Lãi suất cao kéo dài, chuyên gia Chứng khoán Smart Invest chỉ cách quản lý tài sản trong thời kỳ “tiền đắt”

Kỷ nguyên tiền rẻ đã qua, nhà đầu tư phải thay đổi tư duy

Trao đổi trong chương trình Hộp Tài sản (The Wealth Box Talk) trên VTV8, bà Trần Thanh Mai, Giám đốc Tư vấn Tài chính, Công ty CP Chứng khoán Smart Invest (AAS) cho rằng cho rằng thị trường tài chính toàn cầu đang bước sang một giai đoạn hoàn toàn khác so với thời kỳ hậu Covid-19.

Theo bà Mai, sau giai đoạn nới lỏng tiền tệ mạnh mẽ hậu Covid-19, lạm phát toàn cầu gia tăng đã buộc các ngân hàng trung ương duy trì mặt bằng lãi suất cao từ năm 2022 đến nay.

Tại Mỹ, kỳ vọng Fed sớm hạ lãi suất liên tục bị trì hoãn khi lạm phát chưa trở về mục tiêu 2%. Tháng 5/2026, nền kinh tế Mỹ tạo thêm 172.000 việc làm mới, cao hơn nhiều mức dự báo 80.000 việc làm, trong khi tỷ lệ thất nghiệp giữ ở 4,3%, cho thấy thị trường lao động vẫn đủ vững để Fed chưa cần nới lỏng chính sách. Cùng lúc, CPI tăng 4,2% so với cùng kỳ năm trước - mức cao nhất trong ba năm, riêng CPI năng lượng tăng tới 23,5%, khiến rủi ro lạm phát tiếp tục hiện hữu. Vì vậy, Fed vẫn giữ nguyên lãi suất và chưa loại trừ khả năng tiếp tục thắt chặt nếu áp lực giá kéo dài.

Tại châu Âu, tăng trưởng kinh tế vẫn yếu khi Eurozone chỉ tăng 0,1% trong quý I/2026, nhưng lạm phát tháng 5 ở mức 3,2%, cao hơn nhiều mục tiêu 2%. Trước áp lực giá năng lượng, ECB ngày 11/6 đã nâng lãi suất thêm 0,25 điểm phần trăm, đưa lãi suất điều hành lên 2,25%.

Vị chuyên gia cho biết, việc Fed và ECB duy trì lãi suất cao tạo sức ép lên các nền kinh tế mới nổi như Việt Nam thông qua tỷ giá và dòng vốn, khiến bài toán điều hành chính sách tiền tệ phải cân bằng thận trọng giữa mục tiêu tăng trưởng và ổn định kinh tế vĩ mô.

Về phía Việt Nam, bà Mai nhấn mạnh nước ta là nền kinh tế có độ mở rất lớn, với tổng kim ngạch xuất nhập khẩu tương đương hơn 170% GDP. Do đó, khi kinh tế toàn cầu tăng trưởng chậm lại, thương mại quốc tế suy giảm hoặc chi phí vốn toàn cầu tăng lên, các doanh nghiệp xuất khẩu, doanh nghiệp sử dụng nhiều vốn vay và những ngành phụ thuộc vào dòng vốn quốc tế đều chịu tác động rõ nét.

Ngoài ra, áp lực lạm phát nhập khẩu cũng gia tăng do giá năng lượng thế giới neo ở mức cao và đồng USD duy trì sức mạnh, khiến mục tiêu kiểm soát lạm phát của Việt Nam đối mặt nhiều thách thức hơn.

Tuy nhiên, theo chuyên gia AAS, Việt Nam vẫn sở hữu nhiều lợi thế riêng. Trong khi Ngân hàng Thế giới dự báo tăng trưởng kinh tế toàn cầu năm 2026 chỉ khoảng 2,5%, kinh tế Việt Nam được kỳ vọng tăng trưởng khoảng 6,8%, thuộc nhóm cao trong khu vực.

Bên cạnh đó, Chính phủ đang đẩy mạnh đầu tư công, phát triển hạ tầng, cải cách thể chế và tinh gọn bộ máy. Đây là những động lực nội tại quan trọng giúp nền kinh tế giảm bớt sự phụ thuộc vào chu kỳ tăng trưởng của thế giới.

