho biết nhu cầu tăng khoảng 30% chỉ so với tháng 4, trong khi một thương nhân khác than rằng đơn dồn về nhanh đến mức phía trước đơn của anh vẫn còn 70.000 đến 80.000 sản phẩm đang xếp hàng chờ ra lò.

Quạt đeo người là ví dụ điển hình cho khả năng sáng tạo theo nhu cầu: thiết kế như túi đeo hông nhỏ, đeo cổ hoặc kẹp thắt lưng, nhắm vào lao động ngoài trời và dân thể thao, riêng phiên bản hai quạt cho shipper, công nhân vệ sinh và cảnh sát đã kín lịch sản xuất. Đằng sau là cả một cỗ máy công nghiệp vận hành hết công suất: các nhà máy ở Chiết Giang chạy hai ca để duy trì sản xuất 24 giờ liên tục, từ ép nhựa, lắp ráp đến đóng gói, nhằm kịp các đơn hàng gấp cho châu Âu.

Điều thú vị là ngay tại quê nhà, quạt xếp cũng đang hồi sinh, xuất hiện trở lại trên tàu điện ngầm, cửa hàng bảo tàng và các khu phố du lịch, được người trẻ Trung Quốc đón nhận vừa như phụ kiện thực dụng vừa như cách thể hiện bản sắc văn hóa. Cùng một món đồ đang thắng ở hai mặt trận với hai logic khác nhau: giá trị văn hóa ở thị trường nội địa, giá trị công năng và thời trang ở thị trường xuất khẩu.

Câu chuyện chiếc quạt xếp ở Paris vì thế không đơn thuần là một trend sẽ trôi qua cùng mùa hè. Nó phản ánh hai sự dịch chuyển lớn cùng lúc. Thứ nhất, biến đổi khí hậu đang thay đổi sâu sắc hành vi tiêu dùng của người châu Âu, biến những thiết bị làm mát từng bị coi là "không thiết yếu" thành vật dụng sống còn, mở ra thị trường mới mà các doanh nghiệp Trung Quốc, từ gian hàng của bà Lưu Tiểu Anh đến các tập đoàn gia dụng, đang tận dụng triệt để. 

Thứ hai, nó chứng minh năng lực đáng gờm của mô hình Nghĩa Ô: phát hiện nhu cầu, phát triển sản phẩm và đưa ra thị trường trong thời gian kỷ lục, đến mức vẽ hẳn tháp Eiffel lên chiếc quạt bán cho người Paris. Mỗi mùa hè lại có một sản phẩm ngôi sao, vài năm trước là quạt mini USB, rồi bình phun sương cầm tay, năm nay là mũ gắn quạt và chiếc quạt xếp cổ điển. Sản phẩm thay đổi, nhưng công thức thì không.

Khi châu Âu còn đang loay hoay thích nghi với những mùa hè ngày càng khắc nghiệt, phần lớn giải pháp trên tay họ, từ chiếc quạt xếp duyên dáng trên phố Paris đến chiếc mũ gắn quạt gây bão TikTok, vẫn mang chung một dòng chữ: Made in China.

Dun