Không phải USD hay NDT, một đồng tiền khác vừa được 'vũ khí hoá'
Đợt can thiệp mới nhất nhằm vực dậy đồng yen đang khiến giới đầu tư phải nhìn lại cách các chính phủ lớn sử dụng thị trường ngoại hối.
Giới chuyên gia nhận định, Nhật Bản từng nhiều lần can thiệp để hỗ trợ đồng yen, nhưng lần này có quy mô và ý nghĩa khác thường. Hoạt động được Washington hậu thuẫn, được cho là thực hiện thông qua cặp euro-yen thay vì trực tiếp trên cặp USD-yen, đồng thời đi kèm sự ủng hộ chính trị rõ ràng từ Mỹ.
Theo Reuters, đây là chiến dịch phối hợp Mỹ - Nhật đầu tiên để mua yen kể từ năm 1998. Lần phối hợp gần nhất liên quan đến 2 nước diễn ra sau trận động đất và sóng thần năm 2011. Tuy nhiên, khi đó nhóm G7 hành động để làm suy yếu đồng yen, do đồng tiền này tăng quá mạnh sau thảm họa.
Với một số nhà đầu tư, đây là bước ngoặt lớn. Ông Jesper Koll, giám đốc chuyên gia tại Monex Group, cho rằng Bộ Tài chính Nhật Bản và Bộ Tài chính Mỹ đã “vũ khí hóa” đồng yen, theo nghĩa biến đồng tiền này thành công cụ răn đe thị trường.
Theo Jasper, lần can thiệp này vượt ra ngoài quản lý ngoại hối truyền thống, bởi hai chính phủ cùng dùng bảng cân đối công để tác động đến tâm lý nhà đầu tư.
Thông điệp được gửi đi khá rõ: những người đặt cược đồng yen tiếp tục giảm không còn chỉ đối mặt với một ngân hàng trung ương hay một bộ tài chính đơn lẻ. Ở phía ngược lại của giao dịch giờ là 2 chủ thể có chủ quyền, với nguồn lực tài chính và sức nặng chính trị lớn hơn nhiều.
Giáo sư Eswar Prasad đến từ Đại học Cornell (Mỹ) nhìn nhận đây thiên về một động thái phòng thủ, nhưng cũng thừa nhận can thiệp tỷ giá đang mang màu sắc địa chính trị rõ rệt hơn. Theo ông, chính quyền ông Trump có vẻ sẵn sàng hỗ trợ các ngân hàng trung ương của những quốc gia được xem là phù hợp với ưu tiên chiến lược của Mỹ.
Một số nhà phân tích liên hệ diễn biến này với cách Washington từng hỗ trợ đồng peso Argentina dưới thời Tổng thống Javier Milei.
Tháng 10/2025, Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent công bố thỏa thuận hoán đổi tiền tệ 20 tỷ USD với ngân hàng trung ương Argentina, sử dụng nguồn lực từ Quỹ Bình ổn Hối đoái của Bộ Tài chính Mỹ. Quốc hội Mỹ sau đó ghi nhận đây là một phần gói hỗ trợ nhằm giúp Argentina ổn định đồng peso trong giai đoạn căng thẳng trước bầu cử giữa kỳ.
Michael Gayed, chiến lược gia đầu tư tại Tactical Rotation Management, cho rằng điểm chung trong hai trường hợp là Bộ Tài chính Mỹ dưới thời ông Bessent. Theo ông, cùng một quỹ, cùng một cơ quan và cùng một cách tiếp cận đang được sử dụng: biến hoạt động ngoại hối thành công cụ của chính sách quốc gia.
Từ góc nhìn thị trường, hệ quả trực tiếp là nhà đầu tư sẽ phải tính lại rủi ro khi bán khống yen. Đồng nội tệ của Nhật Bản từ lâu là nguồn vốn ưa thích cho giao dịch carry trade (nhà đầu tư vay yen với chi phí thấp rồi chuyển sang mua tài sản có lợi suất cao hơn ở nơi khác).
Khi đồng yen yếu và lãi suất Nhật thấp, chiến lược này có thể sinh lời lớn. Nhưng nếu nguy cơ can thiệp phối hợp luôn thường trực, chi phí rủi ro sẽ tăng mạnh.
Billy Leung, chiến lược gia đầu tư tại Global X ETFs, cho rằng phép tính của các giao dịch dùng yen làm đồng tiền tài trợ đã thay đổi. Nếu nhà đầu tư coi rủi ro can thiệp là có thật và có thể được phối hợp giữa nhiều chính phủ, họ sẽ thận trọng hơn với các vị thế bán yen quy mô lớn, hoặc chuyển sang những đồng tiền tài trợ khác.
Điều này có thể tác động rộng hơn đến thị trường ngoại hối toàn cầu. Nếu dòng tiền dần rời yen để tìm đến euro hoặc các đồng tiền có chi phí vay thấp khác, cấu trúc vị thế trên nhiều cặp tiền lớn sẽ thay đổi. Khi đó, chính sách tỷ giá không còn là yếu tố nền mờ nhạt như phần lớn thập kỷ qua, mà trở lại thành một nguồn rủi ro lớn.
Masahiko Loo, chiến lược gia giao dịch trái phiếu cấp cao tại State Street Investment, cho rằng thay đổi quan trọng nhất là nhà đầu tư giờ phải định giá thêm phản ứng chính sách, chứ không chỉ nhìn vào dữ liệu kinh tế vĩ mô. Nói cách khác, câu hỏi không còn đơn giản là lạm phát, lãi suất hay tăng trưởng Nhật Bản ra sao, mà là Washington và Tokyo sẵn sàng đi xa đến đâu để bảo vệ đồng yen.
Theo CNBC