Một chiếc ghế tốt không thể “cứu” người ngồi lì 8 tiếng: Quan niệm ngồi đúng 90 độ đang được nhìn lại

Từ câu hỏi này, một cách tiếp cận mới đang được nhắc đến: thay vì buộc người dùng ngồi yên, chiếc ghế cần thích ứng với những chuyển động tự nhiên của cơ thể.

Dù vậy, ngay cả nhà sản xuất ghế công thái học cũng thừa nhận không chiếc ghế nào có thể thay thế việc đứng dậy và vận động.

Khi "ngồi đúng" nhiều giờ chưa chắc còn đúng

Ngồi thẳng lưng, giữ cơ thể ngay ngắn, điều chỉnh bàn ghế để duy trì một tư thế chuẩn trong lúc làm việc là những lời khuyên không xa lạ với dân văn phòng. Tuy nhiên, vấn đề có thể không chỉ nằm ở việc chúng ta đang ngồi ở góc bao nhiêu độ, mà còn ở thời gian cơ thể bị giữ trong cùng một tư thế.

Đây cũng là vấn đề được đặt ra tại DERGO Ergonomics Day 2026, với chủ đề Dynamic Ergonomics, do DERGO tổ chức tại TP.HCM ngày 06/09. Thay vì tiếp tục đi tìm một "tư thế hoàn hảo" có thể áp dụng xuyên suốt ngày làm việc, các diễn giả đặt câu hỏi: Điều gì xảy ra khi một tư thế vốn được xem là đúng lại được duy trì liên tục suốt nhiều giờ? Sự kiện nằm trong định hướng Ergonomic Living - Nội thất Sức khoẻ mà DERGO theo đuổi: công thái học không dừng ở một tư thế đúng, mà là cách cơ thể làm việc và nghỉ ngơi trong cả ngày.

"Cơ thể chúng ta không được thiết kế để giữ một tư thế duy nhất trong thời gian dài. Vì vậy, với DERGO, tư thế đúng không phải là một bức ảnh 90 độ. Tư thế tốt là khi cơ thể có thể thay đổi một cách tự nhiên mà vẫn được nâng đỡ", anh Trần Ngọc, Giám đốc DERGO Việt Nam, chia sẻ tại tọa đàm.

Từ góc nhìn này, câu hỏi được chuyển từ "đâu là một tư thế ngồi đúng?" sang "khi cơ thể liên tục thay đổi tư thế, cột sống và bả vai có được nâng đỡ hay không?".

Đó cũng là nền tảng của khái niệm "công thái học động" (Dynamic Ergonomics) được giới thiệu tại sự kiện. Theo tài liệu từ ban tổ chức, khác với cách tiếp cận tập trung vào việc giữ cơ thể ở một tư thế cố định, công thái học động chú trọng khả năng để ghế chuyển động linh hoạt theo những chuyển động tự nhiên của người dùng, qua đó duy trì sự hỗ trợ khi tư thế thay đổi.

Nói một cách dễ hình dung, người ngồi trước máy tính hiếm khi thực sự bất động. Họ cúi xuống ghi chép, nghiêng người lấy cốc nước, với tay lấy đồ, ngả ra sau suy nghĩ hay thay đổi vị trí chân. Thay vì yêu cầu cơ thể luôn quay về một vị trí "chuẩn", cách tiếp cận mới đặt ra yêu cầu ngược lại cho chiếc ghế: liệu nó có thể đi theo người dùng hay không?

Khi chiếc ghế bắt đầu chuyển động theo người ngồi

LiberNovo Omni Pro là sản phẩm được sử dụng để trình diễn cách tiếp cận này tại DERGO Ergonomics Day 2026, trong khuôn khổ DERGO công bố trở thành đơn vị phân phối chính thức dòng sản phẩm tại Việt Nam.

Theo phần giới thiệu tại sự kiện, thay vì mặc định hướng người dùng về góc ngồi 90 độ, Omni Pro hỗ trợ góc ngả 105 độ và sử dụng hệ thống chuyển động để phần tựa lưng thay đổi theo cơ thể. Khi người dùng ngả người, xoay, với tay lấy đồ hay thay đổi tư thế trong quá trình làm việc, các bộ phận nâng đỡ cũng có thể dịch chuyển theo thay vì giữ nguyên một vị trí.

Một số tính năng khác được trình diễn gồm cơ chế điều chỉnh phần nâng đỡ theo hõm lưng, khả năng kéo giãn khi ngả người và bệ đỡ chân để chuyển từ trạng thái làm việc sang nghỉ ngơi.

Theo đại diện LiberNovo tại sự kiện, quá trình nghiên cứu và phát triển sản phẩm kéo dài khoảng 900 ngày, có hơn 400 thành viên tham gia và tạo ra hơn 60 bằng sáng chế. Đại diện hãng cũng cho biết sản phẩm từng thu hút hơn 10.000 người ủng hộ ban đầu thông qua các nền tảng gọi vốn cộng đồng Kickstarter tại Mỹ và Makuake tại Nhật Bản, sau đó có mặt tại gần 70 quốc gia.

Đây là những số liệu do phía LiberNovo công bố tại sự kiện. Cũng theo tài liệu của hãng, Omni Pro sở hữu hệ thống bằng sáng chế riêng và đã nhận iF Design Award 2026.

