Nắng nóng gay gắt tới 40 độ C: Những dấu hiệu sớm của sốc nhiệt, say nắng
Nắng nóng gay gắt bao trùm nhiều tỉnh thành miền Bắc, miền Trung, bác sĩ cảnh báo nguy cơ sốc nhiệt, say nắng và mất nước khi tiếp xúc lâu ngoài trời.
Người dân Hà Nội cùng nhiều tỉnh miền Bắc và miền Trung đang trải qua đợt nắng nóng gay gắt.
Miền Bắc và miền Trung đang trải qua đợt nắng nóng gay gắt. Ảnh minh họa
Theo Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn Quốc gia, từ ngày 25 và 26-5, nắng nóng tiếp tục bao trùm diện rộng. Khu vực từ Thanh Hóa đến Đà Nẵng có nơi trên 40 độ C; Bắc Bộ phổ biến 36-38 độ C, nhiều nơi vượt 39 độ C.
Khu vực miền Đông Nam Bộ cũng có nắng nóng, nhiệt độ cao nhất phổ biến 35-36 độ C, có nơi trên 36 độ C; thời gian nắng nóng từ 12-16 giờ.
Trong điều kiện mặt đường bê tông, nhựa hấp nhiệt, nhiệt độ thực tế ngoài trời có thể cao hơn dự báo 2-4 độ C, làm tăng nguy cơ kiệt sức và ảnh hưởng sức khỏe, đặc biệt với người lao động ngoài trời, người cao tuổi và trẻ nhỏ.
Nhận diện sớm dấu hiệu sốc nhiệt, say nắng
Thời tiết nắng nóng kéo dài khiến nguy cơ sốc nhiệt, say nắng tăng cao. Các bác sĩ cảnh báo nếu không được nhận biết và xử trí kịp thời, tình trạng này có thể gây biến chứng nặng, thậm chí đe dọa tính mạng.
Bác sĩ Nguyễn Minh Hiếu, Trung tâm Cấp cứu A9, Bệnh viện Bạch Mai (Hà Nội), cho biết say nóng, say nắng là tình trạng rối loạn điều hòa thân nhiệt khi cơ thể tiếp xúc quá lâu với môi trường nhiệt độ cao, độ ẩm lớn hoặc thay đổi nhiệt độ đột ngột.
Ở mức độ nhẹ, người bệnh có thể mệt mỏi, khát nước, chóng mặt, tim đập nhanh, chuột rút. Nặng hơn là đau đầu dữ dội, khó thở, buồn nôn, rối loạn ý thức, co giật, hôn mê, thậm chí trụy tim mạch và tử vong.
Theo bác sĩ, say nóng thường xảy ra khi làm việc lâu trong môi trường oi bức, kín gió hoặc vận động thể lực cường độ cao khiến cơ thể không kịp thải nhiệt.
Trong khi đó, say nắng xuất hiện khi đầu, cổ, gáy bị ánh nắng chiếu trực tiếp, gây rối loạn trung tâm điều hòa thân nhiệt trong não. Tình trạng này có thể đến rất nhanh, nhất là vào giữa trưa.
Bác sĩ cảnh báo nguy cơ sốc nhiệt, say nắng do nắng nóng khắc nghiệt. Ảnh: Nguyên Hà
Nhóm dễ bị ảnh hưởng gồm trẻ nhỏ, người cao tuổi, người mắc bệnh nền; người lao động ngoài trời như công nhân xây dựng, bộ đội, vận động viên hoặc những người làm việc trong môi trường nóng bức kéo dài.
Bác sĩ lưu ý triệu chứng say nắng, say nóng rất đa dạng và khác nhau theo từng độ tuổi. Với trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ, dấu hiệu ban đầu thường là sốt cao, khát nhiều, mất nước; nặng hơn có thể co giật, hôn mê.
Ở trẻ lớn và người trưởng thành, biểu hiện thường gặp là sốt trên 40 độ C, hoa mắt, chóng mặt, buồn nôn, da khô nóng, tim đập nhanh và chuột rút.
