Nam nghệ sĩ từng làm thợ mộc, phụ hồ nay là Đại tá, Giám đốc
Trước khi theo đuổi đam mê nghệ thuật, nam nghệ sĩ quê Bắc Ninh từng có thời gian làm thợ mộc, lơ xe, phụ hồ xách vữa đến chạy xe ôm, bán kem để kiếm sống.
Trước khi trở thành Nghệ sĩ Nhân dân, mang quân hàm Đại tá và giữ vị trí giám đốc một nhà hát lớn, NSND Tự Long từng trải qua những năm tháng vất vả với đủ nghề mưu sinh như thợ mộc, phụ hồ hay lơ xe.
Tuổi thơ nghèo khó và những tháng ngày mưu sinh đủ nghề
NSND Tự Long sinh năm 1973 trong gia đình truyền thống nghệ thuật. Bố anh là NSƯT Vũ Tự Lẫm (nghệ danh Hai Lẫm) và mẹ là Nguyễn Thị Phức (nghệ danh Minh Phức). Bố anh từng đảm nhiệm vị trí Trưởng đoàn Quan họ Bắc Ninh trong những ngày đầu mới thành lập.
NSND Tự Long có quá khứ vất vả, làm đủ nghề để kiếm sống.
Tuổi thơ của nam nghệ sĩ gắn bó nhiều với bà bởi bố mẹ thường xuyên đi diễn xa. Những năm tháng bao cấp, cuộc sống thiếu thốn để lại trong anh nhiều ký ức sâu đậm. Mỗi lần được theo bố mẹ đi biểu diễn, Tự Long chỉ mong đến lúc trở về sẽ được ăn một bát phở nóng.
Mặc dù từ nhỏ gắn liền với những làn điệu dân ca nhưng Tự Long lại không mặn mà với việc nối nghiệp cha mẹ. Bố mẹ anh cũng từng lo con trai theo nghề sẽ vất vả. Thời đó, nhiều người quan niệm nghệ sĩ “vắt chanh bỏ vỏ”, tuổi nghề gắn liền với thanh xuân, hết duyên là dễ bị bỏ lại phía sau. Vì thế anh quyết định theo học Trường Trung cấp Xây dựng Bắc Ninh, khoa Mộc dân dụng và nuôi mộng xuất khẩu lao động để đổi đời.
Quãng thời gian này, Tự Long làm đủ nghề từ thợ mộc, lơ xe, phụ hồ xách vữa đến chạy xe ôm, bán kem để kiếm sống và gửi tiền về gia đình. Nam nghệ sĩ từng kể rằng anh có bằng thợ mộc bậc 3/7, ngày ngày đi ghép cốp pha tại các công trình, thậm chí có lần bị cưa vào chân suýt đứt gân.
NSND Tự Long chia sẻ: " Chờ mãi không được gọi đi xuất khẩu lao động nên ông chú thấy chơi rảnh quá bảo lên đoàn Chèo Bắc Giang đi học. Lên đó tôi học Trung cấp Nghệ thuật của tình. Sau đó tôi ra Thủ đô học Trung cấp Chèo của trường Sân khấu điện ảnh". Từ đây, anh bắt đầu gắn bó với con đường nghệ thuật mà sau này trở thành sự nghiệp cả đời.
Anh được đông đảo khán giả biết đến khi tham gia chương trình Gặp nhau cuối tuần từ năm 2000.
Thời sinh viên, anh vẫn phải tự xoay xở kiếm sống, và trả tiền học phí vì gia đình cũng không dư dả. Nam nghệ sĩ khi ấy làm đủ nghề để có tiền theo đuổi đam mê, kể cả làm MC cho một quán cà phê.
Nhìn lại chặng đường đã qua, Tự Long cho rằng những năm tháng vất vả chính là điều giúp anh trân trọng cuộc sống hơn. Nam nghệ sĩ từng chia sẻ rằng chính tuổi thơ thiếu thốn và những ngày lao động nặng nhọc đã tạo nên một con người sống nặng tình, luôn gắn bó với quê hương và gia đình.
