Nóng: NHNN yêu cầu giảm lãi suất tiết kiệm tối thiểu 0,5%/năm, giảm lãi vay 1,5-2%/năm

Theo đó, NHNN yêu cầu các TCTD thực hiện nghiêm các quy định, chỉ đạo của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ và NHNN về lãi suất; tập trung nguồn lực, tiết giảm chi phí, chia sẻ lợi nhuận và triển khai quyết liệt các giải pháp nhằm giảm mặt bằng lãi suất.

Trước mắt, các ngân hàng phải điều chỉnh giảm tối thiểu 0,5 điểm %/năm lãi suất tiền gửi niêm yết đối với các kỳ hạn từ 6 tháng trở lên, tuyệt đối không chạy đua tăng lãi suất huy động hoặc cạnh tranh không lành mạnh gây bất ổn thị trường tiền tệ. 

Đồng thời, các TCTD cần giảm lãi suất cho vay, trong đó tập trung giảm từ 1,5-2 điểm %/năm đối với lĩnh vực sản xuất, kinh doanh và các lĩnh vực ưu tiên.

Định hướng tín dụng vào sản xuất, kinh doanh, kiểm soát chặt lĩnh vực rủi ro

Về hoạt động tín dụng, NHNN yêu cầu các TCTD tăng trưởng tín dụng an toàn, hiệu quả, ưu tiên nguồn vốn cho sản xuất, kinh doanh, các lĩnh vực ưu tiên và những động lực tăng trưởng kinh tế.

Các ngân hàng cần tập trung cấp tín dụng cho những công trình, dự án trọng điểm, có tính khả thi, phục vụ phát triển kinh tế - xã hội; đồng thời ưu tiên các ngành, lĩnh vực được khuyến khích như khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, kinh tế số, kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn, giáo dục và đào tạo, công nghiệp văn hóa...

NHNN cũng khuyến khích các TCTD tăng cường hợp vốn để tài trợ những dự án quy mô lớn, nhưng nhấn mạnh yêu cầu không hạ thấp tiêu chuẩn cấp tín dụng, không đánh đổi chất lượng tín dụng để mở rộng quy mô cho vay.

Bên cạnh đó, các ngân hàng phải bảo đảm cân đối hài hòa giữa huy động vốn và sử dụng vốn. Việc rà soát cơ cấu nguồn vốn cần được thực hiện thường xuyên theo loại tiền và kỳ hạn, đồng thời đa dạng hóa các kênh huy động, kiểm soát rủi ro thanh khoản và mất cân đối kỳ hạn.

NHNN lưu ý các TCTD kiểm soát chặt việc sử dụng vốn ngắn hạn để cho vay trung, dài hạn, đồng thời tăng tỷ trọng nguồn vốn trung, dài hạn nhằm bảo đảm tính bền vững trong hoạt động ngân hàng.

Các ngân hàng cũng phải thường xuyên rà soát, kiểm tra và kiểm toán việc thực hiện quy định nội bộ, sản phẩm tín dụng; nâng cao chất lượng thẩm định, xác minh đúng nhu cầu vốn thực tế của khách hàng. Những trường hợp cung cấp thông tin không trung thực hoặc sử dụng vốn vay sai mục đích cần được phát hiện và xử lý kịp thời.

Đặc biệt, NHNN yêu cầu kiểm soát chặt hoạt động cấp tín dụng đối với các lĩnh vực tiềm ẩn rủi ro, khách hàng và nhóm khách hàng có dư nợ lớn.

Các TCTD cần theo dõi sát mức độ tập trung tín dụng vào nhóm khách hàng có liên quan và những dự án quy mô lớn; chú ý các trường hợp có chung người quản lý, người đại diện theo pháp luật, cổ đông sở hữu trên 5% vốn điều lệ, tài sản bảo đảm, chủ sở hữu tài sản bảo đảm, nguồn trả nợ hoặc cùng tập trung vốn vào một dự án.

