Nghề "dỗ người lạ ngủ" qua điện thoại: Gói dịch vụ 100 triệu đồng/tháng, một nhánh đang nóng của kinh tế bầu bạn

Từ ngày 15/7/2026, Trung Quốc chính thức áp dụng Biện pháp tạm thời về quản lý dịch vụ tương tác nhân hóa bằng trí tuệ nhân tạo. Văn bản này do Văn phòng Thông tin Internet Nhà nước ban hành cùng Ủy ban Cải cách và Phát triển Quốc gia, Bộ Công nghiệp và Công nghệ thông tin, Bộ Công an và Tổng cục Giám sát quản lý thị trường, mang số hiệu lệnh 21, được thông qua ngày 2/2/2026 và công bố ngày 10/4/2026. 

Đối tượng điều chỉnh là các dịch vụ dùng AI mô phỏng đặc điểm nhân cách, lối tư duy và phong cách giao tiếp của con người để cung cấp tương tác cảm xúc mang tính liên tục, bao gồm chăm sóc cảm xúc, bầu bạn và hỗ trợ tinh thần qua chữ viết, hình ảnh, âm thanh hoặc video.

Nói cách khác, nhà nước Trung Quốc vừa vẽ xong đường biên cho việc bán sự bầu bạn bằng máy. Còn việc bán sự bầu bạn bằng người thật thì vẫn nằm ngoài đường biên đó, và đã nằm ngoài suốt nhiều năm.

Một giọng nói, tính tiền theo giờ

Nghề này trong tiếng Trung gọi là 哄睡师, tạm dịch là người dỗ ngủ. Cách vận hành đơn giản đến mức gần như không có rào cản gia nhập: Khách đặt đơn trên sàn thương mại điện tử, đến giờ hẹn thì kết nối thoại, người dỗ ngủ trò chuyện, tâm sự, hướng dẫn thiền chánh niệm hoặc chỉ đơn giản là nói chuyện phiếm cho tới khi khách ngủ. Không gặp mặt, không tiếp xúc, toàn bộ giao dịch nằm trong một cuộc gọi.

Theo khảo sát của Sichuan News hồi tháng 4/2025, chỉ cần gõ từ khóa dỗ ngủ trên các sàn là ra hàng loạt cửa hàng nhận đơn 24/24, tính tiền theo giờ với giá từ vài chục đến vài trăm nhân dân tệ, tức khoảng vài trăm nghìn đến trên một triệu đồng cho mỗi giờ. Có cửa hàng doanh số đã vượt 20.000 đơn. Ở phân khúc phổ thông hơn, China Daily từng ghi nhận mức khởi điểm chỉ khoảng 10 nhân dân tệ một giờ, tương đương 35.000 đồng, người làm phần lớn là sinh viên nhận việc bán thời gian.

Nhưng phần khiến ngành này lên hot search lại nằm ở đầu kia của bảng giá. Theo Cực Mục Tân Văn, chủ đề gói dỗ ngủ theo tháng giá 18.000 nhân dân tệ, khoảng 64 triệu đồng, từng leo lên tìm kiếm nóng Weibo với 190 triệu lượt đọc, và trên sàn có nơi rao gói tháng tới 28.888 nhân dân tệ, tức hơn 102 triệu đồng. Một bài điều tra khác trên Tencent News tháng 6/2024 ghi nhận mức 9.999 nhân dân tệ cho một tuần, khoảng 35 triệu đồng, và 33.440 nhân dân tệ cho gói tháng, tương đương gần 119 triệu đồng. Về thu nhập của người hành nghề, Global Times dẫn báo cáo cho biết nhóm làm tốt có thể đạt khoảng 20.000 nhân dân tệ một tháng, tức hơn 71 triệu đồng.

Con số cuối cùng đó chính là thứ khiến nghề này lan nhanh. Một sinh viên không cần vốn, không cần bằng cấp, không cần thiết bị gì ngoài chiếc điện thoại, mà mức trần thu nhập lại cao gấp nhiều lần công việc bán thời gian thông thường.

Cầu của thị trường này không phải hiện tượng nhất thời. Báo cáo Điều tra sức khỏe giấc ngủ Trung Quốc 2025 do Hiệp hội Nghiên cứu Giấc ngủ Trung Quốc công bố cho biết tỷ lệ người từ 18 tuổi trở lên gặp vấn đề về giấc ngủ là 48,5%, tức gần một nửa người trưởng thành. Sách trắng Sức khỏe giấc ngủ cư dân Trung Quốc 2024 của cùng tổ chức đưa ra bức tranh chi tiết hơn: 59% có triệu chứng mất ngủ, chỉ 19% hoàn toàn không gặp rối loạn giấc ngủ, chỉ 29% đi ngủ trước 23 giờ, 47% ngủ sau nửa đêm và 13% ngủ sau 2 giờ sáng.

