Làng cổ 2.500 năm tuổi giấu mê cung đá bên trong, mỗi độ lá đổi màu lại đem cả mùa thu ra phơi trước hiên

Nhìn từ bên ngoài, làng cổ hiện lên với những bức tường đá xám, mái nhà thấp và các lối nhỏ men theo sườn núi. Nhưng càng đi sâu, cấu trúc bên trong càng trở nên khó đoán: sân nối sân, nhà hang thông nhau, thậm chí một số khu vực còn giấu những lối đi kín đáo phía sau những bức tường tưởng như bình thường.

Đến thời điểm lá trên núi bắt đầu đổi màu, khung cảnh lại chuyển sang một sắc thái hoàn toàn khác. Ngô vàng, ớt đỏ, bí ngô và những quả hồng được đưa ra phơi trước hiên, trong sân và dọc những bức tường đá, khiến cả khu dân cư giống như đang đem những màu sắc rực rỡ nhất của mùa thu bày ra dưới nắng.

Làng cổ 2.500 năm tuổi giống một "mê cung đá"

Địa điểm này là làng Tả Nhĩ Pha, nằm trong khu thắng cảnh núi Vân Khâu, huyện Hương Ninh, thành phố Lâm Phần, tỉnh Sơn Tây, Trung Quốc.

Theo People, Tả Nhĩ Pha có lịch sử hơn 2.500 năm, là một trong những cụm làng nhà hang được bảo tồn tương đối hoàn chỉnh ở miền nam Sơn Tây. Năm 2014, nơi đây được đưa vào danh sách làng truyền thống của Trung Quốc.

Điểm đặc biệt nhất của Tả Nhĩ Pha nằm ở vật liệu và cách xây dựng. Do nằm sâu trong vùng núi, người xưa tận dụng đá ngay tại chỗ để dựng nhà, làm sân, lát đường và xây bậc thang. Trong làng hiện còn hơn 40 sân cổ, trên 60 nhà hang và hơn 50 gian nhà kết cấu gỗ.

Không phải tất cả nhà hang đều được đào trực tiếp vào vách núi. Có loại khoét vào lớp đất tự nhiên, có loại xây vòm bằng đá, bên cạnh những căn nhà kết hợp đá và gỗ. Các công trình nằm dựa theo địa hình, tránh gió và hướng về phía có nắng.

Điều khiến du khách dễ mất phương hướng là các sân nhà được bố trí lồng vào nhau, nhà hang có chỗ thông trực tiếp sang nhà hang khác. Một số sân còn có đường ngầm kín, trước kia vừa phục vụ đi lại vừa có tác dụng tránh nguy hiểm và phòng thủ. Những lối đá quanh co vì thế được ví như một "mê cung bằng đá".

Ngay hệ thống thoát nước cũng được người xưa giấu dưới sân. Nước mưa theo các rãnh ngầm chảy qua đường đá rồi thoát ra ngoài làng, giúp khu dân cư thích nghi với địa hình miền núi trong hàng trăm năm.

Khi màu xám của đá nhường chỗ cho cảnh "phơi cả mùa thu"

Nếu những căn nhà đá tạo nên vẻ cổ kính quanh năm thì thời điểm cuối năm lại đem tới cho Tả Nhĩ Pha một diện mạo hoàn toàn khác.

Theo Tân Hoa Xã, vào mùa thu, dưới mái hiên, trong sân và trên bệ cửa sổ của các gia đình có thể bắt gặp những sản vật của mùa vụ. Hồng cũng là một trong những loại quả đặc trưng của khu vực núi Vân Khâu.

Năm 2026, lễ hội văn hóa hồng tại đây khai mạc ngày 23/9 và kéo dài đến 30/11. Theo Sơn Tây Kinh tế nhật báo, khu thắng cảnh tái hiện tập tục "phơi thu" truyền thống của miền nam Sơn Tây ngay tại Tả Nhĩ Pha. Ngô vàng, ớt đỏ, bí ngô và hồng được xếp thành từng lớp bên những ngôi nhà cổ.

Sự tương phản tạo nên hình ảnh đặc biệt: nền đá xám tồn tại qua nhiều thế hệ bỗng được phủ lên những mảng vàng, cam và đỏ. Những sản vật vốn gắn với việc thu hoạch, bảo quản thực phẩm trở thành một phần của cảnh quan, khiến du khách có cảm giác cả mùa thu được mang ra "phơi" trước hiên nhà.

Cảnh tượng này cũng là lý do Tả Nhĩ Pha đôi khi dễ bị nhầm với Hoàng Lĩnh ở Giang Tây, một địa điểm khác của Trung Quốc nổi tiếng với hoạt động "phơi thu". Tuy nhiên, kiến trúc của Tả Nhĩ Pha mang đặc trưng khác biệt với hàng chục nhà hang, sân đá và những lối đi uốn quanh sườn núi.

Không chỉ đến để chụp cảnh phơi thu

Ngày nay, Tả Nhĩ Pha không còn chỉ là nơi để quan sát kiến trúc cổ. Sau quá trình bảo tồn và phục hồi, một số không gian trong làng được sử dụng để giới thiệu các nghề thủ công, tập tục và đời sống truyền thống của vùng nam Sơn Tây.

People cho biết du khách có thể trải nghiệm các hoạt động như nhuộm thủ công, làm đồ vải, sao trà và tìm hiểu những sản phẩm văn hóa dân gian địa phương. Những nhà hang cũ nhờ vậy không hoàn toàn trở thành các gian trưng bày tĩnh mà tiếp tục được sử dụng như không gian trải nghiệm.

Nếu muốn ngắm cảnh "phơi thu", khoảng từ cuối tháng 9 đến tháng 11 là thời điểm đáng chú ý, khi hồng bắt đầu chuyển màu, nông sản mùa vụ xuất hiện nhiều hơn và các hoạt động mùa thu được tổ chức tại núi Vân Khâu.

Du khách cũng không nên chỉ tập trung vào những mâm nông sản rực màu. Đi sâu qua các sân đá, quan sát những cửa vòm, bậc thang và lối đi nhỏ mới thấy rõ điều khiến nơi này khác biệt: một cộng đồng đã biết tận dụng địa hình núi để tạo ra hệ thống nhà ở phức tạp tồn tại qua nhiều thế hệ.

Vì thế, sức hút của làng cổ Tả Nhĩ Pha không chỉ nằm ở cảnh sắc đỏ vàng mỗi khi lá đổi màu. Ẩn sau những sân phơi rực rỡ vẫn là một "mê cung đá" hơn 2.500 năm tuổi, nơi kiến trúc, đời sống và mùa vụ cùng tạo nên một khung cảnh rất khó nhầm lẫn.

Theo People; Tân Hoa Xã; Sơn Tây Kinh tế nhật báo

Theo Nguyệt Phạm