Hố ngăn cách 600 tỷ USD: "Cơn điên" của thị trường chứng khoán khi các Big Tech ngành công nghệ đang tạo nên bong bóng lớn chưa từng có

Theo tờ SCMP, từ Phố Wall đến Thượng Hải, các thị trường chứng khoán đang liên tục xô đổ những kỷ lục vô tiền khoáng hậu. Dòng tiền thông minh lẫn dòng tiền đầu cơ đang chen chân vào cổ phiếu những gã khổng lồ bán dẫn và trí tuệ nhân tạo (AI).

Thế nhưng, khi đà tăng trưởng chỉ còn dựa vai vào một nhóm nhỏ các cổ phiếu vốn hóa siêu lớn, câu hỏi đặt ra là liệu chúng ta đang ở trên đỉnh của một cuộc cách mạng công nghệ, hay chỉ là một bong bóng trực chờ tan vỡ?

Thị trường "hai tốc độ"

Tháng 4 vừa qua, thị trường chứng khoán toàn cầu đã có một đợt tăng vọt bất chấp những biến động về địa chính trị, giá năng lượng biến động và sự bất định của lãi suất. Điểm khác biệt lớn nhất của đợt tăng giá này chính là tính tập trung cực độ. Thay vì một sự đi lên đồng đều của toàn bộ nền kinh tế, sức mạnh thị trường hiện nay gần như nằm trọn trong tay các doanh nghiệp công nghệ hàng đầu.

Tại Mỹ, lĩnh vực công nghệ đóng góp tới gần 80% trong tổng mức tăng trưởng lợi nhuận dự kiến 15,1% so với cùng kỳ năm ngoái của chỉ số S&P 500 trong quý I. Thị trường hiện nay đã bị xẻ làm đôi: Một bên là nhóm "Magnificent Seven" (bao gồm Apple, Microsoft, Alphabet, Amazon, Meta, Nvidia và Tesla) và bên còn lại là 493 cổ phiếu còn lại.

Cơn khát AI của giới đầu tư vẫn chưa có dấu hiệu hạ nhiệt. Theo các báo cáo mới nhất, SpaceX đang chuẩn bị cho một đợt IPO có thể được ghi vào lịch sử là lớn nhất từ trước đến nay. Trong khi đó, những "kẻ dẫn đường" trong lĩnh vực mô hình ngôn ngữ lớn (LLM) như OpenAI và Anthropic cũng đang rục rịch kế hoạch lên sàn vào cuối năm nay hoặc đầu năm 2027.

Tại thị trường Trung Quốc đại lục, cơn sốt AI cũng đang diễn ra theo một nhịp điệu riêng biệt nhưng không kém phần mãnh liệt. Dòng vốn trên sàn A-share đã luân chuyển linh hoạt qua các ngách từ phần cứng AI, năng lượng tính toán, module quang học cho đến chip nội địa và robot hình người.

Để thúc đẩy đổi mới sáng tạo, vào tháng 4, các cơ quan quản lý đã đại tu tiêu chuẩn niêm yết cho sàn ChiNext, mở cửa cho các công ty "công nghệ cứng" (hard tech) dù chưa có lợi nhuận.

Tại Hong Kong, nơi này đã trở thành bệ phóng cho các startup AI, đưa tổng mức huy động vốn trong quý I lên cao nhất trong vòng 5 năm qua.

Sự nhiệt tình này còn lan tỏa sang thị trường sơ cấp, khi dòng vốn đầu tư mạo hiểm (VC) và vốn cổ phần tư nhân (PE) tại Trung Quốc đã vượt ngưỡng 400 tỷ Nhân dân tệ (tương đương 59 tỷ USD) chỉ tính riêng trong quý I/2026.

Dù dòng vốn đang đổ về như thác lũ, một cuộc tranh luận nảy lửa đang nổ ra: Đây là sự định giá lại một cách hợp lý cho ngành công nghệ hay là một sự quá đà?

Vào ngày 27/4, chỉ số S&P 500 đóng cửa ở mức kỷ lục 7.173,91 điểm, tăng gần 30% so với một năm trước. Cùng ngày, chỉ số Nikkei 225 của Nhật Bản chạm mốc 60.537,36 điểm và KOSPI của Hàn Quốc cũng lập đỉnh mới tại 6.615,03 điểm.

