Hé lộ nguyên nhân hàng không Mỹ 'tê liệt'
Chính quyền Tổng thống Donald Trump cho biết sự cố khiến hàng nghìn chuyến bay tại Mỹ bị đình trệ bắt nguồn từ hoạt động bảo trì định kỳ hệ thống viễn thông. Tuy nhiên, tình trạng gián đoạn hàng không vẫn kéo dài, trong khi giới chức thừa nhận hệ thống kiểm soát không lưu của nước này đã xuống cấp nghiêm trọng.
Xuất phát từ việc bảo trì hệ thống thông tin liên lạc
Tại cuộc họp báo ngày 14/11, Bộ trưởng Giao thông Mỹ Sean Duffy cho biết lệnh tạm dừng hoạt động bay trên toàn quốc kéo dài 4 giờ ngày 13/11, xuất phát từ sự cố trong quá trình bảo trì hệ thống thông tin liên lạc của Cục Hàng không Liên bang Mỹ (FAA).
Theo ông Duffy, sự cố xảy ra khi một nhà thầu thực hiện công việc chuyển đổi đường truyền viễn thông từ dây đồng sang cáp quang tại một cơ sở từ xa của FAA. Đây vốn là hoạt động bảo trì định kỳ nhằm nâng cấp hạ tầng thông tin liên lạc phục vụ điều hành bay.
“Điều chúng tôi đang cố gắng xác định là liệu có sự yếu kém về năng lực trong quá trình thực hiện không hay thiết bị định tuyến bị lỗi”, ông Duffy nói và cho biết thêm sau khi xác định, cô lập khu vực gặp vấn đề, các hệ thống của FAA đã hoạt động trở lại, cho phép cơ quan này dỡ bỏ lệnh tạm dừng bay.
Nhiều hành khách phải chờ đợi ở sân bay vì chuyến bay bị hủy. Ảnh: Yahoo News.
Người đứng đầu FAA Bryan Bedford đã gửi lời xin lỗi tới hành khách, đồng thời nhận định những ảnh hưởng nghiêm trọng nhất từ sự cố có thể đã qua.
"Theo những thông tin từ các đối tác hàng không, họ tin rằng có thể khôi phục đầy đủ lịch trình bay vào cuối ngày 15/11”, ông Bedford nói.
Ông Bedford cũng bác bỏ khả năng sự cố liên quan đến một cuộc tấn công mạng, hành vi phá hoại hoặc trí tuệ nhân tạo (AI), khẳng định nguyên nhân hiện được xác định là vấn đề về thiết bị.
Trong khi đó, nhà thầu L3Harris cho biết đã hoàn thành hơn 70% kế hoạch chuyển đổi hệ thống thông tin liên lạc hàng không từ công nghệ dây đồng cũ sang cáp quang. Doanh nghiệp này đang phối hợp với FAA để điều tra các yếu tố dẫn đến sự cố.
Hủy hơn 12.000 chuyến bay, gián đoạn lan rộng
Dù lệnh tạm dừng bay đã được dỡ bỏ, hoạt động hàng không Mỹ vẫn chưa thể trở lại bình thường. Theo dữ liệu từ FlightAware, tính đến 11h ngày 14/11 (giờ Mỹ), hơn 4.000 chuyến bay trong, đến và đi từ nước này đã bị hủy. Trước đó, hơn 8.000 chuyến bay cũng bị hủy trong ngày 13/11.
Sự cố được cho là là đợt đình chỉ hoạt động bay trên toàn quốc kéo dài nhất trong vòng 25 năm, hàng nghìn hành khách mắc kẹt tại các sân bay và đối mặt với tình trạng lịch trình di chuyển liên tục thay đổi.
Sự cố gây gián đoạn đến lịch trình của nhiều đội thể thao. Ảnh: AP.
Các sân bay tại nhiều thành phố lớn như Boston, Washington D.C., New York và Miami tiếp tục ghi nhận tình trạng gián đoạn. American Airlines và Delta Airlines đều cảnh báo hành khách về khả năng phát sinh thêm chuyến bay chậm, hủy do các hãng phải sắp xếp lại lịch trình máy bay và phi hành đoàn.
Không chỉ ảnh hưởng đến hoạt động đi lại thông thường, sự cố còn gây xáo trộn lịch trình của nhiều đội thể thao chuyên nghiệp và đại học. Một trận bóng bầu dục đại học giữa Mississippi và Oklahoma đã được chuyển sang ngày 15/11. Trận bóng rổ nam giữa Đại học North Carolina Greensboro và Đại học Cornell cũng bị hoãn, trong khi hoạt động di chuyển của các đội bóng thuộc NBA và NHL bị ảnh hưởng.
Cơ quan Hàng không dân dụng Anh (CAA) cũng cảnh báo hành khách có chuyến bay liên quan đến Mỹ có thể tiếp tục chịu ảnh hưởng dây chuyền khi các hãng hàng không xử lý lượng lớn hành khách bị lỡ chuyến và khôi phục lịch khai thác.
Hệ thống kiểm soát không lưu Mỹ cần nâng cấp
Sự cố làm dấy lên lo ngại về tình trạng lạc hậu của hạ tầng hàng không Mỹ. Bộ trưởng Giao thông Sean Duffy thừa nhận nước này đang vận hành hệ thống kiểm soát không lưu và viễn thông có tuổi đời hàng chục năm, trong đó nhiều thiết bị đã không còn đáp ứng yêu cầu khai thác hiện đại.
Theo ông Duffy, hệ thống từng gặp tình trạng quá tải dữ liệu, khiến thông tin truyền tải thiếu nhất quán. Đây cũng là lý do FAA quyết định tạm dừng hoạt động bay để bảo đảm an toàn.
Đây là lần thứ ba trong thế kỷ 21 FAA phải ban hành lệnh tạm dừng hoạt động bay trên toàn nước Mỹ. Hai lần trước diễn ra sau vụ khủng bố ngày 11/9/2001 và sự cố hệ thống thông báo hàng không dành cho phi công vào tháng 1/2023.
Trước tình hình này, các quan chức chính quyền Tổng thống Donald Trump kêu gọi Quốc hội cấp đầy đủ ngân sách để xây dựng một hệ thống kiểm soát không lưu hoàn toàn mới, thay thế hạ tầng đã xuống cấp.
Trong khi đó, Thống đốc bang New York Kathy Hochul - thành viên đảng Dân chủ - kêu gọi Bộ trưởng Giao thông Sean Duffy từ chức, đề nghị Quốc hội tiến hành điều tra toàn diện để làm rõ trách nhiệm và ngăn chặn sự cố tương tự tái diễn.