Ngày càng nhiều người tử vong vì suy thận, bác sĩ nhắc: Làm 4 việc buổi tối, thận "xuống cấp" cực nhanh

Theo số liệu từ Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), các bệnh lý về thận, nhất là suy thận hiện cướp đi cuộc sống của hơn 1.2 triệu người mỗi năm trên toàn thế giới, và con số này dự báo sẽ tăng gấp đôi vào năm 2040. Tại Việt Nam, Tổng hội Y học ghi nhận hiện có hơn 10 triệu người mắc bệnh thận mạn tính, với hàng chục nghìn ca phải phụ thuộc vào chạy thận nhân tạo hoặc ghép thận để duy trì sự sống. Bệnh lý nguy hiểm này thường tiến triển âm thầm, ít triệu chứng ở giai đoạn đầu nhưng lại dẫn đến thiếu máu, biến chứng tim mạch và suy chức năng nghiêm trọng.

Bác sĩ Dương Quang (Yang Guang), Trưởng khoa Thận học tại Bệnh viện Nhân dân tỉnh Giang Tô (Trung Quốc) nhận định: "Bên cạnh tiểu đường hay tăng huyết áp, những thói quen sinh hoạt hàng ngày, đôi khi ít ai để ý lại chính là ngòi nổ âm thầm khiến chức năng thận suy giảm nhanh".

Trường hợp của ông Trương (50 tuổi, Giang Tô, Trung Quốc) là một lời cảnh tỉnh sâu sắc. Làm nghề kinh doanh thực phẩm, ông Trương có thói quen dồn toàn bộ năng lượng vào bữa tối sau một ngày làm việc vất vả. Những món ăn yêu thích của ông là lẩu, đồ nướng tẩm ướp đậm vị và các món giàu đạm. Ông thường xuyên thức khuya và thích uống một chút rượu cho dễ ngủ.

Cho rằng sức khỏe vẫn ổn định, ông duy trì lối sống này suốt nhiều năm. Chỉ đến khi xuất hiện triệu chứng phù nề chân tay, tiểu tiện bất thường và mệt mỏi kéo dài, ông đi khám thì được chẩn đoán suy thận giai đoạn 3. Bác sĩ điều trị nhấn mạnh, thói quen sinh hoạt sai lầm ban đêm chính là nguyên nhân trực tiếp đẩy thận của ông Trương vào con đường suy kiệt.

Thông qua câu chuyện của ông Trương, bác sĩ Dương nhắc nhở, có 4 thói quen buổi tối phá thận cực nhanh, chẳng kém gì uống bia rượu mà bạn nên tránh càng xa càng tốt:

1. Ăn tối quá mặn và dồn quá nhiều thịt

Các món lẩu, đồ nướng tẩm ướp, món kho mặn hay đồ muối chua chứa hàm lượng natri rất cao. Theo khuyến cáo của WHO, người trưởng thành chỉ nên tiêu thụ dưới 5g muối/ngày, nhưng một bữa tối đậm vị dễ dàng khiến lượng muối vượt ngưỡng cho phép gấp nhiều lần. Khi nạp quá nhiều muối, cơ thể bị tích nước, huyết áp tăng cao buộc thận phải làm việc quá tải để đào thải natri.

Bên cạnh đó, việc nạp quá nhiều protein từ thịt đỏ, nội tạng hay thịt chế biến sẵn vào buổi tối sẽ tạo ra lượng lớn sản phẩm chuyển hóa, bắt hệ thống lọc của thận hoạt động hết công suất trong đêm. Bác sĩ Dương khuyên bữa tối chỉ nên chiếm 25 - 30% tổng năng lượng cả ngày, ưu tiên các thực phẩm thanh đạm như rau xanh, cá, đậu phụ và nên hoàn thành trước khi đi ngủ 2 - 3 tiếng.

2. Nhịn tiểu trước khi đi ngủ

Nhiều người có thói quen lười dậy đi vệ sinh hoặc cố nhịn tiểu để xem nốt bộ phim, lướt điện thoại ban đêm. Thói quen này cực kỳ nguy hiểm đối với hệ tiết niệu.

Nước tiểu tích tụ lâu trong bàng quang tạo điều kiện cho vi khuẩn sinh sôi, gây viêm đường tiết niệu. Khi bàng quang quá tải, nước tiểu mang theo vi khuẩn có thể chảy ngược lên thận (trào ngược bàng quang - niệu quản), dẫn đến viêm bể thận cấp tính, gây tổn thương mô thận vĩnh viễn và thúc đẩy xơ hóa thận.

3. Uống quá nhiều nước ngay trước khi đi ngủ

"Uống đủ nước là điều cần thiết, nhưng dồn một lượng nước lớn ngay trước giờ ngủ lại gây tác dụng ngược. Việc nạp nhiều nước trong thời gian ngắn làm tăng đột ngột lượng nước tiểu ban đêm, buộc thận phải tiếp tục làm việc thay vì được nghỉ ngơi", bác sĩ Dương cảnh báo.

Hệ quả là bạn sẽ phải thức dậy tiểu đêm nhiều lần, gây gián đoạn giấc ngủ. Giấc ngủ chập chờn kéo dài làm rối loạn điều hòa huyết áp, tăng nguy cơ mắc bệnh tim mạch và gián tiếp làm suy giảm chức năng lọc của thận. Các chuyên gia khuyến cáo nên chia đều lượng nước uống từ sáng đến chiều, trước khi ngủ chỉ nên uống vài ngụm nhỏ vừa đủ giải khát.

4. Thường xuyên thức khuya, ngủ không đủ giấc

Thức khuya là "thủ phạm" bào mòn sức khỏe cực kỳ tàn ác mà nhiều người trẻ coi nhẹ. Ngủ quá muộn làm gián đoạn nhịp sinh học, tăng phản ứng viêm trong cơ thể và gây rối loạn các hormone điều hòa huyết áp, đường huyết.

Các nghiên cứu y khoa chỉ ra rằng những người duy trì thời lượng ngủ dưới 5 - 6 tiếng mỗi đêm có nguy cơ suy giảm chức năng thận nhanh hơn 65% so với người ngủ đủ 7 - 8 tiếng. Không những vậy, thói quen thức khuya thường kéo theo việc ăn đêm, uống nước ngọt hay rượu bia, tạo thành chuỗi tác động tiêu cực bủa vây lên thận của bạn.

Làm thế nào để phát hiện sớm suy thận?

Dưới đây là 7 dấu hiệu cảnh báo bệnh thận đang bị tổn thương mà bạn tuyệt đối không nên bỏ qua:

- Phù nề: Sưng quanh mắt, cổ chân, bàn chân do cơ thể tích tụ nước và natri.
- Bất thường khi tiểu: Đi tiểu đêm nhiều lần, nước tiểu nổi bọt lâu tan hoặc có màu sẫm, lẫn máu.
- Mệt mỏi, hoa mắt: Thận giảm sản xuất hormone tạo hồng cầu, gây thiếu máu kéo dài.
- Khó thở, hụt hơi: Nước ứ đọng ở phổi hoặc thiếu máu làm giảm lượng oxy trong cơ thể.
- Da khô, ngứa ngáy: Chất thải ure tích tụ trong máu không được đào thải gây kích ứng da.
- Chán ăn, buồn nôn: Độc tố đọng lại gây mất vị giác, sợ thức ăn và hơi thở có mùi hôi khai.
- Đau lưng dưới: Cơn đau âm ỉ ở vùng thắt lưng mạn hông, là vị trí của hai quả thận.

Nguồn và ảnh: The Paper, Sohu

Theo TĂNG LỘC