Chia sẻ về triết lý thiết kế, đại diện LiberNovo cho rằng ý tưởng bắt đầu từ một điều khá đơn giản: cơ thể con người vốn linh hoạt và liên tục chuyển động. Vì vậy, thay vì để người sử dụng phải điều chỉnh cơ thể cho phù hợp với chiếc ghế, hãng muốn tạo ra một hệ thống có khả năng dịch chuyển theo người dùng.

Ở góc độ DERGO, anh Trần Ngọc gọi cách tiếp cận này là "mở tư thế" - người sử dụng không chỉ có trạng thái ngồi thẳng mà có thể xoay, ngả và chuyển sang trạng thái nghỉ ngơi tùy từng thời điểm.

Theo cách lý giải này, "mở tư thế" không chỉ là mở thêm biên độ chuyển động của cơ thể, mà còn là khả năng chuyển đổi linh hoạt giữa các trạng thái làm việc, suy nghĩ và nghỉ ngơi trong ngày.

Điểm đáng chú ý là cách tiếp cận này cũng làm thay đổi phần nào cách nói quen thuộc về công thái học. Một chiếc ghế không còn được đặt mục tiêu đơn thuần là "giữ người ngồi đúng", mà hướng tới việc hỗ trợ cơ thể khi người ngồi không ngừng thay đổi.

Ghế tốt đến đâu, vẫn phải đứng dậy

Tuy nhiên, có một câu hỏi được đặt ra từ chính những công nghệ giúp việc ngồi trở nên thoải mái hơn: Nếu chiếc ghế có thể liên tục nâng đỡ cơ thể, liệu người dùng có thể ngồi trên đó suốt cả ngày?

Câu trả lời từ chính đại diện LiberNovo là không.

Trong phần hỏi đáp với khách tham dự, đại diện hãng nhấn mạnh ghế công thái học động vẫn chỉ là một công cụ hỗ trợ. Theo khuyến nghị được vị này đưa ra tại sự kiện, sau khoảng 1-2 giờ làm việc, người dùng vẫn nên đứng dậy, đi lại, nhìn ra xa hoặc dành thời gian thư giãn, thay vì tiếp tục ngồi liên tục chỉ vì cảm thấy chiếc ghế thoải mái.

Chi tiết này cũng tạo ra một ranh giới đáng chú ý khi nói về những thiết bị được quảng bá nhằm hỗ trợ sức khỏe. Đại diện hãng xác nhận Omni Pro là thiết bị hỗ trợ sức khỏe, không phải thiết bị y tế dùng để điều trị. Vì thế, những tính năng nâng đỡ hay thay đổi tư thế không nên được hiểu như giải pháp điều trị các vấn đề về cột sống hoặc thay thế vận động.

Với DERGO, đây cũng là ranh giới của khái niệm Nội thất Sức khoẻ: sản phẩm có thể tạo điều kiện để cơ thể được nâng đỡ và thay đổi tư thế tự nhiên hơn, nhưng không thể biến việc ngồi liên tục nhiều giờ thành một lối sống lành mạnh.

Ở một góc độ khác, điều này cũng cho thấy nghịch lý của những chiếc ghế ngày càng hiện đại: công nghệ có thể khiến thời gian ngồi trở nên dễ chịu hơn, nhưng sự thoải mái ấy không nên trở thành lý do để một người tiếp tục ngồi thêm nhiều giờ.

Trong tương lai, theo anh Trần Ngọc, các sản phẩm công thái học có thể tiếp tục đi theo hướng "động" hơn với hệ thống điện tử, cơ chế điều khiển tự động và xa hơn là ứng dụng AI để học hỏi, thích ứng với tư thế của từng người. Tuy nhiên, dù chiếc ghế có thể ngày càng hiểu người ngồi, nguyên tắc căn bản mà các diễn giả tại sự kiện đưa ra vẫn không thay đổi: cơ thể cần được chuyển động.

Bởi vậy, "công thái học động" có lẽ không nên được hiểu đơn giản là tìm ra một chiếc ghế đủ tốt để con người có thể ngồi lâu hơn. Ngược lại, cách tiếp cận này bắt đầu từ việc thừa nhận một thực tế: cơ thể con người không ở yên trong một tư thế suốt ngày.

Chiếc ghế có thể học cách đi theo những chuyển động ấy, nhưng đến một thời điểm, điều cơ thể cần vẫn là rời khỏi chiếc ghế. Ở góc nhìn DERGO, đó cũng là tinh thần của "Mở tư thế. Bật trạng thái.": mở cho cơ thể được chuyển động tự nhiên, để trạng thái làm việc và nghỉ ngơi không bị đóng cứng trong một tư thế.

Về DERGO Vietnam

 DERGO là thương hiệu Ergonomic Living – Nội thất Sức khoẻ, kiến tạo không gian công thái học để gia đình, doanh nghiệp và cộng đồng cùng sống khoẻ hơn mỗi ngày. DERGO phát triển các giải pháp công thái học cho làm việc, học tập và thư giãn, đồng thời là đơn vị phân phối chính thức của hãng LiberNovo tại Việt Nam.

DERGO – Ergonomic Living

 Mở tư thế. Bật trạng thái.

 dergo.com

Ánh Dương