Bác sĩ Hiếu cho biết nhiều người thường bỏ qua những tín hiệu ban đầu của cơ thể. "Khi đang ở trong môi trường nóng mà thấy mệt lả, khát nước hoặc buồn nôn, cần nghĩ ngay tới dấu hiệu sớm của say nắng, say nóng. Lúc này cần dừng việc đang làm, nhanh chóng rời khỏi nơi nóng bức, tới chỗ thoáng mát và bù nước để tránh diễn tiến nặng hơn"- bác sĩ Hiếu nói.
Sơ cứu đúng cách, tránh biến chứng nguy hiểm
Theo bác sĩ Hiếu, khi có dấu hiệu say nắng, say nóng, việc đầu tiên là nhanh chóng đưa người bệnh ra khỏi nơi nóng bức, tới chỗ thoáng gió hoặc có điều hòa.
Người bệnh nên được cởi bớt quần áo, dùng khăn ẩm lau hoặc chườm vùng cổ, nách, bẹn - những vị trí có nhiều mạch máu, kết hợp quạt để hỗ trợ hạ thân nhiệt nhanh hơn.
Nếu còn tỉnh táo, có thể cho uống oresol pha đúng hướng dẫn. Trường hợp không có, người bệnh có thể uống nước lọc, nước mát hoặc nước hoa quả. Nếu xuất hiện dấu hiệu bất tỉnh, cần đặt nằm nghiêng an toàn và gọi cấp cứu ngay.
Bác sĩ lưu ý không tự ý dùng thuốc hạ sốt, không cho uống nước đá lạnh, không tự pha nước muối hoặc dùng đồ uống điện giải không rõ thành phần. Việc chườm đá trực tiếp cũng không được khuyến khích vì có thể khiến mạch máu co lại, làm giảm khả năng thoát nhiệt.
Hướng dẫn sơ cứu người sốc nhiệt, say nắng
Để phòng ngừa, người dân nên hạn chế hoạt động kéo dài ngoài trời, nhất là trong khung giờ nắng gắt (10 - đến 16 giờ), uống đủ nước trước, trong và sau khi vận động; mặc quần áo rộng, sáng màu, thấm hút tốt và che chắn kỹ khi ra ngoài.
Ngoài ra, chế độ ăn cũng cần đảm bảo đủ năng lượng, tăng rau xanh và trái cây để hỗ trợ cơ thể thích nghi với nhiệt độ cao. Rượu bia nên hạn chế vì dễ gây mất nước và làm tăng nguy cơ kiệt sức khi trời nóng.
Đặc biệt, trẻ nhỏ, người cao tuổi và người mắc bệnh nền cần được theo dõi sát hơn trong những ngày nhiệt độ tăng cao, giữ môi trường sống thông thoáng, mát mẻ và hạn chế tiếp xúc trực tiếp với nắng nóng.
"Say nắng, say nóng nếu không xử trí kịp thời có thể gây tổn thương não, suy gan, suy thận, thậm chí suy đa tạng"- bác sĩ Hiếu cảnh báo.
Dự báo nhiệt độ tại một số tỉnh, thành phố. Ảnh: Windy
Trong khi đó, bác sĩ Nguyễn Huy Hoàng, Hội Y học dưới nước và oxy cao áp Việt Nam, cho biết khi xuất hiện các biểu hiện như đau đầu, chóng mặt, uể oải, chuột rút, buồn nôn hoặc da nóng, người bệnh cần nhanh chóng được đưa tới nơi râm mát hoặc phòng điều hòa.
Bác sĩ Hoàng đặc biệt lưu ý sốc nhiệt không phải sốt do nhiễm trùng nên thuốc hạ sốt như Paracetamol không có tác dụng. Ngược lại, dùng thuốc khi gan, thận bị ảnh hưởng do nhiệt có thể làm tăng nguy cơ độc tính.
Với học sinh đang trong giai đoạn ôn thi, bác sĩ khuyến cáo cần chú ý nghỉ ngơi, bổ sung đủ nước và tránh để cơ thể kiệt sức vì nhiệt. Chỉ một đợt mất nước hoặc sốc nhiệt cũng có thể ảnh hưởng đến sức bền, trí nhớ và khả năng tập trung trong nhiều ngày.
