Nghiên cứu cho thấy quản lý cấp trung dễ bị thay thế bởi AI nếu không chịu thực sự làm việc

Theo Business Insider, trong bối cảnh làn sóng sa thải trong ngành công nghệ chưa có dấu hiệu dừng lại, cấu trúc bộ máy tại các tập đoàn đang được tinh gọn triệt để. Nhiều nhà lãnh đạo lớn đã đưa ra thông điệp đanh thép: Quản lý không chỉ ngồi giám sát, mà phải trực tiếp bắt tay vào làm việc.

Chỉ thị từ những người đứng đầu

Vừa qua, trong thư gửi nhân viên Coinbase, CEO Brian Armstrong đã công bố kế hoạch cắt giảm 14% nhân sự. Ông nhấn mạnh rằng mọi thành viên tại công ty tiền điện tử này đều phải là "một cá nhân đóng góp mạnh mẽ và tích cực".

Sự thay đổi này đồng nghĩa với việc các đội ngũ sẽ trở nên nhỏ gọn hơn rất nhiều. Theo lời ông Armstrong: "Trong một số trường hợp, một nhóm chỉ gồm một nhân sự chính kết hợp cùng các trợ lý trí tuệ nhân tạo. Khái niệm 'quản lý thuần túy' sẽ không còn tồn tại."

Xu hướng này không hề đơn độc. Tháng trước, CEO Jack Dorsey của Block cũng thông báo cắt giảm 40% nhân viên và đổi tên các quản lý thành "huấn luyện viên kiêm cầu thủ".

Tương tự, CEO Evan Spiegel của Snap đã cắt giảm 1.000 vị trí để chuyển dịch sang mô hình "biệt đội" nhỏ vận hành bằng AI. Những cái tên đình đám khác như Mark Zuckerberg của Meta hay Mike Cannon-Brookes của Atlassian cũng đang ráo riết thực thi ý tưởng này.

Sự trỗi dậy của thế hệ "Siêu quản lý"

Thế giới công nghệ đang thu hẹp lại, khiến các quản lý cấp trung trở thành nhóm đối tượng dễ bị tổn thương nhất. Những người may mắn trụ lại được kỳ vọng phải "nhúng tay vào việc", giám sát nhiều cấp dưới hơn và kiêm nhiệm việc điều hành các hệ thống AI.

Trong giới công nghệ, họ bắt đầu được gọi bằng một thuật ngữ mới: Megamanagers (Siêu quản lý). Đây là những người vừa có tầm nhìn lãnh đạo, vừa có kỹ năng chuyên môn sắc bén để thực hiện công việc thực tế.

Theo khảo sát của Gallup vào tháng 1, số lượng nhân viên dưới quyền một quản lý đã tăng từ 10,9 người (năm 2024) lên mức trung bình 12,1 người vào năm ngoái. Một con số đáng chú ý khác là 97% quản lý hiện đang phải đảm nhận các công việc chuyên môn trực tiếp vốn không nằm trong mô tả công việc lãnh đạo của họ.

Thị trường việc làm cũng phản ánh rõ rệt sự khắc nghiệt này. Theo trang tuyển dụng Indeed, số lượng tin tuyển dụng cho vị trí quản lý cấp trung đã giảm 12,3% vào năm 2025. Điều này cho thấy các doanh nghiệp đang ưu tiên những nhân sự đa năng hơn là những người chỉ có kỹ năng điều phối.

"Tin vào những lời quảng bá" về AI

Các lãnh đạo công nghệ là những người đi tiên phong trong việc cải tổ sơ đồ tổ chức vì họ tiếp cận với AI từ rất sớm. Họ đặt niềm tin tuyệt đối vào việc công nghệ có thể thay thế một phần đáng kể các công việc hành chính và điều phối của con người.

Giáo sư Richard Lachman từ Đại học Toronto Metropolitan nhận định: "Họ thực sự tin vào những lời quảng bá về hiệu quả của AI. Chính vì thế, tiêu chuẩn để trở thành một quản lý thành công đang bị đẩy lên rất cao."

Ông Lachman cho rằng các công ty hiện nay yêu cầu quản lý phải tham gia sâu sát vào mọi quy trình vận hành. Một người lãnh đạo bây giờ cần có đủ kiến thức chuyên môn thực tế để có thể làm thay phần việc của chính những nhân viên mà họ đang quản lý khi cần thiết.

Nếu một quản lý chỉ biết giao việc mà không hiểu rõ quy trình kỹ thuật để thực hiện nó, vị trí của họ sẽ sớm bị thay thế bởi các công cụ quản trị tự động hóa.

Sự sụp đổ của mô hình quản trị truyền thống

Mô hình quản lý thuần túy - tức là người chỉ chuyên trách việc giám sát mà không tham gia sản xuất - vốn là sản phẩm của thời kỳ Cách mạng Công nghiệp. Chuyên gia nhân sự Josh Bersin giải thích: "Ngày xưa, công nhân làm việc chân tay, còn quản lý chỉ có nhiệm vụ chỉ tay năm ngón."

Tuy nhiên, mô hình này đã xói mòn trong vài thập kỷ qua và AI đang là chất xúc tác đẩy nhanh tiến trình đó. Khi công nghệ tự động hóa các tác vụ lặp đi lặp lại và cung cấp kho tri thức khổng lồ, vai trò của người giám sát truyền thống trở nên mờ nhạt.

Ông Bersin nhấn mạnh: "Bây giờ mỗi nhân viên đều có một trợ lý AI. Thậm chí, trí tuệ nhân tạo có thể hiểu biết rộng hơn cả người sếp trực tiếp của họ." Điều này buộc các quản lý phải tự tìm ra giá trị thặng dư mới thông qua việc dẫnắt các sáng kiến sáng tạo hoặc trực tiếp tham gia vào các dự án quan trọng.

Để trụ vững trong thị trường lao động năm 2026, các quản lý buộc phải nâng cấp bản thân. Họ không thể chỉ dựa vào uy quyền từ chức danh, mà phải dựa vào giá trị thực tế mà họ đóng góp vào sản phẩm cuối cùng.

Góc nhìn từ người trong cuộc

Tại Coinbase, một quản lý không nằm trong danh sách sa thải chia sẻ rằng AI đã thay đổi hoàn toàn cách thức vận hành của công ty. Với họ, những thông điệp của CEO Brian Armstrong không có gì bất ngờ vì đó là thực tế đã diễn ra hàng ngày.

Người này cho biết: "Các quản lý chỉ nên cảm thấy lo lắng nếu họ mù mờ về AI hoặc không đóng góp được ý tưởng đột phá nào. Nếu bạn chỉ là một bánh răng truyền đạt thông tin đơn thuần, bạn sẽ gặp rắc rối lớn."

Trong kỷ nguyên mới, năng lực của quản lý được đo lường bằng hiệu suất của cá nhân họ cộng với khả năng tối ưu hóa các công cụ AI trong đội ngũ. Những người vẫn giữ tư duy cũ về việc "ngồi cao quản lý thấp" sẽ sớm thấy mình không còn chỗ đứng trong sơ đồ tổ chức hiện đại.

Tóm lại, xu hướng "tinh giản quản lý" không chỉ là một biện pháp cắt giảm chi phí nhất thời của các công ty công nghệ. Đây là một sự chuyển dịch mang tính lịch sử về bản chất của quản trị: Nơi sự lãnh đạo phải đi đôi với thực hành, và người quản lý phải là người lao động có kỹ năng cao nhất trong đội ngũ của mình.

*Nguồn: Business Insider

Đại Nghĩa