Giám đốc ĐHQG TP.HCM: Kỳ thi vào lớp 10 cạnh tranh gay gắt hơn thi đại học

Sáng 20/9, Ủy ban Văn hóa và Xã hội tổ chức phiên giải trình của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo về tình hình thực hiện chính sách, pháp luật trong lĩnh vực giáo dục và đào tạo.

Nêu ý kiến tại phiên giải trình, GS.TS Nguyễn Thị Thanh Mai, Giám đốc ĐHQG TP.HCM nhắc đến kỳ thi tuyển sinh lớp 10 và cho rằng kỳ thi hằng năm này cực kỳ áp lực, cạnh tranh gay gắt hơn cả kỳ thi đại học.

“Một số đô thị lớn, chúng ta thiếu nghiêm trọng chỗ học cho học sinh trung học phổ thông tại các trường công lập ”, đại biểu nêu lý do.

Kiến nghị giải pháp, theo bà Mai, bên cạnh việc tăng số lượng trường, vấn đề quan trọng là phải thu hẹp khoảng cách về chất lượng giữa các cơ sở giáo dục. Khi có sự phân loại giữa các trường thì chắc chắn sẽ có sự cạnh tranh.

Từ đó, bà Mai đề xuất nghiên cứu theo hướng chỉ tổ chức thi tuyển đối với các trường chuyên cũng như những chương trình thực sự cần tuyển chọn năng khiếu, tài năng. Cùng với đó, cần quy hoạch lại, phân bố hợp lý đội ngũ giáo viên và đầu tư cơ sở vật chất ở các trường công lập để tránh sự phân hóa giữa các trường.

Đồng tình giải pháp dài hạn là xây mới các trường phổ thông công lập ở các địa phương, song bà Mai góp ý giải pháp ngắn hạn là đầu tư thêm cơ sở vật chất cho các trường trung học phổ thông đang có chất lượng thấp hơn.

“ Hiện học sinh nếu không vào được trường công sẽ vào trường tư. Hệ thống trường tư có sẵn rồi, bây giờ xây thêm các trường trung học phổ thông công lập khác liệu có lãng phí hay không? ”, bà Mai đặt vấn đề.

Thay vào đó, Giám đốc ĐHQG TP.HCM góp ý Nhà nước có thể đặt hàng, mua các dịch vụ giáo dục hoặc hỗ trợ học phí cho học sinh học tại các trường tư. Tức là thay vì đặt mục tiêu mọi học sinh đều phải có chỗ học trong trường công, chính sách nên hướng tới rộng hơn là mọi học sinh có nhu cầu và phù hợp đều có cơ hội tiếp tục học tập trung học phổ thông với chi phí hợp lý.

Theo GS Mai, cách tiếp cận này cũng phù hợp với định hướng huy động nguồn lực xã hội và xác định giáo dục ngoài công lập là một thành phần quan trọng của hệ thống giáo dục.

Đề cập vấn đề tự chủ đại học, đại biểu Nguyễn Thị Thanh Mai cho biết Nghị quyết 71 đặt ra yêu cầu tự chủ đầy đủ, toàn diện, đồng thời đẩy mạnh phân cấp, phân quyền. Tuy nhiên, qua theo dõi các thông tư của Bộ Giáo dục và Đào tạo, bà cho rằng vẫn còn những nội dung hạn chế quyền tự chủ của các cơ sở giáo dục đại học.

“ Vậy trong quá trình thể chế hóa, Bộ có định hướng phân tầng mức độ tự chủ theo sứ mệnh, năng lực của từng cơ sở đào tạo hay chỉ áp dụng một khung chung? ”, bà Mai đặt câu hỏi.

Theo Giám đốc ĐHQG TP.HCM, các cơ sở giáo dục đại học có sứ mạng, năng lực và trình độ quản trị khác nhau nhưng hiện vẫn được đặt trong một khung quản lý tương đối giống nhau.

“ Muốn có những đại học khác biệt thì trước hết phải cho phép họ được khác biệt. Không thể đặt mục tiêu xây dựng đại học nghiên cứu có khả năng cạnh tranh quốc tế nhưng lại quản lý mọi cơ sở trong cùng một khung chi tiết ”, đại biểu nói.

Trả lời câu hỏi về tự chủ giáo dục đại học, Bộ trưởng Giáo dục và Đào tạo Hoàng Minh Sơn khẳng định luật đã giao quyền tối đa cho các trường đối với hoạt động chuyên môn và tự chủ học thuật.

Nghị định về cơ chế tự chủ đối với cơ sở giáo dục đại học, cơ sở giáo dục nghề nghiệp công lập cũng đã được ban hành, bảo đảm quyền tự chủ không phụ thuộc vào mức độ tự chủ tài chính. Các thông tư được ban hành áp dụng chung cho toàn hệ thống, đồng thời xem xét đặc thù của các lĩnh vực văn hóa, nghệ thuật, y tế, quốc phòng, an ninh.

Về chuyên môn, Bộ Giáo dục và Đào tạo đưa ra các tiêu chuẩn, định mức tối thiểu, đóng vai trò là mức chất lượng sàn, không quy định quá chi tiết nhằm quản trị theo mục tiêu.

“ Các cơ sở giáo dục đại học toàn quyền nâng cao tiêu chuẩn của mình. Bộ không chấp nhận các đề xuất hạ thấp chuẩn chất lượng ”, ông Sơn nói.

Bộ trưởng khẳng định Bộ Giáo dục và Đào tạo ủng hộ hai Đại học Quốc gia thí điểm các mô hình đào tạo mới theo đề án riêng, sau đó đánh giá, tổng kết trước khi nhân rộng ra toàn hệ thống.

Liên quan đến việc nâng cao chất lượng các cơ sở giáo dục, ông Hoàng Minh Sơn đồng tình với việc sớm bổ sung biên chế để giải quyết tình trạng thiếu giáo viên.

Với những môn học khó tuyển giáo viên như tiếng Anh, nghệ thuật, âm nhạc, Bộ trưởng cho biết Bộ Giáo dục và Đào tạo đã hướng dẫn các địa phương thực hiện những giải pháp như ký hợp đồng với giáo viên, huấn luyện viên bên ngoài.

Bộ trưởng khẳng định các chính sách, cơ chế cơ bản đã được ban hành, vấn đề cốt lõi hiện nay nằm ở khâu tổ chức thực hiện tại địa phương.

Theo ông, việc điều động, thuyên chuyển giáo viên giữa các trường, địa bàn sẽ góp phần cân đối đội ngũ, đồng bộ chất lượng giáo dục. Những chính sách này được kỳ vọng thu hẹp khoảng cách giữa các trường, qua đó giảm áp lực chọn trường, chọn lớp và dạy thêm.

Theo Anh Văn