Mối quan hệ giữa tuổi thọ và cân nặng được phát hiện: Sau 60 tuổi, cân nặng như nào là vừa phải, béo hay gầy thì tốt hơn?
Một số người cho rằng "tuổi già tốt nhất nên giảm cân", nhưng một số người lại cho rằng "hơi béo thể hiện phước lành", vậy loại cơ thể nào có lợi cho sức khỏe tốt hơn?
Cô Phương năm nay 64 tuổi. Trước khi nghỉ hưu, là một giáo viên dạy múa, cô rất nghiêm khắc về vóc dáng. Thói quen này cũng được duy trì, vẫn kiểm soát lượng calo nạp vào mỗi ngày, chỉ ăn ngũ cốc và trứng luộc vào bữa sáng, ăn rau luộc với hải sản vào buổi trưa và một quả táo cho bữa tối.
Bạn bè ghen tị với cô vì đã giữ được vóc dáng đẹp, cô ấy không bị mất vóc dáng ở độ tuổi này, và vòng eo của cô ấy mỏng hơn so với các cô gái trẻ. Nhưng cô luôn nói rằng cô giữ được vóc dáng vì lo lắng béo phì sẽ ảnh hưởng đến sức khỏe, ăn ít hơn cũng có thể giảm gánh nặng cho cơ thể.
Tuy nhiên, thực tế đã khiến cô mất cảnh giác!
Một lần, khi đi xuống cầu thang mua hàng tạp hóa vào buổi sáng, cô đột nhiên bị ngã gãy chân và ngất xỉu tại chỗ, lúc tỉnh dậy đã nằm trên giường bệnh. Bác sĩ nói với cô rằng chụp X-quang cho thấy bắp chân bị gãy, mật độ xương rất thấp, khối lượng cơ của các chi cũng không đủ nghiêm trọng, cộng với việc quá gầy và suy dinh dưỡng.
Sau đó, cô cũng bị sốc khi bác sĩ bảo: Có tuổi rồi, không phải cứ gầy là tốt đâu.
Trên thực tế, sau 60 tuổi, mọi người luôn có sự khác biệt nhất định về kích thước, cân nặng. Một số người cho rằng "tuổi già tốt nhất nên giảm cân", nhưng một số người lại cho rằng "hơi béo thể hiện phước lành", vậy loại cơ thể nào có lợi cho sức khỏe tốt hơn?
Phải thừa nhận: Béo lên là "phá hủy tất cả"
Béo phì từ lâu đã được xem là một trong những yếu tố nguy cơ hàng đầu của nhiều bệnh lý và là vấn đề sức khỏe được quan tâm trên toàn cầu. Tổ chức Y tế Thế giới từng khẳng định béo phì là một bệnh mạn tính, nhưng thực tế vẫn bị không ít người xem nhẹ.
Một nghiên cứu kéo dài 15 năm của Đại học London và Đại học Helsinki trên hơn 570.000 người từ 35-72 tuổi cho thấy, người béo phì có nguy cơ mắc các bệnh liên quan đến lão hóa tế bào cao hơn từ 1,4-2,4 lần so với người có cân nặng bình thường. Không chỉ vậy, tình trạng này còn làm tăng nguy cơ gan nhiễm mỡ, tiểu đường, suy tim mạn, bệnh thận, tăng huyết áp, bệnh mạch vành và nhiều loại ung thư đường tiêu hóa. Vì vậy, béo phì được xem là một yếu tố quan trọng thúc đẩy quá trình lão hóa diễn ra nhanh hơn.
Đáng chú ý, kiểu béo phổ biến ở nhiều người là béo bụng, với vòng eo lớn và mỡ tích tụ quanh nội tạng. Kiểu tích mỡ này đặc biệt nguy hiểm vì nó chèn ép các cơ quan như gan, tụy, dạ dày và ruột. Người càng béo thì tuổi thọ càng có xu hướng ngắn hơn, và vòng eo càng lớn thì nguy cơ mắc bệnh tim mạch cũng như tử vong càng cao.
