Giữa bão giá dầu thô, 4 nhà máy lọc dầu tại một quốc gia báo lãi ròng tăng 1.800%

Các nhà máy lọc dầu lớn của Pakistan đã ghi nhận mức lợi nhuận tổng hợp tăng gần gấp 20 lần trong quý gần nhất (kết thúc vào tháng 9), nhờ hưởng lợi từ biên lợi nhuận lọc dầu gia tăng trong bối cảnh thị trường năng lượng toàn cầu gặp nhiều gián đoạn.

Theo thông tin công bố với Sở Giao dịch Chứng khoán Pakistan, cả bốn nhà máy lọc dầu niêm yết tại nước này đều báo cáo mức tăng trưởng lợi nhuận ròng đột biến trong quý vừa qua. Tổng lợi nhuận ròng của các đơn vị này đạt hơn 57 tỷ rupee (206 triệu USD), so với mức 2,9 tỷ rupee cùng kỳ năm ngoái - tương đương mức tăng hơn 1.860%.

Dẫn đầu về lợi nhuận là Attock Refinery (có trụ sở tại Rawalpindi) với 18,65 tỷ rupee lợi nhuận sau thuế. Tiếp theo là Pakistan Refinery (hoạt động tại Karachi) với 13,97 tỷ rupee, Cnergyico Pk với 12,88 tỷ rupee và National Refinery với 11,57 tỷ rupee.

Cnergyico Pk từng ghi nhận lỗ ròng trong cùng kỳ năm trước nên không thể tính toán tỷ lệ tăng trưởng, trong khi ba đơn vị còn lại đều đạt mức tăng trưởng trên 1.000%.

Nhà máy lọc dầu thứ năm của Pakistan là Pak-Arab Refinery hiện không niêm yết trên sàn chứng khoán và chưa công bố báo cáo tài chính.

Mức lợi nhuận tăng vọt này xuất hiện trong bối cảnh giá nhiên liệu leo thang do xung đột tại Trung Đông (liên quan đến Mỹ và Iran) cùng với cuộc chiến kéo dài tại Ukraine. Những yếu tố này đã gây ra tình trạng thiếu hụt nhiên liệu trên toàn cầu, tác động nặng nề đến người tiêu dùng tại Pakistan. Theo thông báo về giá nhiên liệu của chính phủ tính đến ngày 20 tháng 10, giá xăng đã tăng 47,6% kể từ khi cuộc chiến bắt đầu, trong khi giá dầu diesel tăng 41,2%.

Trong khi đó, theo một báo cáo nghiên cứu từ công ty môi giới chứng khoán Sherman Securities (Pakistan), các nhà máy lọc dầu đã được hưởng lợi từ "biên lợi nhuận lọc dầu cao bất thường" trong suốt quý vừa qua. Waqas Ghani, trưởng bộ phận nghiên cứu cổ phiếu tại JS Global Capital (có trụ sở ở Karachi), cho biết các nhà máy lọc dầu còn được hưởng lợi từ việc bán các sản phẩm dầu mỏ được tinh chế từ nguồn dầu thô đã mua trước đó với giá thấp hơn. Ông chia sẻ với Nikkei Asia: "Những gián đoạn địa chính trị đối với nguồn cung dầu thô và các sản phẩm dầu tinh chế đã đẩy giá thành phẩm tăng nhanh hơn chi phí dầu thô, từ đó nới rộng biên lợi nhuận lọc dầu và thúc đẩy khả năng sinh lời".

Để giảm bớt áp lực cho người tiêu dùng, chính phủ Pakistan đã áp đặt mức trần tạm thời đối với biên lợi nhuận lọc dầu diesel vào tháng 4, ở mức 41,50 USD/thùng, nhưng sau đó đã dỡ bỏ vào tháng 5 khi biên lợi nhuận lọc dầu quốc tế trở lại mức bình thường. Đến tháng 8, chính phủ tái áp đặt mức trần là 41,89 USD/thùng, rồi hạ xuống còn 38 USD/thùng vào ngày 20/10. Đối với xăng, chính phủ không áp đặt mức trần lợi nhuận.

Biên lợi nhuận lọc dầu được hiểu là chênh lệch giữa giá bán buôn dầu diesel và giá dầu thô trên thị trường quốc tế.

Khalid Waleed, một nhà nghiên cứu tại Viện Chính sách Phát triển Bền vững (Sustainable Development Policy Institute) ở Islamabad, nhận định với Nikkei Asia: "Các nhà máy lọc dầu có thể hưởng lợi từ biên lợi nhuận cao hơn và lợi nhuận từ hàng tồn kho, trong khi người tiêu dùng lại phải đối mặt với tác động từ giá quốc tế tăng cao, áp lực tỷ giá hối đoái và các loại thuế trong nước".

Tuy nhiên, mức lợi nhuận cao bất thường này khó có thể duy trì lâu dài. Ông Ghani cho biết: "Những khoản lợi nhuận này xuất phát từ các điều kiện địa chính trị đặc biệt, vì vậy không nên mặc định rằng chúng sẽ tiếp diễn mãi".

Các chuyên gia phân tích khác cũng chỉ ra rằng, ngay cả mức tăng lợi nhuận gần đây cũng không đủ để chi trả cho việc hiện đại hóa các nhà máy lọc dầu đã cũ kỹ.

Osama Rizvi, chiến lược gia về thị trường và sản phẩm toàn cầu tại Primary Vision – một công ty tư vấn thị trường năng lượng có trụ sở tại Mỹ – cho biết Pakistan cần chuyển đổi các nhà máy lọc dầu hiện tại sang công nghệ bẻ gãy bằng hydro (hydrocracking). Công nghệ này cho phép sản xuất các loại nhiên liệu có giá trị cao như dầu diesel và xăng từ dầu nặng có giá trị thấp hơn.

Ông Rizvi giải thích: "Hệ thống lọc dầu hiện tại của Pakistan sản xuất quá nhiều dầu đốt lò (furnace oil) và quá ít dầu diesel tốc độ cao, trong khi nhu cầu thực tế lại ngược lại". Ông nói thêm rằng lợi nhuận đạt được gần đây không đủ để tài trợ cho quá trình chuyển đổi này.

Aftab Zafar, chủ tịch chi nhánh Pakistan của Hiệp hội các nhà đàm phán năng lượng quốc tế (Association of International Energy Negotiators), cũng đồng tình với quan điểm trên. "Một hoặc hai quý có lợi nhuận," ông nói, "không thể tài trợ cho quá trình chuyển đổi [nhà máy lọc dầu]."

Theo Đức Nam