Hạ tầng sân bay thông minh: Chìa khóa cho bước nhảy vọt kinh tế tiếp theo của Việt Nam
Việt Nam đang bước vào một giai đoạn mang tính bản lề trong hành trình phát triển kinh tế.
Là nền kinh tế tăng trưởng nhanh thứ hai châu Á, Việt Nam đang thu hút lượng vốn đầu tư nước ngoài ở mức kỷ lục, không ngừng mở rộng năng lực sản xuất và chào đón hàng triệu lượt khách quốc tế mỗi năm. Tuy nhiên, đằng sau quá trình chuyển mình mạnh mẽ ấy là một lợi thế cạnh tranh chiến lược thường chưa được nhìn nhận đúng mức: hệ thống sân bay.
Ngày nay, sân bay không còn đơn thuần là nơi hành khách bắt đầu hay kết thúc chuyến đi. Chúng đã trở thành những tài sản hạ tầng chiến lược của quốc gia, góp phần thúc đẩy thương mại, phát triển du lịch, thu hút đầu tư và kết nối doanh nghiệp với các thị trường khu vực cũng như toàn cầu.
Đối với Việt Nam, vai trò này đang trở nên quan trọng hơn bao giờ hết
Việt Nam đứng trước cơ hội trở thành cửa ngõ hàng không của khu vực
Nằm ở vị trí trung tâm Đông Nam Á, Việt Nam sở hữu lợi thế tự nhiên để trở thành đầu mối kết nối các thị trường tăng trưởng nhanh trong khu vực. Khi thương mại, du lịch và dòng vốn đầu tư xuyên biên giới ngày càng gia tăng, việc phát triển hạ tầng sân bay hiện đại trở thành điều kiện tiên quyết để kết nối hiệu quả với Trung Quốc, Campuchia, Lào, Thái Lan và toàn bộ khu vực châu Á – Thái Bình Dương.
Để hiện thực hóa mục tiêu này, Chính phủ đã triển khai hàng loạt dự án hạ tầng hàng không quy mô lớn. Bên cạnh dự án mở rộng Cảng Hàng không Quốc tế Đà Nẵng, tâm điểm là Cảng Hàng không Quốc tế Long Thành – dự án hạ tầng lớn nhất trong lịch sử Việt Nam với công suất thiết kế hơn 100 triệu hành khách và 5 triệu tấn hàng hóa mỗi năm.
Song song với đó, Chính phủ cũng mở rộng sự tham gia của khu vực tư nhân trong đầu tư và vận hành sân bay. Hai dự án nổi bật gần đây là Cảng Hàng không Quốc tế Gia Bình và dự án mở rộng sân bay Phú Quốc.
Tuy nhiên, mở rộng nhà ga hay xây thêm đường băng mới chỉ là điều kiện cần. Điều Việt Nam cần hướng tới là xây dựng những sân bay thông minh, có khả năng thích ứng và đủ sức hỗ trợ tăng trưởng kinh tế trong nhiều thập kỷ tới.
Tham vọng hàng không gắn liền với chiến lược phát triển kinh tế
Các sân bay ngày nay đã phát triển thành những hệ sinh thái kinh doanh và vận hành phức tạp. Mỗi hành trình của hành khách phụ thuộc vào hàng chục hệ thống được kết nối với nhau, từ khai thác bay, xử lý hành lý, kiểm soát xuất nhập cảnh, an ninh hàng không đến dịch vụ bán lẻ và giao thông mặt đất. Một trải nghiệm liền mạch chỉ có thể đạt được khi toàn bộ các hệ thống này vận hành đồng bộ theo thời gian thực.
Khi điều đó được thực hiện hiệu quả, sân bay trở thành động lực thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, nâng cao trải nghiệm của hành khách, củng cố niềm tin của các hãng hàng không, hỗ trợ thương mại quốc tế và tạo ấn tượng tích cực với các nhà đầu tư cũng như du khách.
Ngược lại, chỉ một sự cố vận hành nhỏ cũng có thể làm gián đoạn dòng hành khách, ảnh hưởng tới lịch khai thác của các hãng hàng không và hoạt động thương mại, từ đó làm suy giảm niềm tin đối với điểm đến.