Mỡ nội tạng tích tụ lâu ngày còn làm chậm nhu động ruột, kéo dài thời gian tiếp xúc với chất gây ung thư, từ đó làm tăng nguy cơ ung thư đại trực tràng. Hơn 1.000 nghiên cứu cũng chỉ ra rằng lượng mỡ dư thừa có thể làm tăng nguy cơ của tới 13 loại ung thư khác nhau, bao gồm ung thư thực quản, thận, tử cung, dạ dày và gan.
Càng lớn tuổi, hơi "mũm mĩm" lại sống lâu hơn?
Dù béo phì gây nhiều rủi ro, nhưng điều đó không có nghĩa là càng gầy càng tốt, đặc biệt ở người lớn tuổi. Một nghiên cứu của Bệnh viện Ruijin (thuộc Đại học Giao thông Thượng Hải), công bố trên tạp chí Cell Reports Medicine, theo dõi hơn 160.000 người trên 40 tuổi trong 10 năm đã phát hiện một hiện tượng đáng chú ý. Khi chỉ số BMI, vòng eo và tỷ lệ eo - hông tăng lên, nguy cơ bệnh tim mạch cũng tăng theo, nhưng nếu xét về tỷ lệ tử vong chung thì lại xuất hiện đường cong hình chữ U, nghĩa là cả quá gầy lẫn quá béo đều làm tăng nguy cơ tử vong.
Theo tiêu chuẩn BMI của người châu Á, những người sống thọ thường nằm trong nhóm hơi thừa cân nhẹ. Một nghiên cứu khác năm 2023 trên hơn 50.000 phụ nữ trên 61 tuổi cũng cho thấy những người giữ cân nặng ổn định hoặc hơi mũm mĩm có cơ hội sống lâu cao hơn từ 1,2–2 lần so với những người giảm cân nhiều.
Nguyên nhân là vì người lớn tuổi có một lượng mỡ dự trữ vừa phải sẽ giúp cơ thể đối phó tốt hơn với bệnh tật, cung cấp năng lượng khi cần thiết và duy trì sự ổn định hormone. Đồng thời, những người có cân nặng nhỉnh hơn một chút thường có mật độ xương tốt hơn, giảm nguy cơ loãng xương và gãy xương. Khi gặp bệnh cấp tính hoặc chấn thương, nguồn năng lượng dự trữ này cũng hỗ trợ kiểm soát phản ứng viêm và thúc đẩy quá trình hồi phục.
Muốn kiểm soát cân nặng khoa học, cần làm tốt 2 điều
Điều quan trọng nhất với người lớn tuổi không phải là giảm cân bằng mọi giá, mà là duy trì sự ổn định và cân bằng trong lối sống. Nhiều nghiên cứu cho thấy những người giữ cân nặng ổn định có khả năng sống lâu hơn so với những người thường xuyên tăng - giảm cân thất thường. Với người từ 60 tuổi trở lên, chỉ số BMI lý tưởng nên nằm trong khoảng 20-26,9, còn người trên 80 tuổi có thể nới rộng lên 22-26,9.
Bên cạnh đó, chế độ ăn uống đóng vai trò rất quan trọng. Người lớn tuổi cần bổ sung đủ protein từ cá, đậu, trứng, sữa để hạn chế mất cơ, đồng thời duy trì chế độ ăn đa dạng, cân bằng giữa tinh bột, rau xanh và trái cây để đảm bảo nhu cầu dinh dưỡng và tăng cường miễn dịch. Song song với ăn uống, vận động đều đặn là yếu tố không thể thiếu.
Tập luyện giúp làm chậm quá trình mất cơ, cải thiện thể lực và hỗ trợ kiểm soát cân nặng hiệu quả. Người lớn tuổi nên duy trì hoạt động thể chất từ 3-5 ngày mỗi tuần, mỗi lần ít nhất 30 phút, kết hợp giữa các bài tập aerobic như đi bộ nhanh, chạy nhẹ cùng với các bài tập sức mạnh và thăng bằng như yoga để giảm nguy cơ té ngã.
Thực tế, quản lý cân nặng ở người lớn tuổi không phải là chạy theo con số trên cân, mà là tìm được sự cân bằng giữa cơ thể và lối sống. Không quá gầy, không quá béo, giữ cân nặng ổn định và duy trì thói quen sinh hoạt lành mạnh, đó mới chính là chìa khóa giúp sống khỏe và sống lâu.
