Làm sạch mã số thuế, khơi thông đường ra cho doanh nghiệp

Xử lý dứt điểm hồ sơ tồn đọng

Trong quá trình phát triển của nền kinh tế, bên cạnh những doanh nghiệp hoạt động hiệu quả, vẫn có những doanh nghiệp ngừng kinh doanh nhưng chưa hoàn tất thủ tục chấm dứt hiệu lực mã số thuế (MST), thậm chí không còn hoạt động tại địa chỉ đã đăng ký. Từ tháng 5-2026, Cục Thuế triển khai chiến dịch “Làm sạch mã số thuế - Tháo gỡ điểm nghẽn trong kinh doanh”, hướng tới xây dựng cơ sở dữ liệu “đúng, đủ, sạch, sống, thống nhất, dùng chung”.

Phó Cục trưởng Cục Thuế Lê Long cho biết, đến tháng 6-2026, cả nước có khoảng 600.000 doanh nghiệp đã ngừng hoạt động nhưng chưa hoàn tất thủ tục chấm dứt hiệu lực mã số thuế hoặc không còn hoạt động tại địa chỉ đăng ký. Khối lượng hồ sơ lớn tích tụ qua nhiều năm đặt ra yêu cầu phải có giải pháp đồng bộ, vừa tháo gỡ vướng mắc cho doanh nghiệp, vừa tăng cường kiểm soát rủi ro.

Tính đến hết tháng 8-2026, cơ quan thuế đã hoàn tất thủ tục chấm dứt hiệu lực mã số thuế cho gần 125.000 doanh nghiệp, chi nhánh và tổ chức, tăng khoảng 30% so với cuối năm 2025. Trên 52.000 trường hợp được xác nhận hoàn thành nghĩa vụ thuế để tiếp tục thực hiện thủ tục giải thể; hơn 4.000 doanh nghiệp, tổ chức được khôi phục mã số thuế để hoạt động trở lại. Những con số này cho thấy, chiến dịch đang từng bước giải quyết bài toán tồn đọng dữ liệu, đồng thời tạo điều kiện để doanh nghiệp xác định rõ tình trạng pháp lý của mình.

Tại cuộc họp báo thường kỳ quý III-2026 của Bộ Tài chính ngày 6-10, Phó Cục trưởng Cục Thuế Lê Long nhấn mạnh, mục tiêu của chiến dịch là xử lý thực chất hồ sơ tồn đọng, tạo điều kiện để doanh nghiệp thực sự đã ngừng hoạt động hoàn thành nghĩa vụ và rời khỏi thị trường đúng quy định. Nếu không được xử lý, dữ liệu đăng ký sẽ không phản ánh đúng tình trạng hoạt động thực tế, trong khi hồ sơ tồn đọng tiếp tục tăng và nguy cơ phát sinh hệ lụy pháp lý đối với doanh nghiệp, người đại diện theo pháp luật cũng lớn hơn.

Đáng chú ý, việc hợp nhất mã định danh cá nhân với mã số thuế theo Đề án 06 của Chính phủ đã góp phần nâng cao khả năng đối chiếu dữ liệu người nộp thuế. Quá trình này cũng phát hiện những trường hợp sử dụng căn cước công dân để đăng ký thành lập doanh nghiệp nhưng không tổ chức hoạt động sản xuất, kinh doanh; cá biệt có đối tượng lợi dụng pháp nhân để mua bán hóa đơn bất hợp pháp.

Phối hợp đồng bộ, tháo gỡ đúng vướng mắc

Một trong những yêu cầu quan trọng của chiến dịch là phân loại đúng từng trường hợp để có cách xử lý phù hợp, tránh áp dụng một quy trình cứng nhắc cho những doanh nghiệp có tình trạng pháp lý khác nhau. Cơ quan thuế đồng thời thực hiện hai nhiệm vụ: Hỗ trợ doanh nghiệp có nhu cầu tuân thủ hoàn tất thủ tục hoặc quay trở lại kinh doanh; tăng cường sàng lọc, kiểm soát các trường hợp có dấu hiệu lợi dụng pháp nhân để vi phạm pháp luật.

Theo Cục Thuế, quá trình xử lý hồ sơ cần phân biệt rõ các nhóm nghĩa vụ, gồm thuế đã phát sinh nhưng chưa nộp; tiền chậm nộp đối với khoản nợ thuộc diện tính chậm nộp; hồ sơ khai thuế, hóa đơn, quyết toán còn thiếu; và các vi phạm hành chính về thuế nếu có. Đặc biệt, những vướng mắc trong quá trình chấm dứt hiệu lực mã số thuế để giải thể doanh nghiệp đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa cơ quan thuế với các cơ quan đăng ký kinh doanh, công an, hải quan và chính quyền địa phương. Việc đối chiếu, thống nhất dữ liệu giữa các cơ quan có ý nghĩa quan trọng, nhất là đối với doanh nghiệp không còn hoạt động tại địa chỉ đăng ký hoặc có thông tin chưa đồng nhất trong hệ thống quản lý.

Phó Cục trưởng Cục Thuế Lê Long cho biết, ngành Thuế đang triển khai đồng bộ các giải pháp, từ hoàn thiện tài liệu hướng dẫn nghiệp vụ, tăng cường tuyên truyền đến bố trí nguồn lực và giao trách nhiệm cụ thể cho từng đơn vị xử lý. Hồ sơ được rà soát, phân loại theo tình trạng và mức độ rủi ro để tập trung giải quyết những trường hợp tồn đọng kéo dài. Quan điểm xuyên suốt là hồ sơ đủ điều kiện phải được giải quyết kịp thời, không yêu cầu thêm thủ tục ngoài quy định; trường hợp còn vướng mắc phải được hướng dẫn rõ phương án xử lý, tránh để hồ sơ kéo dài mà không có hướng giải quyết.

Đối với doanh nghiệp đã ngừng hoạt động, cơ quan thuế khuyến nghị chủ động kiểm tra trạng thái mã số thuế, đối chiếu các thông báo đã nhận và liên hệ cơ quan thuế quản lý trực tiếp để xác định hồ sơ, nghĩa vụ còn phải hoàn thành. Việc xử lý sớm các khoản thuế thực tế phát sinh từ hoạt động sản xuất, kinh doanh giúp hạn chế nguy cơ tiếp tục phát sinh tiền chậm nộp và giảm những vướng mắc khi thực hiện thủ tục giải thể.

Cục Thuế cũng lưu ý, các giải pháp tháo gỡ đang được nghiên cứu theo hướng giảm bớt những khó khăn phát sinh do doanh nghiệp đã ngừng hoạt động trong thời gian dài, như một số khoản xử phạt, lệ phí môn bài và tiền chậm nộp liên quan. Tuy nhiên, điều này không đồng nghĩa với việc xóa các khoản thuế gốc đã phát sinh hoặc những nghĩa vụ thuế khác mà doanh nghiệp phải thực hiện theo quy định.

Về lâu dài, hiệu quả của chiến dịch không chỉ được đo bằng số lượng mã số thuế đã được xử lý mà còn ở khả năng duy trì dữ liệu chính xác, cập nhật kịp thời và kết nối thông suốt giữa các cơ quan quản lý. Khi dữ liệu phản ánh sát thực tế, cơ quan thuế có thể nâng cao chất lượng quản lý, giảm chi phí xác minh, đồng thời tạo thuận lợi hơn cho doanh nghiệp trong quá trình thực hiện nghĩa vụ và giải quyết thủ tục hành chính.

Theo Phương Nga