Trên nền đó là một thị trường lớn. Theo số liệu của công ty nghiên cứu iiMedia được cả China Daily lẫn Tencent News dẫn lại, quy mô kinh tế giấc ngủ Trung Quốc năm 2023 đạt 495,58 tỷ nhân dân tệ, khoảng 70 tỷ USD, và được dự báo lên 658,68 tỷ nhân dân tệ, tức khoảng 93 tỷ USD, vào năm 2027. Cũng theo khảo sát của iiMedia, 63,2% người tiêu dùng Trung Quốc chọn mua sản phẩm hỗ trợ giấc ngủ khi gặp vấn đề, nhưng 52,4% cho rằng các sản phẩm này hiệu quả yếu và quảng cáo phóng đại.

Chính khoảng cách giữa hai con số cuối là chỗ nghề dỗ ngủ chen vào. Khi viên melatonin và chiếc gối thông minh không giải quyết được cái gốc, thứ khách hàng quay sang mua không còn là sản phẩm nữa. Bài phân tích trên The Paper mô tả chân dung khách hàng của nghề này khá thống nhất: áp lực công việc lớn, mất ngủ kéo dài, ít giao tiếp xã hội, không có ai để tâm sự, lo âu và cô đơn.

Vùng xám và những lần bị siết

Đây là phần không thể thiếu nếu nhìn ngành này bằng con mắt kinh doanh, bởi nó giải thích vì sao một mô hình có biên lợi nhuận tốt như vậy vẫn không lớn được thành ngành chính thống.

Rào cản gia nhập bằng không đồng nghĩa với việc không ai kiểm soát được người hành nghề. The Paper ghi nhận tình trạng nội dung khiêu dâm trá hình núp bóng dịch vụ hỗ trợ giấc ngủ, trong đó có trường hợp một cửa hàng bán hơn 200 đơn dỗ ngủ mỗi tháng nhưng trong phần đánh giá của khách lại xuất hiện ảnh người dỗ ngủ khoe cơ bụng trần. Câu hỏi mà bài báo đặt ra rất thẳng: một dịch vụ ru ngủ thì có lý do gì để gửi khách loại ảnh đó.

Chuỗi phản ứng của cơ quan quản lý cũng đã kéo dài nhiều năm. Năm 2018, nội dung ASMR bị yêu cầu dọn dẹp trên diện rộng vì vấn đề khiêu dâm dung tục. Nền tảng Douyu sau vài lần siết không hiệu quả đã gỡ hẳn hạng mục ASMR khỏi mảng phát trực tiếp. Tháng 9/2020, ứng dụng Lizhi bị phát hiện có nội dung hỗ trợ giấc ngủ mang tính khiêu gợi và nhiều streamer chào bán sản phẩm âm thanh hình ảnh dung tục, sau đó bị Văn phòng Không gian mạng Quảng Đông cùng các cơ quan liên quan triệu tập, buộc đóng kênh hỗ trợ giấc ngủ trong mảng phát trực tiếp và rà soát toàn bộ nội dung vi phạm. Lizhi phản hồi rằng số streamer vi phạm chỉ chiếm tỷ lệ rất nhỏ và cam kết chấn chỉnh triệt để.

Ông Hồ Cương, Phó tổng thư ký Ủy ban Công tác pháp luật Hiệp hội Internet Trung Quốc, đồng thời là thành viên đoàn luật sư của Hiệp hội Người tiêu dùng Trung Quốc, nhận định với báo chí rằng tiêu dùng cảm xúc là một hình thái kinh doanh mới và hiện chưa có tiêu chuẩn tương ứng. Ông cho rằng nền tảng phải kiểm soát và xác minh tư cách của người bán trên nền tảng mình, quản lý toàn bộ quy trình dịch vụ, còn cơ quan quản lý nên kịp thời ban hành văn bản hướng dẫn. Phía người tiêu dùng, ông khuyên phải xác định rõ quy trình dịch vụ và cách tính phí trước khi đặt đơn.

Máy thì có luật, người thì chưa

Đây là nghịch lý đáng chú ý nhất của câu chuyện, và cũng là chỗ bài học kinh doanh lộ ra rõ nhất.