Đại tá, Giám đốc Nhà hát Chèo Quân đội
Năm 1999, Tự Long đầu quân cho đoàn chèo Tổng cục Hậu cần sau là Nhà hát chèo Quân đội. Với những cống hiến cho nghệ thuật, Tự Long được phong danh hiệu NSƯT vào năm 2012 và danh hiệu NSND vào năm 2015. Đến năm 2020, anh được phong quân hàm Đại tá.
Năm 2014, anh được bổ nhiệm làm Phó Giám đốc Nhà hát Chèo Quân đội, năm 2020 được thăng quân hàm Đại tá và cuối năm 2024 được bổ nhiệm làm Giám đốc Nhà hát Chèo Quân đội. Dưới sự dẫn dắt của anh, Nhà hát Chèo Quân đội liên tục gặt hái thành tích vang dội.
Đại tá, NSND Tự Long hiện là Giám đốc Nhà hát Chèo Quân đội.
Không chỉ thành công với sân khấu truyền thống, NSND Tự Long còn được đông đảo khán giả biết đến khi tham gia chương trình Gặp nhau cuối tuần từ năm 2000, kết hợp ăn ý với NSND Xuân Bắc . Bộ đôi nhanh chóng tạo dấu ấn mạnh mẽ, trở thành gương mặt quen thuộc của làng hài miền Bắc.
Sau đó, anh tiếp tục ghi dấu trong chương trình Gặp nhau cuối năm – Táo quân, với nhiều vai Táo được khán giả yêu thích như Táo Mạng, Táo Môi trường hay Táo Xã hội. Điểm đặc biệt trong các vai diễn của Tự Long là sự kết hợp giữa duyên hài và khả năng hát chèo, tạo nên màu sắc riêng hiếm có.
Năm 2024, Tự Long tham gia chương trình Anh trai vượt ngàn chông gai năm 2024 cũng gây chú ý trên mạng xã hội. Dù là nghệ sĩ lớn tuổi nhất chương trình, NSND Tự Long vẫn tạo dấu ấn bằng những tiết mục đậm chất dân gian, nhận được sự nể trọng từ đồng nghiệp và khán giả. Sau chương trình, anh sở hữu lượng fan đông đảo cùng nhiều giải thưởng danh giá.
Cuối năm 2025, NSND Tự Long bảo vệ thành công luận án Tiến sĩ chuyên ngành Lý luận và Lịch sử sân khấu với đề tài Đặc điểm nghệ thuật chèo của Nhà hát Chèo Quân đội.
NSND Tự Long sở hữu lượng fan đông đảo sau chương trình "Anh trai vượt ngàn chông gai".
Tổ ấm hạnh phúc bên nữ Thiếu tá xinh đẹp
Bên cạnh sự nghiệp nghệ thuật thành công, Tự Long còn có một tổ ấm hạnh phúc bên bà xã Nguyễn Minh Nguyệt. Hai người kết hôn năm 2015 sau một thời gian tìm hiểu. Vợ nam nghệ sĩ kém anh 12 tuổi, hiện là giảng viên tại Trường Đại học Văn hóa Nghệ thuật Quân đội và mang quân hàm Thiếu tá.
Vợ chồng NSND Tự Long có ba người con “đủ nếp đủ tẻ”. Hai con gái đầu được gọi thân mật ở nhà là Táo lớn và Táo nhỏ. Năm 2022, khi bước sang tuổi 50, nam nghệ sĩ tiếp tục đón con trai út chào đời. Cậu bé được nhận xét có gương mặt kháu khỉnh, nhiều nét giống bố.
Tổ ấm hạnh phúc của NSND Tự Long và bà xã Minh Nguyệt.
Chia sẻ về bà xã, anh cho rằng mối lương duyên giữa hai người đến rất tự nhiên, bắt đầu từ sự quý mến rồi dần dần trở thành tình yêu. NSND Tự Long cho biết bà xã là người yêu nghệ thuật và luôn đồng hành, sẻ chia với anh trong mọi việc. Với nam nghệ sĩ, vợ không chỉ là người bạn đời mà còn là hậu phương vững chắc, luôn hết lòng vì chồng con và gia đình.