Ông Torsten Slok, kinh tế trưởng tại Apollo Global Management, nhận định rằng chỉ số chuẩn cho thị trường tài chính giờ đây thực chất đã biến thành "chỉ số AI" do thiếu vắng các động lực tăng trưởng đa dạng.

Sự cuồng nhiệt hiện tại đã khiến nhiều người liên tưởng đến bong bóng Internet cuối thập niên 1990. Hệ số P/E điều chỉnh theo chu kỳ (CAPE) của Shiller gần đây đã leo lên mức từ 39 đến 40.

Trong lịch sử 155 năm, con số này chỉ bị vượt qua duy nhất một lần: ngay trước khi bong bóng dot-com sụp đổ vào tháng 3/2000.

Một khảo sát của Deutsche Bank cho thấy 57% các nhà đầu tư tổ chức coi việc "sụp đổ định giá AI" là rủi ro thị trường lớn nhất trong năm 2026.

Một con số đáng chú ý từ Sequoia Capital cho thấy: cứ mỗi 1 USD đầu tư vào hạ tầng GPU, cần khoảng 4 USD doanh thu từ phía ứng dụng để chuỗi đầu tư có thể khả thi về mặt thương mại.

Với doanh thu bán hàng cho các trung tâm dữ liệ của Nvidia vào năm 2025, thị trường cần tạo ra khoảng 775 tỷ USD doanh thu từ ứng dụng. Tuy nhiên, doanh thu thực tế hiện nay từ ứng dụng AI mới chỉ dao động từ 150 đến 200 tỷ USD, để lại một "hố ngăn cách" khổng lồ lên tới 600 tỷ USD.

Đồng quan điểm, nhà đồng sáng lập Jeremy Grantham của GMO, người từng cảnh báo chính xác về các cuộc khủng hoảng năm 2000 và 2008, đưa ra lời khuyên đầy sức nặng: "Đừng giả định giá thị trường là hợp lý chỉ vì không có tổ chức lớn nào bảo bạn bán cả".

Ông Grantham chỉ trích tâm lý bầy đàn của các nhà quản lý quỹ, những người thà chạy theo đám đông hơn là mạo hiểm sự nghiệp để đặt cược chống lại một bong bóng tài chính.

Ai là người thắng?

Theo SCMP, khi dòng vốn tràn ngập, một ranh giới rõ rệt giữa người thắng và kẻ thua đang ngày càng rõ ràng. Những người chiến thắng thực thụ thường rơi vào hai nhóm: các công ty phần cứng có lợi nhuận hữu hình gắn liền với nhu cầu AI và các công ty phần mềm sở hữu công nghệ cạnh tranh nhưng định giá đang vượt xa doanh thu hiện tại. Phần còn lại là những doanh nghiệp cố gắng "gắn mác" AI nhưng thực chất có rất ít sự liên quan trong hoạt động kinh doanh cốt lõi.

Trong mảng phần cứng, các công ty sản xuất module quang học như Zhongji Innolight và Eoptolink đã giành được những đơn hàng lớn từ nước ngoài. Ở mảng phần mềm, các nhà phát triển mô hình ngôn ngữ lớn như Zhipu AI và MiniMax đang ghi nhận mức tăng trưởng doanh thu nhanh chóng.

Tuy nhiên, việc chi tiêu quá mạnh tay cho phát triển mô hình khiến nhiều doanh nghiệp trong số này vẫn lỗ nặng, khiến con đường dẫn đến lợi nhuận bền vững vẫn còn là một dấu hỏi lớn.

Thị trường đang chạy nhanh hơn cả thực tế. Khi sự hưng phấn ban đầu qua đi, các nhà đầu tư cần chuẩn bị cho một cuộc thanh lọc mạnh mẽ. Những công ty chỉ biết "kể chuyện" AI mà không có lực kéo thương mại rõ rệt sẽ là những cái tên dễ tổn thương nhất nếu tâm lý thị trường đảo chiều.

*Nguồn: SCMP, BI

Băng Băng