Người ít có nguy cơ mắc ung thư thường sở hữu 6 “đặc điểm” này: Bạn có bao nhiêu?

| Sống

Ung thư chịu tác động từ nhiều yếu tố, trong đó có những nguy cơ đến từ lối sống hằng ngày. Duy trì 6 thói quen này có thể giúp bạn giảm nguy cơ mắc bệnh.

Thời gian gần đây, nhiều người đến các phòng khám Trung Quốc chia sẻ rằng họ coi ung thư là chuyện “số mệnh”, cho rằng mắc bệnh chỉ là do không may mắn, không liên quan nhiều đến lối sống hằng ngày. Một số khác lại tin vào một vài loại thực phẩm được quảng cáo như “thần dược chống ung thư” và cố gắng ăn thật nhiều.

Ung thư là kết quả của quá trình tích lũy nhiều yếu tố trong thời gian dài. Tuổi tác và di truyền là những yếu tố khó thay đổi, nhưng chúng ta vẫn có thể kiểm soát nhiều nguy cơ khác. Theo Bộ nguyên tắc về lối sống lành mạnh phòng chống ung thư của Trung Quốc (phiên bản năm 2026) do Ủy ban Y tế Quốc gia Trung Quốc công bố, hơn 40% trường hợp ung thư có thể được phòng ngừa thông qua các biện pháp dự phòng cấp một, chẳng hạn như duy trì lối sống lành mạnh và giảm tiếp xúc với tác nhân gây ung thư.

Qua theo dõi những người tái khám trong nhiều năm với các chỉ số sức khỏe ổn định, có thể thấy họ thường không phụ thuộc vào thực phẩm bổ sung mà duy trì tốt một số thói quen cơ bản.

Cần nhấn mạnh rằng, những thói quen này có thể giúp giảm nguy cơ mắc bệnh, chứ không bảo đảm một người sẽ không bao giờ bị ung thư.

    Không hút thuốc, cai thuốc càng sớm càng tốt và chủ động tránh khói thuốc thụ động

Nhiều người cho rằng hút vài điếu mỗi ngày không gây hại, đã hút thuốc hàng chục năm thì cai cũng chẳng còn ý nghĩa, hoặc thuốc lá điện tử không ảnh hưởng đến sức khỏe.

Thực tế, khói thuốc lá và khói thuốc thụ động đều được xếp vào nhóm chất gây ung thư loại 1. Thuốc lá chứa khoảng 70 hóa chất đã được xác định có khả năng gây ung thư. Khi xâm nhập vào cơ thể, chúng có thể làm tổn thương DNA và suy giảm chức năng miễn dịch.

Không có mức độ hút thuốc nào được xem là an toàn. Ngay cả hút một lượng nhỏ cũng gây hại, và không có sản phẩm thuốc lá nào an toàn.

Nhiều người hút thuốc lâu năm lo ngại rằng cai thuốc lúc này đã quá muộn. Tuy nhiên, nguy cơ sức khỏe sẽ giảm dần theo thời gian sau khi ngừng hút. Cai thuốc không bao giờ là quá muộn; cai càng sớm, lợi ích càng lớn. Đồng thời, cần chủ động tránh cả khói thuốc thụ động và khói thuốc tồn lưu trong môi trường.

    Kiểm soát cân nặng và vòng eo trong giới hạn bình thường

Tại phòng khám, không ít người cho rằng tăng cân ở tuổi trung niên là biểu hiện của cuộc sống sung túc, không phải vấn đề sức khỏe.

Tuy nhiên, béo phì có mối liên hệ chặt chẽ với nguy cơ mắc nhiều loại ung thư. Mối liên hệ này có tính chất phụ thuộc liều lượng: cân nặng vượt mức càng nhiều, nguy cơ mắc các bệnh ung thư liên quan càng cao.

Tình trạng thừa cân kéo dài có thể gây viêm mạn tính và làm thay đổi hormone trong cơ thể, từ đó tạo điều kiện thúc đẩy sự tăng sinh bất thường của tế bào.

Theo tiêu chuẩn được áp dụng tại Trung Quốc, chỉ số khối cơ thể (BMI) bình thường ở người trưởng thành là 18,5-23,9; còn từ 24-27,9 được xếp vào nhóm thừa cân và từ 28 trở lên là béo phì. Vòng eo từ 90 cm ở nam giới và 85 cm ở nữ giới được xem là dấu hiệu béo bụng.

Vì vậy, nên định kỳ kiểm tra cân nặng và vòng eo, thay vì chỉ chú ý đến con số hiển thị trên cân.

    Duy trì vận động đều đặn, hạn chế ngồi lâu

Một số người cho rằng cả ngày bận rộn làm việc nhà, đi lại đã tương đương với tập thể dục. Người khác lại nghĩ chỉ cần đi dạo vài vòng mỗi ngày là đủ.

Hoạt động trong sinh hoạt hằng ngày và đi bộ khi di chuyển có thể giúp giảm thời gian ngồi một chỗ. Tuy nhiên, để hỗ trợ phòng ngừa ung thư, cần duy trì vận động lâu dài, đều đặn và đạt cường độ phù hợp. Ngồi lâu trong thời gian dài có liên quan đến nguy cơ mắc ung thư vú, ung thư đại trực tràng và một số loại ung thư khác.

Hoạt động này còn góp phần điều hòa hormone, tăng cường chức năng miễn dịch, giảm viêm và thúc đẩy nhu động ruột.

 - Ảnh 1.

Ảnh minh họa

Tổ chức Y tế Thế giới khuyến nghị người trưởng thành nên vận động ít nhất 150-300 phút mỗi tuần ở cường độ trung bình hoặc 75-150 phút ở cường độ mạnh. Vận động cường độ trung bình là khi nhịp tim và nhịp thở tăng rõ rệt nhưng vẫn có thể nói chuyện bình thường.