Đầu tư phải bắt đầu từ quản trị tài sản tổng thể

Theo bà Trần Thanh Mai, thời kỳ lãi suất thấp trước đây từng tạo điều kiện cho nhiều loại tài sản cùng tăng giá, từ chứng khoán, bất động sản đến vàng và hàng hóa. Khi dòng tiền dồi dào, nhà đầu tư đôi khi không cần quá nhiều kiến thức vẫn có thể thu được lợi nhuận nhờ xu hướng tăng chung của thị trường.

Tuy nhiên, bối cảnh hiện nay đã thay đổi đáng kể. Chi phí vốn cao hơn, dòng tiền thận trọng hơn và nhà đầu tư cũng trở nên khắt khe hơn trong việc lựa chọn cơ hội.

“Đây là giai đoạn thị trường chuyển từ đầu tư theo xu hướng sang đầu tư dựa trên chất lượng”, bà Mai nhấn mạnh.

Trên thị trường chứng khoán, dòng tiền hiện nay có xu hướng tập trung vào những doanh nghiệp sở hữu nền tảng tài chính vững chắc, tăng trưởng lợi nhuận thực chất, ít phụ thuộc vào nợ vay và có khả năng thích ứng tốt với biến động kinh tế.

Đối với bất động sản, cơ hội vẫn tồn tại nhưng không còn là câu chuyện “mua đâu cũng thắng” như giai đoạn trước. Nhà đầu tư cần quan tâm nhiều hơn đến tính pháp lý của dự án, khả năng tạo dòng tiền, nhu cầu ở thực cũng như tiềm năng phát triển hạ tầng trong tương lai.

Ngay cả với vàng, trái phiếu doanh nghiệp hay các sản phẩm tài chính khác, cơ hội vẫn hiện hữu nhưng đòi hỏi nhà đầu tư phải hiểu rõ tài sản mình đang nắm giữ, mục tiêu đầu tư là gì và sẵn sàng chấp nhận mức độ rủi ro ra sao.

Theo chuyên gia AAS, cốt lõi của quản lý tài sản không nằm ở việc lựa chọn một khoản đầu tư riêng lẻ mà là xây dựng một danh mục có nhiều lớp tài sản khác nhau, phối hợp để vừa bảo toàn vừa gia tăng giá trị tài sản trong dài hạn.

Bà Mai đưa ra bốn nguyên tắc quan trọng.

Thứ nhất, xây dựng quỹ dự phòng tài chính. Mỗi gia đình nên duy trì lượng tiền mặt hoặc tiền gửi đủ cho nhu cầu chi tiêu từ 6 đến 12 tháng. Đây là lớp bảo vệ đầu tiên trước những rủi ro như mất việc làm, bệnh tật hoặc các cú sốc kinh tế.

Thứ hai, đa dạng hóa tài sản. Một danh mục hợp lý nên bao gồm tiền mặt, tiền gửi, trái phiếu, cổ phiếu, vàng, bảo hiểm và bất động sản tùy theo điều kiện của từng cá nhân. Trong bối cảnh hiện nay, các tài sản có giá trị thực như bất động sản, cổ phiếu của doanh nghiệp có nội tại mạnh hoặc tiền gửi ngân hàng vẫn là những lựa chọn đáng cân nhắc.

Nhà đầu tư có thể kết hợp giữa tiền gửi dài hạn để hưởng lãi suất cao và tiền gửi linh hoạt nhằm sẵn sàng tận dụng cơ hội khi thị trường xuất hiện những tài sản chất lượng với mức giá hấp dẫn.

Thứ ba, hạn chế sử dụng đòn bẩy tài chính quá mức. Trong giai đoạn dòng tiền đắt đỏ, những người vay nợ nhiều thường là nhóm dễ tổn thương nhất khi thị trường biến động. Vì vậy, việc kiểm soát tỷ lệ nợ và duy trì dòng tiền ổn định là yếu tố đặc biệt quan trọng.

Thứ tư, đầu tư cho kiến thức. Theo bà Mai, đây là khoản đầu tư mang lại lợi nhuận bền vững nhất. Khi hiểu rõ sản phẩm đầu tư, nhà đầu tư sẽ tránh được các quyết định cảm tính, giảm thiểu sai lầm tốn kém và có khả năng tự bảo vệ mình trước những “cạm bẫy mang tên cơ hội”.

“Trước mắt, hãy chỉ đầu tư vào những gì mình hiểu. Khi kiến thức được mở rộng dần, nhà đầu tư sẽ có thêm những lựa chọn phù hợp và xây dựng được chiến lược đầu tư dài hạn hiệu quả hơn”, bà Trần Thanh Mai khuyến nghị.

Theo Mai Anh