Ngày càng nhiều người mắc ung thư đại trực tràng, bác sĩ thở dài: "Đừng ăn 5 món để lâu trong tủ lạnh"

Theo báo cáo của Cơ quan Nghiên cứu Ung thư Quốc tế (IARC) thuộc WHO, ung thư đại trực tràng là bệnh lý ác tính phổ biến thứ 3 trên thế giới với hơn 1,9 triệu ca mắc mới và đứng thứ 2 về tỷ lệ tử vong, ghi nhận hơn 900.000 trường hợp tử vong mỗi năm. Tại Việt Nam, Globocan ghi nhận khoảng 16.835 ca mắc mới mỗi năm. Đáng lo ngại, tỷ lệ mắc bệnh đang có xu hướng trẻ hóa mạnh mẽ do thói quen sinh hoạt và ăn uống.

Trong đó, nhiều người có thói quen lạm dụng tủ lạnh như một "két an toàn" tuyệt đối. Tuy nhiên, Trưởng khoa Ung bướu Zhu Xishan của Bệnh viện số 1 Đại học Bắc Kinh cho biết, nhiệt độ lạnh chỉ ngưng trệ sự phát triển của một số vi sinh vật chứ không thể triệt tiêu hoàn toàn các độc tố hóa học. Thực phẩm biến chất theo thời gian sẽ âm thầm tàn phá niêm mạc ruột. Vì vậy, không phải thực phẩm nào để lâu hoặc để qua đêm trong tủ lạnh cũng an toàn để ăm!

5 nhóm thực phẩm để lâu trong tủ lạnh tăng nguy cơ ung thư đại trực tràng

Dưới đây là 5 nhóm thực phẩm "tiếp tay" cho ung thư đại trực tràng được bác sĩ Zhu Xishan cảnh báo:

1. Thịt chế biến sẵn và thịt muối tích tụ hàm lượng nitrit cao

Các loại thịt chế biến sẵn như giăm bông, xúc xích, lạp xưởng hay thịt xông khói vốn chứa sẵn muối nitrit được dùng làm chất bảo quản và tạo màu. Khi lưu trữ trong tủ lạnh quá 3 ngày, phản ứng hóa học tự nhiên vẫn diễn ra chậm ở nhiệt độ thấp khiến hàm lượng nitrit tăng cao vượt ngưỡng an toàn.

Khi đi vào dạ dày và đại tràng, nitrit kết hợp với các gốc amin từ đạm động vật tạo thành hợp chất nitrosamine. Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) xếp nitrosamine vào nhóm chất gây ung thư hàng đầu. Hợp chất này biến đổi cấu trúc DNA của tế bào niêm mạc ruột, kích thích quá trình loạn sản và hình thành các polyp đại tràng tiến triển thành ung thư.

2. Thức ăn thừa giàu tinh bột sinh ra độc tố biến tính

Nhiều gia đình có thói quen lưu trữ cơm nguội, khoai tây hay các món mì đã nấu chín trong tủ lạnh qua nhiều ngày để hâm nóng lại. Ở nhiệt độ từ 4 - 8 độ C, cấu trúc tinh bột bị tái tinh thể hóa hình thành nên tinh bột kháng dịch vị, đồng thời là môi trường thuận lợi cho vi khuẩn Bacillus cereus phát triển và sản sinh bào tử chịu nhiệt.

Bên cạnh đó, việc hâm đi hâm lại thức ăn thừa chứa tinh bột và gia vị còn tạo ra các amin thơm độc hại cùng vết nitrosamine. Tiêu thụ kéo dài nhóm thực phẩm này gây tổn thương mạn tính bề mặt biểu mô đại tràng, làm giảm khả năng hấp thu dinh dưỡng và kích thích các phản ứng viêm kéo dài tại niêm mạc ruột.

3. Hải sản cấp đông lâu ngày sản sinh histamin chịu nhiệt

Các loại thủy hải sản như tôm, cua, mực, cá biển rất giàu đạm và các axit amin tự do, đặc biệt là histidine. Khi bảo quản lạnh quá 2 ngày hoặc bảo quản ở nhiệt độ đông không đạt chuẩn (trên -18 độ C), vi khuẩn phân hủy đạm vẫn âm thầm hoạt động, chuyển hóa histidine thành độc tố histamin.

Histamin là một chất độc chịu nhiệt, hoàn toàn không bị phân hủy dù bạn đun sôi ở 100 độ C. Tiêu thụ hải sản chứa tích tụ histamin không chỉ gây ra các phản ứng dị ứng, ngộ độc cấp tính mà còn gây kích ứng nhu động ruột dữ dội, làm phá vỡ hàng rào bảo vệ niêm mạc đại tràng và tạo điều kiện cho các tác nhân độc hại ngấm sâu vào mô ruột.

4. Sản phẩm từ sữa lên men biến chất gây loạn khuẩn

Sữa tươi, sữa chua hoặc phô mai khi mở nắp hoặc tích trữ quá hạn trong tủ lạnh sẽ chịu sự phát triển quá mức của vi khuẩn lactic cùng các loài nấm mốc chịu lạnh. Quá trình này làm biến tính phân tử đạm casein, tạo ra các peptit độc hại và làm tăng độ axit nội tại của sản phẩm.