Phòng ngừa ung thư không dựa vào một buổi tập luyện quá sức, mà cần duy trì vận động đều đặn trong thời gian dài. Người lớn tuổi hoặc mắc bệnh mạn tính nên lựa chọn cường độ phù hợp với thể trạng, không cố gắng quá sức.

    Ăn uống điều độ, biết lựa chọn thực phẩm

Trước hết là rượu bia. Nhiều người trung niên và cao tuổi vẫn tin rằng uống một chút rượu vang có thể làm mềm mạch máu hoặc uống ít thì không ảnh hưởng gì.

Cần hiểu rằng ethanol và chất chuyển hóa của nó là acetaldehyde đều được xếp vào nhóm chất gây ung thư loại 1. Uống rượu có liên quan đến nguy cơ mắc ung thư vùng đầu cổ, thực quản, gan, vú và đại trực tràng.

Xét từ góc độ phòng ngừa ung thư, lựa chọn tốt nhất là không uống rượu. Những người uống rượu dễ đỏ mặt thường có khả năng chuyển hóa cồn kém hơn; nếu tiếp tục uống nhiều trong thời gian dài, nguy cơ sức khỏe có thể cao hơn.

Ở chiều ngược lại, cũng không nên cho rằng ăn chay hoàn toàn là chắc chắn phòng được ung thư và phải kiêng tuyệt đối thịt. Điều quan trọng là duy trì chế độ ăn tổng thể cân bằng trong thời gian dài.

Theo Hướng dẫn chế độ ăn uống dành cho người dân Trung Quốc năm 2022, lượng thực phẩm được khuyến nghị mỗi ngày gồm:

Rau: 300-500g. Trái cây: 200-350g. Ngũ cốc: 200-300g, trong đó ngũ cốc nguyên hạt và các loại đậu chiếm 50-150g.

Ngoài ra, nên hạn chế thực phẩm muối chua, hun khói, nướng, chiên rán và các loại thịt chế biến sẵn; không ăn thực phẩm bị nấm mốc, không nhai trầu cau trong thời gian dài. Thức ăn và đồ uống quá nóng cần để nguội bớt trước khi sử dụng.

Cũng nên hạn chế bánh kẹo và đồ uống có đường. Phòng ngừa ung thư phụ thuộc vào cấu trúc chế độ ăn trong thời gian dài.

    Chủ động phòng tránh các bệnh nhiễm trùng liên quan đến ung thư và tiêm vaccine đầy đủ

Một số người cho rằng nhiễm trùng chỉ là vấn đề nhỏ, cơ thể có thể tự chống chọi rồi khỏi. Tuy nhiên, vi khuẩn Helicobacter pylori (HP), virus viêm gan B, viêm gan C và virus Epstein-Barr (EBV) đều có mối liên hệ chặt chẽ với một số loại ung thư.

Tiêm vaccine viêm gan B là biện pháp kinh tế và hiệu quả nhất để phòng ngừa nhiễm virus viêm gan B. Trong khi đó, tình trạng nhiễm HPV nguy cơ cao kéo dài là một trong những nguyên nhân quan trọng gây ung thư cổ tử cung và một số loại ung thư khác. HPV type 16 và 18 chiếm khoảng 70% các trường hợp ung thư cổ tử cung.

Những người thuộc độ tuổi phù hợp nên chủ động tiêm vaccine HPV càng sớm càng tốt, theo chương trình tiêm chủng và hướng dẫn sử dụng vaccine.

Trong sinh hoạt hằng ngày, nên sử dụng thìa, đũa riêng khi ăn uống chung; không dùng chung bàn chải đánh răng và dao cạo râu. Người thường xuyên gặp vấn đề về dạ dày nên kiểm tra vi khuẩn HP theo chỉ định của bác sĩ.

Phòng ngừa các bệnh nhiễm trùng mạn tính cũng đồng nghĩa với việc giảm một nguồn nguy cơ gây ung thư ngay từ đầu.

    Chú trọng khám sức khỏe định kỳ và tầm soát ung thư đúng cách

Đây là vấn đề thường bị hiểu nhầm. Một số người đi khám sức khỏe tổng quát hằng năm, thấy kết quả không có bất thường thì cho rằng mình đã hoàn toàn yên tâm.

Tuy nhiên, khám sức khỏe thông thường không đồng nghĩa với tầm soát ung thư. Mỗi loại ung thư có những phương pháp kiểm tra chuyên biệt, trong khi loại xét nghiệm và khoảng cách giữa các lần tầm soát cần được lựa chọn dựa trên tuổi tác, tiền sử gia đình và tình trạng sức khỏe của từng người.

Vì vậy, nên đến cơ sở y tế uy tín để được tư vấn về các phương pháp tầm soát phù hợp. Nếu xuất hiện triệu chứng kéo dài, không thuyên giảm, cũng không nên trì hoãn việc thăm khám.

Dự phòng cấp một giúp giảm nguy cơ mắc bệnh ngay từ đầu, còn phát hiện sớm là tuyến bảo vệ thứ hai. Hai biện pháp này không thể thay thế cho nhau.

Cần nhắc lại rằng, lối sống lành mạnh có thể giúp giảm nguy cơ ung thư nhưng không thể thay thế việc tầm soát định kỳ và đánh giá chuyên môn. Tình trạng sức khỏe cụ thể cần được xem xét dựa trên đặc điểm của từng cá nhân và thăm khám tại cơ sở y tế uy tín.

Theo Trà My (Theo Sohu)

Cùng chuyên mục
XEM