Quy định có hiệu lực từ 15/7/2026 điều chỉnh dịch vụ tương tác nhân hóa bằng AI đã viết ra đúng những điều mà nghề dỗ ngủ bằng người thật chưa từng bị ràng buộc. Điều 8 cấm nhà cung cấp chiều chuộng người dùng quá mức, dụ dỗ lệ thuộc cảm xúc hoặc gây nghiện, làm tổn hại quan hệ xã hội thực của người dùng, và cấm thao túng cảm xúc để dẫn dụ người dùng đưa ra quyết định bất hợp lý gây thiệt hại quyền lợi.

Điều 10 yêu cầu nhà cung cấp phải có năng lực cảnh báo rủi ro lệ thuộc quá mức, dẫn dắt ranh giới cảm xúc và bảo vệ sức khỏe tâm lý, đồng thời cấm lấy việc thay thế giao tiếp xã hội, kiểm soát tâm lý người dùng hay dụ dỗ lệ thuộc làm mục tiêu dịch vụ.

Đi vào chi tiết vận hành, Điều 18 buộc nhắc người dùng rằng họ đang tương tác với AI chứ không phải người thật, và cứ mỗi hai giờ sử dụng liên tục phải hiện thông báo nhắc về thời lượng. Điều 19 yêu cầu phải có đường thoát dễ dàng, khi người dùng đòi dừng thì phải dừng ngay, không được kéo dài tương tác để cản trở. Điều 13 quy định khi phát hiện người dùng có cảm xúc cực đoan thì phải kịp thời trấn an và khuyến khích tìm trợ giúp, còn nếu người dùng bày tỏ ý định tự làm hại bản thân thì phải can thiệp và liên hệ người giám hộ hoặc người liên lạc khẩn cấp. 

Điều 14 cấm cung cấp dịch vụ quan hệ thân mật ảo dạng người thân ảo hay bạn đời ảo cho người chưa thành niên. Điều 22 buộc đánh giá an toàn khi dịch vụ đạt trên một triệu người dùng đăng ký hoặc trên 100.000 người dùng hoạt động hằng tháng. Điều 30 quy định mức phạt từ 10.000 đến 100.000 nhân dân tệ, khoảng 35 đến 355 triệu đồng, và nâng lên 100.000 đến 200.000 nhân dân tệ nếu gây hậu quả với sức khỏe, tính mạng công dân.

Một chatbot bán sự bầu bạn giờ phải cảnh báo người dùng đừng lệ thuộc vào nó. Một người thật bán đúng dịch vụ đó qua điện thoại thì không.

Nhìn từ góc kinh doanh, nghề dỗ ngủ là ví dụ sạch sẽ về một mô hình có mọi điều kiện để bùng nổ và cũng có đủ mọi điều kiện để tự hủy.

Nó không cần vốn, không cần mặt bằng, không cần kho hàng, biên lợi nhuận gần như toàn bộ thuộc về người lao động, và cầu thì có sẵn ở quy mô hàng trăm triệu người. Nhưng đúng vì rào cản gia nhập bằng không, ngành lập tức rơi vào cạnh tranh giá, giá xuống thì người mới phải tìm cách khác biệt hóa, và con đường khác biệt hóa dễ nhất luôn là con đường đi qua vùng xám. Đó là lý do một dịch vụ ru ngủ lại đẻ ra ảnh cơ bụng trong phần đánh giá của khách.

Bài viết trên Tencent News hồi tháng 3/2026 về làn sóng sinh viên đổ vào kinh tế bầu bạn tóm gọn tình trạng này bằng một hình ảnh khá chính xác: Không hợp đồng chính thức, không hậu mãi, không quy chuẩn ngành, cả người làm lẫn người mua đều giao dịch trong tình trạng trần trụi. Người làm có thể bị quỵt tiền, người mua có thể trả tiền để rồi hứng ngược cảm xúc tiêu cực từ đối phương. Đề xuất được các chuyên gia nhắc lại là đưa công việc bầu bạn vào danh mục nghề nghiệp chính thức, xây chứng nhận nghề và tiêu chuẩn ngành.

Cho tới khi điều đó xảy ra, thứ đang được giao dịch mỗi đêm trên các sàn thương mại điện tử Trung Quốc vẫn là một mặt hàng không có mã ngành, không có bảo hành và không có ai chịu trách nhiệm. Và nó vẫn bán chạy, bởi thứ khách trả tiền chưa bao giờ là giấc ngủ. Họ trả tiền để trong căn phòng lúc nửa đêm có thêm một người nữa.

Nguồn: Sichuan News, Tencent News, The Paper...

Pa Dun