Gia tộc tỷ phú dầu mỏ chuẩn bị đưa "đứa con" Getty Images ra tòa phá sản: Ông lớn ngành ảnh gục ngã sau ba cú đánh trong một năm

Ngày 12/10/2026, Getty Images thông báo đã đạt thỏa thuận tái cấu trúc với các bên tài chính chủ chốt. Theo Quartz, công ty sẽ nộp đơn phá sản theo Chương 11 dưới dạng "đóng gói sẵn" (prepackaged) và rút khỏi sàn chứng khoán, trong khi các pháp nhân thuộc gia tộc Getty cùng các công ty liên kết của Koch Equity Development cam kết rót tối đa 533 triệu USD vốn cổ phần mới. Sau khi hoàn tất tái cấu trúc, nhóm nhà đầu tư này sẽ sở hữu 100% công ty.

Người đứng sau quyết định không ai khác chính là gia đình đã đặt tên cho công ty. Theo Debtwire (ION Analytics), nhóm cổ đông nắm quyền chi phối của Getty bao gồm các quỹ gắn với ông Mark Getty, đồng sáng lập kiêm chủ tịch, và ngay từ tháng 9, phương án "giải cứu bằng vốn" từ chính nhóm cổ đông này đã được đặt lên bàn, kèm khả năng gia tộc rót tiền mới trong một kịch bản phá sản đóng gói sẵn.

Ngoài phần vốn mới, Koch Equity Development, nhánh đầu tư thuộc đế chế công nghiệp của gia đình tỷ phú Charles Koch, sẽ cấp thêm khoản tài trợ tối đa 143 triệu USD để Getty vận hành trong thời gian tái cấu trúc. Theo Finimize, các chủ nợ cũng đã đồng ý nhượng bộ trước: nhóm nắm trái phiếu không có bảo đảm sẽ xóa 270 triệu USD trái phiếu, còn các bên cho vay có bảo đảm chấp nhận giảm lãi suất và giãn thời hạn trả nợ.

Getty dự kiến xin chấp thuận kế hoạch từ chủ nợ trong vài ngày tới, nộp đơn chính thức trong vài tuần sau đó và hoàn tất quá trình trước cuối năm. Hồ sơ phá sản chỉ áp dụng cho một số pháp nhân tại Mỹ. Công ty khẳng định hoạt động hằng ngày không bị gián đoạn, nhân viên, khách hàng, cộng tác viên và đối tác không bị ảnh hưởng, nhà cung cấp vẫn được thanh toán, và theo The Spokesman-Review, công ty không dự kiến cắt giảm nhân sự. Ông Mark Getty gọi đây là một giao dịch mang tính chuyển đổi, được bảo chứng bởi sức mạnh của mảng kinh doanh và tiềm năng tăng trưởng phía trước.

"Phá sản" nhưng không phải sụp đổ

Theo Finimize, tính đến ngày 30/6, Getty gánh khoảng 2,1 tỷ USD nợ, trong khi giá trị vốn hóa thị trường chỉ còn khoảng 20,74 triệu USD vào phiên đóng cửa thứ Sáu tuần trước. Nói cách khác, khoản nợ lớn gấp hơn 100 lần toàn bộ giá trị cổ phần trên sàn. The Spokesman-Review cho biết cổ phiếu Getty đã mất hơn 99% giá trị kể từ lần lên sàn thứ hai, từ mức hơn 33 USD vào tháng 8/2022 xuống còn 0,02 USD trong vài tuần gần đây.

Chính vì vậy, Finimize nhận định đây là một lần "đặt lại bảng cân đối kế toán" hơn là một cuộc sụp đổ. Mô hình prepackaged cho phép mọi thứ diễn ra nhanh, vì các bên liên quan lớn đã ký thỏa thuận trước khi hồ sơ được nộp lên tòa. Cái giá phải trả nằm ở phía cổ đông đại chúng: khi gia tộc Getty và Koch nắm 100% công ty sau tái cấu trúc, cổ phiếu đang giao dịch trên sàn NYSE gần như không còn chỗ đứng trong doanh nghiệp mới.

Đây cũng không phải tín hiệu bất ngờ. Theo Debtwire, từ ngày 1/9, Getty đã chủ động bước vào thời gian ân hạn 30 ngày đối với các khoản lãi trên hai lô trái phiếu không có bảo đảm lãi suất 14% và 9,75%. Cuối quý II, công ty chỉ còn 51,6 triệu USD tiền mặt, giảm 45 triệu USD so với quý trước, và đã tạm dừng đưa ra dự báo tài chính.

Ba cú đánh trong một năm

Cú đánh lớn nhất là thương vụ sáp nhập với Shutterstock đổ bể. Hai công ty công bố kế hoạch hợp nhất trị giá 3,7 tỷ USD vào tháng 1/2025 với tham vọng tạo ra một "siêu kho ảnh" đủ sức đối đầu với làn sóng AI tạo ảnh. Bộ Tư pháp Mỹ đã chấp thuận vô điều kiện, nhưng tháng 5/2026, Cơ quan Cạnh tranh và Thị trường Anh (CMA) chỉ đồng ý nếu Shutterstock bán toàn bộ mảng ảnh báo chí, gồm các hãng ảnh người nổi tiếng Backgrid, Splash News và Rex Features. CMA lập luận rằng việc hai ông lớn hợp nhất sẽ khiến các tòa soạn Anh có ít lựa chọn hơn và có thể phải trả giá cao hơn. Ngày 30/6, hội đồng quản trị Getty nhất trí từ chối điều kiện này và chấm dứt thương vụ.

