Nỗi buồn 1 thập kỷ của Nhật Bản: Bất lực với cảnh già hóa, chạm đáy khủng hoảng sớm hơn tới 15 năm
Tỷ lệ sinh của Nhật Bản đã chạm mức thấp kỷ lục vào năm 2025, đánh dấu chuỗi suy giảm năm thứ mười liên tiếp.
Tỷ lệ sinh của Nhật Bản đã chạm mức thấp kỷ lục vào năm 2025, đánh dấu chuỗi suy giảm năm thứ mười liên tiếp. Thực trạng đáng báo động này vừa được Bộ Y tế, Lao động và Phúc lợi Nhật Bản công bố.
Cụ thể, tỷ lệ sinh trên toàn quốc đã giảm xuống còn 1,14 trong năm 2025, hạ thêm 0,01 điểm so với năm trước đó. Chỉ số này đại diện cho số con trung bình mà một người phụ nữ sinh ra trong suốt độ tuổi sinh đẻ của mình.
Đồng thời, số lượng trẻ em được sinh ra tại quốc gia mặt trời mọc đã lao dốc xuống còn 671.236 bé, giảm 2,2% so với năm 2024. Đây cũng là mức thấp kỷ lục kể từ khi dữ liệu này bắt đầu được đưa vào thống kê so sánh từ năm 1899.
Mặc dù vậy, tốc độ suy giảm này đã có phần chậm lại nếu đặt lên bàn cân với mức giảm hơn 5% so với cùng kỳ năm trước từng ghi nhận do ảnh hưởng từ đại dịch COVID-19. Bộ Y tế Nhật Bản nhận định, sự gia tăng nhẹ trong số lượng các cuộc hôn nhân có thể là một trong những chất xúc tác giúp kìm hãm phần nào đà lao dốc này. Hệ thống ghi nhận có khoảng 489.119 cặp đôi đã kết hôn trong năm 2025, nhích nhẹ 0,8% so với năm trước và đánh dấu năm tăng trưởng thứ hai liên tiếp.
Tuy nhiên, với việc số lượng trẻ sơ sinh liên tục bốc hơi hơn 2% mỗi năm, Nhật Bản vẫn đang hoàn toàn bất lực trong việc kiểm soát cuộc khủng hoảng già hóa và sụt giảm tỷ lệ sinh. Xét trên bản đồ 47 tỉnh thành của nước này, Okinawa là khu vực sở hữu tỷ lệ sinh cao nhất với 1,52; trong khi thủ đô Tokyo đứng ở vị trí cuối bảng với con số vỏn vẹn 0,96. Tokyo cũng là địa phương duy nhất trên cả nước ghi nhận tỷ lệ sinh dưới mức 1.
Bên cạnh đó, độ tuổi trung bình của phụ nữ Nhật Bản khi sinh con đầu lòng vẫn giữ nguyên ở cột mốc 31 tuổi trong năm thứ ba liên tiếp. Điều này chứng minh xu hướng trì hoãn làm mẹ và lười sinh con của phụ nữ nước này vẫn chưa hề có dấu hiệu dịch chuyển. Số lượng ca sinh chỉ ghi nhận xu hướng tăng duy nhất ở nhóm phụ nữ trong độ tuổi từ 30 đến 34, với mức tăng 2.221 ca so với năm ngoái.
Ở chiều ngược lại, số ca tử vong tại Nhật Bản trong năm 2025 là 1.589.489 người, ghi nhận mức giảm so với cùng kỳ năm ngoái lần đầu tiên sau 5 năm. Bộ Y tế nước này lý giải nguyên nhân sụt giảm là do số ca tử vong vì dịch COVID-19 và các bệnh lý về tim mạch đã được kiểm soát tốt hơn.
Dẫu vậy, cán cân thay đổi dân số tự nhiên (mức chênh lệch giữa số ca sinh và số ca tử vong) của Nhật Bản vẫn nằm ở mức âm trong suốt 19 năm liên tiếp. Mức sụt giảm dân số tự nhiên trong năm 2025 lên tới 918.253 người, cao gần gấp đôi so với mức của năm 2018. Suốt hai năm qua, số ca tử vong tại Nhật Bản luôn bỏ xa số ca sinh với khoảng cách hơn 900.000 người mỗi năm.
Nhìn lại bản dự báo dân số tương lai được Viện Nghiên cứu Quốc gia về Dân số và An sinh Xã hội Nhật Bản công bố vào năm 2023, các chuyên gia giả định tỷ lệ sinh tổng hợp của năm 2025 sẽ đạt mức 1,25. Thế nhưng, con số thực tế 1,14 vừa công bố lại nghiêng hẳn và tiến sát về kịch bản mức sinh thấp - tức viễn cảnh bi quan nhất của Viện nghiên cứu.
Trớ trêu hơn, kịch bản cốt lõi của Viện nghiên cứu từng dự tính rằng số ca sinh tại Nhật Bản sẽ không rơi xuống ngưỡng 670.000 cho đến tận năm 2040. Tuy nhiên, thực tế phũ phàng cho thấy quốc gia này đã chạm đáy khủng hoảng sớm hơn tới 15 năm so với mọi dự liệu. “Quả bom hẹn giờ” về nhân khẩu học đang nổ sớm hơn dự kiến, đặt tương lai nền kinh tế và hệ thống an sinh xã hội của Nhật Bản trước một thử thách sinh tồn chưa từng có.
Theo: Nikkei