Giải mã tâm lý tuổi dậy thì bằng hệ thống trí tuệ nhân tạo
Đằng sau sự im lặng của con là áp lực học tập, mạng xã hội và biến động tâm lý mà cha mẹ khó nhận ra. Để lấp đầy khoảng trống ấy, các tổ chức giáo dục đang ứng dụng AI cùng dữ liệu hành vi nhằm cá nhân hóa giao tiếp, thấu hiểu và đồng hành cảm xúc cùng con trọn vẹn hơn.
Tâm lý tuổi teen trở thành mối quan tâm của nhiều gia đình
Theo báo cáo State of the World’s Children 2021 của UNICEF, cứ 7 trẻ vị thành niên trên thế giới thì có 1 em gặp các vấn đề liên quan đến sức khỏe tinh thần. Áp lực học tập, ảnh hưởng từ môi trường số và sự thay đổi ở tuổi dậy thì đang khiến khoảng cách giao tiếp giữa cha mẹ và con cái trở thành mối quan tâm của nhiều gia đình.
Không ít phụ huynh cho biết dù dành nhiều thời gian đầu tư cho việc học của con, họ vẫn gặp khó khăn trong việc nhận biết những thay đổi về cảm xúc và tâm lý, đặc biệt ở giai đoạn tiền dậy thì và dậy thì. Theo PGS.TS Trần Thành Nam, đây là giai đoạn trẻ có nhiều biến động tâm lý nhưng thường ít chia sẻ trực tiếp với cha mẹ. Nhiều dấu hiệu như căng thẳng, thu mình hay khó kiểm soát cảm xúc dễ bị hiểu nhầm là thay đổi tính cách thông thường, khiến phụ huynh chỉ nhận ra khi vấn đề đã trở nên rõ rệt hơn.
Nhiều phụ huynh gặp khó khăn trong việc kết nối, chia sẻ cùng con tuổi dậy thì.
Xu hướng phụ huynh quan tâm nhiều hơn đến cảm xúc và sức khỏe tinh thần của con cũng đang mở ra hướng phát triển mới cho thị trường EdTech. Nếu trước đây các nền tảng giáo dục chủ yếu tập trung vào kết quả học tập, nhiều doanh nghiệp nay bắt đầu mở rộng sang giáo dục cảm xúc, kỹ năng giao tiếp và hỗ trợ tâm lý học đường. Trong bối cảnh thị trường EdTech Việt Nam duy trì đà tăng trưởng mạnh, một số tổ chức giáo dục cũng bắt đầu thử nghiệm ứng dụng AI nhằm hỗ trợ phụ huynh và nhà giáo dục theo dõi sự phát triển của trẻ theo hướng cá nhân hóa, khoa học hơn.
Công nghệ AI mở hướng tiếp cận mới trong giáo dục cảm xúc
Là tổ chức giáo dục tập trung vào các chương trình kỹ năng và đồng hành tâm lý dành cho trẻ vị thành niên và phụ huynh, TeenCare (Trung tâm Bồi dưỡng kỹ năng TeenUp) từ năm 2022 đã phát triển mô hình "Data-driven Education" (giáo dục dựa trên dữ liệu hành vi), kết hợp AI nhằm hỗ trợ đào tạo giao tiếp và phát triển cảm xúc cho trẻ.
Khác với cách đánh giá truyền thống vốn thiên về kết quả học tập, mô hình này hướng đến việc theo dõi sự thay đổi trong khả năng giao tiếp, phản ứng cảm xúc và mức độ kết nối xã hội của trẻ trong môi trường học tập thực tế. Nhiều nghiên cứu về giáo dục cảm xúc - xã hội (Social Emotional Learning - SEL) cho thấy, các chương trình đồng hành kỹ năng và cảm xúc có thể giúp trẻ cải thiện khả năng tự kiểm soát, tăng mức độ hợp tác và phát triển kỹ năng giao tiếp xã hội. Để đo lường những thay đổi khó quan sát bằng điểm số, các mô hình giáo dục ứng dụng AI bắt đầu sử dụng dữ liệu hành vi như công cụ hỗ trợ đánh giá quá trình phát triển của trẻ.
Ảnh chụp thực tế một buổi học 1:1 giữa mentor và học sinh tại TeenCare.
Theo đại diện TeenCare, nền tảng hiện có khả năng xử lý hàng nghìn điểm dữ liệu hành vi được ghi nhận từ các buổi học 1:1 với mentor, lớp kỹ năng giao tiếp và hoạt động tương tác thực tế, qua đó hỗ trợ phân tích mức độ tập trung, phản ứng cảm xúc và khả năng kết nối xã hội của trẻ theo từng giai đoạn phát triển.
Với TeenCare, dữ liệu còn được tổng hợp từ các chương trình đào tạo kỹ năng dành cho phụ huynh nhằm xây dựng góc nhìn toàn diện hơn về hành vi, cảm xúc và khả năng giao tiếp của trẻ. Song song với hệ thống AI, đơn vị này cũng phát triển ứng dụng hỗ trợ phụ huynh theo dõi mức độ tương tác và những thay đổi trong hành vi của con theo thời gian thực.
Phản hồi về các tương tác thực tế giữa cha mẹ, con cái sau khi trải nghiệm TeenCare.
"Quá trình phát triển của trẻ luôn chịu ảnh hưởng từ môi trường gia đình. Vì vậy, nếu chỉ phân tích dữ liệu từ trẻ mà bỏ qua cách cha mẹ tương tác, việc đánh giá sẽ khó có được góc nhìn toàn diện", đại diện doanh nghiệp nhận định.
Công nghệ được kỳ vọng hỗ trợ cha mẹ kết nối với con tốt hơn
Sự xuất hiện của các mô hình giáo dục ứng dụng AI cho thấy nhu cầu đồng hành cảm xúc cùng trẻ đang ngày càng được nhiều gia đình quan tâm, đặc biệt trong bối cảnh phụ huynh gặp nhiều thách thức trong việc kết nối với con tuổi teen. Thay vì thay thế vai trò của cha mẹ hay giáo viên, công nghệ được xem như công cụ hỗ trợ quá trình thấu hiểu và nhận diện sớm những thay đổi về tâm lý, hành vi của trẻ.
Một số hoạt động kết nối cảm xúc giữa phụ huynh và trẻ trong hệ sinh thái TeenCare.
Đại diện TeenCare cho biết trong thời gian tới, đơn vị sẽ tiếp tục phát triển hệ sinh thái kết hợp giữa AI, dữ liệu hành vi và các chương trình đào tạo kỹ năng dành cho phụ huynh và trẻ vị thành niên, hướng đến mô hình đồng hành cá nhân hóa hơn trong giai đoạn phát triển của trẻ.
