Lãnh đạo VASEP: Tôm đông lạnh Việt Nam có thể chịu áp lực lớn từ quyết định thuế mới của Mỹ
Một số sản phẩm tôm đông lạnh của Việt Nam có thể phải chịu tổng mức thuế lên tới gần 30% khi xuất khẩu sang Mỹ nếu cộng dồn nhiều loại thuế. Theo lãnh đạo VASEP, đây là một trong những thách thức lớn nhất của ngành thủy sản trong bối cảnh xuất khẩu đã bắt đầu có dấu hiệu chững lại và cạnh tranh ngày càng gay gắt.
Một số sản phẩm tôm đông lạnh của Việt Nam có thể phải chịu tổng mức thuế gần 30% khi xuất khẩu sang Mỹ, theo cảnh báo của bà Lê Hằng, Phó Tổng Thư ký Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP), tại buổi họp báo "Đổi mới sáng tạo - Phát triển bền vững - Nâng tầm thủy sản Việt" diễn ra ngày 7/8 tại TP.HCM.
Xuất khẩu tôm gặp nhiều khó khăn trong thời gian tới. Ảnh: Báo Chính Phủ.
Theo bà Hằng, đây là một trong 4 thách thức lớn mà ngành thủy sản sẽ phải đối mặt trong những tháng cuối năm, bên cạnh các rào cản về truy xuất nguồn gốc, chi phí nguyên liệu và sức ép cạnh tranh tại các thị trường xuất khẩu chủ lực. Tôm vốn là mặt hàng xuất khẩu quan trọng trong ngành thủy sản. Cụ thể, trong 7 tháng qua, xuất khẩu tôm đạt 2,78 tỷ USD, chiếm gần 41% tổng kim ngạch xuất khẩu của ngành thủy sản.
Thuế "chồng" thuế lên tôm Việt
Đại diện VASEP cho biết theo quyết định mới của Mỹ, từ ngày 24/7, hàng hóa từ nhiều quốc gia xuất khẩu thủy sản lớn chịu thuế bổ sung theo Mục 301. Việt Nam thuộc nhóm áp dụng mức 12,5%, cao hơn Ecuador, Ấn Độ và Indonesia (10%), khiến lợi thế cạnh tranh tại thị trường Mỹ bị thu hẹp.
Bà Lê Hằng, Phó Tổng Thư ký Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP). Ảnh: Báo Nông nghiệp và Môi trường.
Đối với ngành tôm, áp lực còn lớn hơn khi ngoài thuế theo Mục 301, doanh nghiệp còn phải chịu thuế chống bán phá giá và thuế chống trợ cấp.
"Có những sản phẩm tôm đông lạnh của Việt Nam nếu cộng tất cả các sắc thuế thì mức thuế phải chịu có thể lên tới gần 30%", bà Hằng cho biết.
Không chỉ tôm, nhóm cá ngừ đóng hộp cũng chịu sức ép lớn. Theo VASEP, nhiều sản phẩm cá ngừ của Việt Nam vốn đã chịu thuế nhập khẩu ưu đãi (MFN) trên 20%, có nhóm hàng lên tới 24%. Khi cộng thêm thuế 12,5%, áp lực chi phí sẽ tăng đáng kể.
Bà Hằng cho biết nửa cuối năm 2026 sẽ khó khăn hơn đáng kể đối với ngành tôm khi Ecuador không chỉ tiếp tục tăng sản lượng mà còn mở rộng mạnh xuất khẩu sang Mỹ, tận dụng lợi thế về thuế, khoảng cách địa lý và chi phí logistics.
Theo lãnh đạo VASEP, trong tháng 6, Ecuador đã vượt Ấn Độ để trở thành nhà cung cấp tôm lớn nhất cho thị trường Mỹ. Riêng xuất khẩu tôm từ Ecuador sang Mỹ tăng khoảng 60%, trong khi nhập khẩu tôm từ Việt Nam giảm 27%, cho thấy vị thế cạnh tranh của tôm Việt đang suy yếu tại thị trường này. Để giữ thị phần tại Mỹ, bà Hằng cho rằng doanh nghiệp Việt Nam cần đẩy mạnh phát triển các dòng tôm chế biến và sản phẩm giá trị gia tăng. Tuy nhiên, đây là quá trình cần thời gian và không thể thực hiện trong ngắn hạn.
Xuất khẩu bắt đầu giảm tốc sau 7 tháng
Theo VASEP, xuất khẩu thủy sản trong tháng 7 đạt khoảng 1,1 tỷ USD, đưa kim ngạch lũy kế 7 tháng đầu năm lên 6,86 tỷ USD. Mặc dù vẫn duy trì tăng trưởng, tốc độ đã có dấu hiệu chậm lại khi tháng 7 chỉ tăng chưa tới 5%, thấp hơn nhiều so với mức tăng của nửa đầu năm.
Đại diện VASEP cho rằng đà tăng chậm lại xuất phát từ nhiều nguyên nhân. Một số doanh nghiệp đã đẩy mạnh xuất khẩu sang Mỹ trước thời điểm thuế mới có hiệu lực để "tránh thuế", nên mức tăng trong tháng 7 chưa phản ánh xu hướng thực tế của thị trường. Bên cạnh đó, sức mua tại nhiều thị trường vẫn phục hồi chậm, trong khi người tiêu dùng có xu hướng chuyển sang các sản phẩm giá rẻ và quy cách nhỏ hơn, khiến các mặt hàng cao cấp như tôm cỡ lớn gặp nhiều khó khăn.
Ngoài thuế quan, lãnh VASEP cho biết doanh nghiệp còn phải đối mặt với yêu cầu truy xuất nguồn gốc ngày càng chặt chẽ của Mỹ theo quy định MMPA cũng như các vướng mắc liên quan đến thẻ vàng IUU khi xuất khẩu sang EU. Đây là rào cản lớn đối với nhóm hải sản khai thác và cá ngừ.
Một áp lực khác là chi phí nguyên liệu và logistics vẫn ở mức cao. Theo VASEP, sản lượng và xuất khẩu bột cá của Peru giảm khiến giá bột cá tăng, kéo theo chi phí đầu vào của ngành nuôi trồng thủy sản Việt Nam.
Về cạnh tranh, bà Hằng đánh giá đây là thách thức lớn nhất. Tại Mỹ, thủy sản Việt Nam gặp bất lợi trước Ecuador và Ấn Độ cả về thuế quan, khoảng cách địa lý lẫn chi phí logistics. Tại Trung Quốc, nhu cầu nhập khẩu vẫn lớn nhưng người mua rất nhạy cảm về giá, trong khi Ecuador, Ấn Độ và Nga đều gia tăng hiện diện. Đối với EU, giá cá thịt trắng tăng mở ra cơ hội cho cá tra, song các nhà nhập khẩu ngày càng thận trọng và yêu cầu tiêu chuẩn chứng nhận khắt khe hơn.
Theo kịch bản cơ sở của VASEP, xuất khẩu thủy sản cả năm 2026 có thể đạt khoảng 12,1-12,3 tỷ USD, tương đương mức tăng khoảng 8,5-9% so với năm trước nếu thị trường Trung Quốc tiếp tục duy trì tăng trưởng, trong khi Mỹ và EU không giảm quá sâu trong những tháng cuối năm.