Cùng với việc đa dạng hóa danh mục tín dụng, các ngân hàng phải kết hợp theo dõi diễn biến giá bất động sản, thanh khoản thị trường, lượng hàng tồn kho tại các dự án và tình hình phát hành trái phiếu doanh nghiệp để sớm nhận diện rủi ro, chủ động triển khai biện pháp kiểm soát phù hợp.

Siết kiểm soát tài sản bảo đảm, nợ xấu và lãi dự thu

Một nội dung đáng chú ý khác là yêu cầu tăng cường kiểm soát rủi ro đối với hoạt động mua hẳn miễn truy đòi bộ chứng từ theo thư tín dụng do chính TCTD phát hành.

NHNN yêu cầu hoạt động này phải được kiểm soát rủi ro tương tự các hình thức cấp tín dụng khác. Các ngân hàng cần đánh giá đầy đủ bản chất giao dịch, đối tác, nguồn thanh toán, dòng tiền và các yếu tố liên quan để nhận diện, đánh giá và kiểm soát rủi ro.

Đồng thời, tăng trưởng tín dụng phải được kiểm soát trong giới hạn dư nợ tín dụng tối đa năm 2026 đã được NHNN thông báo, sau khi trừ số dư các khoản mua hẳn miễn truy đòi bộ chứng từ phát sinh trong năm.

Đối với tài sản bảo đảm (TSBĐ), NHNN yêu cầu nâng cao chất lượng thẩm định, phê duyệt tín dụng và quản lý tài sản, đặc biệt chú trọng việc thẩm định, đánh giá lại làm tăng giá trị tài sản bảo đảm trong giai đoạn hiện nay.

Các TCTD phải bảo đảm việc nhận, định giá, quản lý và xử lý TSBĐ tuân thủ quy định pháp luật và quy định nội bộ; định giá sát giá trị thị trường, thường xuyên cập nhật giá trị tài sản và xác định tỷ lệ cấp tín dụng trên giá trị TSBĐ phù hợp với mức độ rủi ro, đặc điểm và khả năng thanh khoản của từng loại tài sản.

Trong quá trình quản lý khoản vay, các ngân hàng cần theo dõi chặt chẽ tình trạng và giá trị TSBĐ, kịp thời yêu cầu bổ sung, điều chỉnh hoặc xử lý khi giá trị tài sản suy giảm nhằm bảo đảm khả năng thu hồi nợ, hạn chế tổn thất. Đồng thời, chủ động phối hợp với các cơ quan liên quan để tháo gỡ vướng mắc trong xử lý tài sản bảo đảm và thu hồi nợ.

Về chất lượng tài sản, NHNN yêu cầu các TCTD theo dõi sát diễn biến các nhóm nợ, đặc biệt là nợ nhóm 2 và nợ xấu; tăng cường quản lý các khoản nợ tiềm ẩn rủi ro, nợ ngoại bảng và các khoản nợ đã được cơ cấu lại thời hạn trả nợ.

Các ngân hàng cần thường xuyên đánh giá khả năng phục hồi của khách hàng, cập nhật mức độ rủi ro và có biện pháp kiểm soát phù hợp để thu hồi các khoản nợ đến hạn, nợ quá hạn, ngăn ngừa nguy cơ chuyển thành nợ xấu.

Đối với những TCTD có quy mô và tốc độ gia tăng nợ xấu ở mức cao, NHNN yêu cầu quản lý chặt các khoản cấp tín dụng, chủ động rà soát nguyên nhân khiến nợ xấu tăng để có giải pháp xử lý kịp thời, bảo đảm an toàn hoạt động.

Ngoài ra, các ngân hàng phải kiểm soát chặt các khoản lãi dự thu, nhất là những khoản có giá trị lớn, kéo dài hoặc tiềm ẩn nguy cơ khó thu hồi. Việc ghi nhận, hạch toán và thoái lãi dự thu phải tuân thủ đúng quy định pháp luật và chỉ đạo của NHNN.

Việc chia cổ tức, phân phối lợi nhuận cũng cần được kiểm soát, bảo đảm kết quả kinh doanh phản ánh thực chất tình hình hoạt động của từng TCTD.

Lệ Chi