Thất bại ấy đắt hơn vẻ bề ngoài. Theo The Hollywood Reporter, CEO Craig Peters thừa nhận trong cuộc họp kết quả kinh doanh tháng 8 rằng công ty đã chi hơn 100 triệu USD cho phí tư vấn và chi phí tài chính để theo đuổi thương vụ. Theo Dealroom, việc chấm dứt sáp nhập còn kích hoạt điều khoản bắt buộc mua lại sớm lô trái phiếu có bảo đảm lãi suất 10,5% đáo hạn năm 2030, vốn được phát hành để chuẩn bị cho thương vụ.

Cú đánh thứ hai đến từ tòa án, và gốc rễ của nó nằm ở chính lần Getty lên sàn năm 2022 thông qua sáp nhập với một công ty SPAC. Các nhà đầu tư nắm chứng quyền (warrant) kiện Getty vi phạm hợp đồng. Theo hồ sơ Getty nộp lên Ủy ban Chứng khoán Mỹ (SEC), tòa sơ thẩm buộc công ty bồi thường 36,9 triệu USD cho quỹ Alta và 51 triệu USD cho CRCM, cộng lãi 9% mỗi năm, và ngày 15/1/2026, Tòa phúc thẩm Liên bang khu vực 2 giữ nguyên phán quyết. Trong một vụ kiện khác do Funicular Funds dẫn đầu, tòa án bang New York ngày 27/7/2026 tuyên Getty phải trả khoảng 92,3 triệu USD tính cả lãi. Getty phải chi khoảng 4,15 triệu USD để đổi lấy thỏa thuận tạm hoãn thi hành án 60 ngày. Debtwire cho biết chuỗi thua kiện liên tiếp này, cộng với thanh khoản cạn dần, chính là lý do công ty tính đến phương án phá sản.

Cú đánh thứ ba âm thầm hơn nhưng dai dẳng nhất: hoạt động kinh doanh cốt lõi đang chững lại. Theo báo cáo quý II/2026, doanh thu Getty đạt 229,1 triệu USD, giảm 2,5% so với cùng kỳ. Mảng ảnh sáng tạo (creative), vốn là ảnh stock bán cho quảng cáo và marketing, giảm 2,6% xuống 127,4 triệu USD. Doanh thu từ kênh agency giảm tới 13%, khu vực châu Á Thái Bình Dương giảm 22,1% nếu loại trừ biến động tỷ giá. Đáng lo nhất là tỷ lệ giữ chân doanh thu từ khách hàng thuê bao năm giảm từ 93,4% xuống 88,4%, nghĩa là ngay cả nhóm khách trung thành cũng đang chi ít đi.

Thứ AI không thay thế được, và thứ nợ nần không chờ được

Nghịch lý nằm ở chính lập luận của CMA. Cơ quan này không lo ngại về thị trường ảnh stock, vì cho rằng cạnh tranh ở đây đã đủ mạnh nhờ các công cụ như Midjourney, DALL-E cùng các đối thủ như Adobe và Canva. Theo Fstoppers, đó là cách nói khác của một thực tế: những bức ảnh văn phòng, người cười tươi bên laptop hay ly cà phê buổi sáng giờ có thể tạo ra trong vài giây với chi phí gần như bằng không. Thứ CMA muốn bảo vệ lại là ảnh báo chí, mảng mà AI chưa thể làm giả một cách hợp pháp và đáng tin. Và trong quý II, đó cũng là mảng duy nhất của Getty tăng trưởng, với doanh thu 96,5 triệu USD, tăng 9,2%.

Không ai có thể dùng AI để "tạo" ra khoảnh khắc một ngôi sao bước lên thảm đỏ Cannes, một vận động viên ăn mừng bàn thắng hay một cuộc biểu tình trên phố. Những bức ảnh ấy cần một người cầm máy có mặt đúng lúc, đúng chỗ, và đó là giá trị mà Getty đã xây dựng suốt ba thập kỷ. Theo DesignRush, Getty giờ cũng đổi chiến lược từ đối đầu sang hợp tác, cấp phép kho ảnh cho chính các công ty AI, trong đó có thỏa thuận hiển thị ảnh trong kết quả tìm kiếm của ChatGPT.

Nhưng một tài sản quý không cứu được một bảng cân đối được xây bằng nợ vay. Ông Luke Stillman, giám đốc điều hành công ty tư vấn Madison and Wall, từng nhận xét sau khi thương vụ đổ bể rằng quy mô lớn hơn có lẽ cũng chỉ giúp hai công ty cầm cự thêm một thời gian trước áp lực cạnh tranh, nhưng thiếu quy mô ấy thì triển vọng của mỗi bên còn khó khăn hơn. Bài học của Getty vì thế vượt ra ngoài ngành ảnh: trong một thị trường đang bị công nghệ định giá lại, doanh nghiệp nắm giữ thứ không thể thay thế vẫn có thể gục ngã, nếu khoản nợ phải trả mỗi quý đến nhanh hơn tốc độ thị trường kịp nhận ra giá trị ấy.

Getty Images được thành lập năm 1995 bởi Mark Getty, cháu nội của ông trùm dầu mỏ J. Paul Getty, và Jonathan Klein, có trụ sở tại Seattle (Mỹ). Công ty từng là doanh nghiệp tư nhân trước khi trở lại sàn chứng khoán năm 2022. Với lần tái cấu trúc này, Getty sẽ một lần nữa quay về hình thức sở hữu tư nhân, và lần này, quyền kiểm soát nằm trọn trong tay gia tộc đã đặt tên cho nó.

Nguồn tham khảo: Quartz, The Hollywood Reporter, The Spokesman-Review, Finimize, Debtwire, Getty Images (SEC), Dealroom, Fstoppers, Reuters

Pa Dun