Nguồn sữa biến chất khi đi vào đường tiêu hóa sẽ phá hủy sự cân bằng của hệ vi sinh vật đường ruột, tiêu diệt các lợi khuẩn như Lactobacillus hay Bifidobacterium. Tình trạng loạn khuẩn kéo dài làm suy giảm lớp màng nhầy bảo vệ đại tràng, khiến độc tố từ vi khuẩn dễ dàng tiếp xúc trực tiếp với tế bào biểu mô ruột.

5. Rau lá xanh cắt dở sinh ra lượng lớn nồng độ nitrat và nitrit

Rau xanh, đặc biệt là các loại rau ăn lá như cải cúc, rau mồng mồng, xà lách hay rau ngót chứa hàm lượng nitrat tự nhiên rất cao. Khi bị cắt thái, dập nát hoặc đã nấu chín rồi để trong tủ lạnh quá 12 giờ, enzym nitrate reductase có trong thực phẩm và vi khuẩn sẽ biến đổi nitrat thành nitrit với tốc độ rất nhanh.

Việc tiêu thụ các loại rau lá xanh tích trữ lâu ngày không chỉ làm mất đi toàn bộ lượng vitamin C và folate thiết yếu mà còn đưa một lượng lớn nitrit vào cơ thể. Đây là mầm mống trực tiếp gây tổn thương tế bào và khởi phát chuỗi biến đổi tiền ung thư ở ruột già.

Tại sao thực phẩm để lâu trong tủ lạnh gây ung thư?

Việc liên tục dung nạp thực phẩm tích tụ độc tố từ tủ lạnh sẽ gây ra những hệ lụy nặng nề cho cơ thể, làm tăng nguy cơ ung thư bằng cách:

- Rối loạn tiêu hóa mạn tính: Hơn 50% người có thói quen ăn thức ăn thừa để tủ lạnh gặp phải triệu chứng đầy hơi, chướng bụng, táo bón hoặc tiêu chảy xen kẽ kéo dài.

- Bùng phát viêm đại tràng mạn tính: Sự tích tụ nitrit và đạm biến tính gây viêm nhẹ niêm mạc. Bệnh nhân viêm đại tràng mạn tính tiến triển có nguy cơ gia tăng tỷ lệ mắc ung thư đại trực tràng cao gấp nhiều lần so với người bình thường.

- Mất cân bằng hệ vi sinh đường ruột: Các chất chuyển hóa độc hại phá hủy hệ sinh thái vi khuẩn có lợi, giảm sản xuất các axit béo chuỗi ngắn bảo vệ ruột, làm gia tăng nguy cơ hình thành khối u.

- Suy giảm hàng rào miễn dịch: Hơn 70% tế bào miễn dịch của cơ thể nằm tại đường ruột. Nhiễm độc mạn tính từ thực phẩm tủ lạnh làm suy giảm phản ứng miễn dịch toàn thân, khiến cơ thể mất khả năng tự tiêu diệt các tế bào đột biến.

Mẹo bảo quản thực phẩm an toàn để bảo vệ đại trực tràng

Để ngăn ngừa nguy cơ ung thư đại trực tràng từ thói quen sử dụng tủ lạnh, bạn nên tuân thủ các nguyên tắc được chuyên gia hướng dẫn như:

- Khiểm soát thời gian bảo quản: Thức ăn đã nấu chín không để quá 24 giờ trong ngăn mát; hải sản tươi sống bảo quản ngăn mát không quá 2 ngày; các loại thịt chế biến sẵn nên tiêu thụ hết trong vòng 3 ngày.

- Sử dụng hộp thủy tinh kín khí: Chia nhỏ thực phẩm thành từng phần đủ ăn trong các hộp thủy tinh hoặc hộp nhựa nguyên sinh chuyên dụng để tránh lây nhiễm chéo vi khuẩn và hạn chế tiếp xúc với không khí.

- Đun nóng đủ nhiệt trước khi ăn: Thức ăn lấy từ tủ lạnh ra cần được đun sôi lại hoàn toàn, đảm bảo nhiệt độ tâm thực phẩm đạt tối thiểu 75 độ C trong ít nhất 2 phút để tiêu diệt vi khuẩn sinh bão bào.

- Không tích trữ rau đã nấu chín: Chỉ nên nấu lượng rau vừa đủ dùng trong ngày. Tuyệt đối không để rau lá xanh đã qua chế biến qua đêm trong tủ lạnh.

- Vệ sinh tủ lạnh định kỳ: Lau chùi và khử khuẩn toàn bộ các ngăn tủ lạnh ít nhất 2 tuần một lần bằng dung dịch giấm giấm hoặc cồn y khoa để loại bỏ các vi khuẩn chịu lạnh như Listeria monocytogenes.

Chủ động thay đổi thói quen tích trữ thực phẩm và ưu tiên nguồn thức ăn tươi sống mỗi ngày là phương pháp tự nhiên, hiệu quả nhất để bảo vệ hệ tiêu hóa và ngăn ngừa nguy cơ ung thư đại trực tràng.

Tổng hợp

Theo NGỌC ÁI