Đối với các tập đoàn đa quốc gia, năng lực kết nối hàng không là một yếu tố quan trọng khi lựa chọn địa điểm đầu tư. Hạ tầng sân bay đáng tin cậy không chỉ hỗ trợ hoạt động đi lại của chuyên gia, logistics đối với hàng hóa giá trị cao và phát triển du lịch mà còn góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế.
Trong bối cảnh đó, hiệu quả hoạt động của sân bay trở thành một chỉ số phản ánh mức độ sẵn sàng của quốc gia
Bài học từ quá trình chuyển đổi của Sân bay Perth
Nhiều sân bay trên thế giới đang thay đổi cách tiếp cận để chuẩn bị cho tăng trưởng dài hạn.
Một ví dụ điển hình là Sân bay Perth (Úc), nơi đang triển khai chương trình chuyển đổi trị giá nhiều tỷ đô la nhằm hợp nhất toàn bộ hoạt động của các hãng hàng không vào một khu phức hợp tích hợp.
DXC Technology hiện đảm nhiệm vai trò Master Systems Integrator, phụ trách thiết kế, tích hợp, kiểm thử và đưa vào vận hành hơn 70 hệ thống công nghệ phục vụ sân bay.
Bài học rút ra từ dự án này là: hạ tầng vật lý thôi chưa đủ. Thành công lâu dài chỉ đạt được khi toàn bộ hệ thống vận hành và công nghệ được tích hợp thành một hệ sinh thái thống nhất.
Các sân bay đầu tư sớm vào tích hợp hệ thống, quản trị và khả năng chống chịu sẽ có lợi thế lớn hơn trong việc thích ứng với sự thay đổi của công nghệ, kỳ vọng của hành khách và nhu cầu của doanh nghiệp.
Xây dựng sân bay cho nhiều thập kỷ tới
Đầu tư vào sân bay là một quyết định có tầm nhìn hàng chục năm. Trong khi nhà ga có thể tồn tại nhiều thập kỷ, công nghệ lại thay đổi rất nhanh. Vì vậy, các quyết định ngày hôm nay cần đủ linh hoạt để thích ứng với những đổi mới trong tương lai.
Điều đó đồng nghĩa với việc tránh xây dựng các hệ thống khép kín hoặc phụ thuộc vào một nhà cung cấp duy nhất. Thay vào đó, các sân bay cần hướng tới các nền tảng mở, có khả năng kết nối và mở rộng.
Bên cạnh công nghệ, cơ chế quản trị cũng đóng vai trò quan trọng. Từ giai đoạn thiết kế, xây dựng đến khi đi vào khai thác, mọi bên liên quan – từ đơn vị quản lý, hãng hàng không, lực lượng an ninh, doanh nghiệp dịch vụ mặt đất đến các nhà bán lẻ – đều cần phối hợp hướng tới cùng một mục tiêu vận hành.
Khi hạ tầng, công nghệ và hoạt động khai thác được quy hoạch đồng bộ, sân bay sẽ trở nên linh hoạt, hiệu quả và có khả năng thích ứng tốt hơn với những thay đổi trong tương lai.
Cơ hội chiến lược cho Việt Nam
Việt Nam đang hội tụ đầy đủ những điều kiện để trở thành một trong những cửa ngõ hàng không quan trọng của châu Á.
Vị trí địa lý chiến lược, nền kinh tế tăng trưởng nhanh, ngành du lịch phát triển và vai trò ngày càng lớn trong chuỗi cung ứng toàn cầu tạo nền tảng vững chắc cho sự phát triển của ngành hàng không.
Tuy nhiên, cơ hội không chỉ nằm ở việc phục vụ nhiều hành khách hơn. Quan trọng hơn, đó là xây dựng một hệ thống hạ tầng có khả năng kết nối nền kinh tế, tăng cường chuỗi cung ứng, thu hút đầu tư và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia.
Những sân bay thành công trong tương lai sẽ không chỉ giúp con người di chuyển hiệu quả, mà còn trở thành động lực thúc đẩy tăng trưởng kinh tế trong nhiều thế hệ.