Dù đi làm lâu năm hay mới ra trường, đây là 3 điều nằm lòng chốn công sở mà ai cũng ước giá như mình biết sớm hơn

Đi làm nhiều năm rồi nhìn lại, không ít người nhận ra thứ khiến mình mệt mỏi nhất chốn công sở không phải khối lượng công việc, mà là những nguyên tắc ngầm chẳng ai nói thẳng. Người mới đi làm thì loay hoay vì chưa ai chỉ, người lâu năm thì tiếc vì hiểu ra quá muộn. Ba điều dưới đây tưởng đơn giản nhưng là thứ quyết định bạn đi được bao xa và có giữ được sự bình thản trong công việc hay không.

Điều thứ nhất: Ghi lại mọi thứ quan trọng, đừng tin vào trí nhớ và lời nói suông

Bài học đầu tiên và cũng là bài học nhiều người phải trả giá đắt nhất là thói quen ghi chép. Ở môi trường công sở, rất nhiều thỏa thuận diễn ra bằng lời nói, trong một cuộc họp nhanh, một câu trao đổi ở hành lang, hay một tin nhắn thoại vội vàng. Vấn đề là con người quên, và tệ hơn, con người nhớ theo cách có lợi cho mình. Khi công việc trục trặc, câu hỏi đầu tiên luôn là ai đã nói gì, ai chịu trách nhiệm phần nào. Người không có bằng chứng thường là người chịu thiệt.

Cách xử lý không phức tạp. Sau mỗi cuộc họp quan trọng, hãy gửi một email hoặc tin nhắn tóm tắt lại những điểm đã thống nhất, ai làm gì, hạn chót khi nào. Câu chữ chỉ cần đơn giản kiểu như tóm tắt lại buổi trao đổi sáng nay để mọi người cùng nắm. Việc này không phải để bắt lỗi ai, mà để bảo vệ chính bạn và làm rõ trách nhiệm cho cả nhóm. Khi được giao thêm việc ngoài phạm vi, hãy xác nhận lại bằng văn bản một cách lịch sự. Một cuốn sổ tay hoặc một file ghi chú riêng theo dõi các đầu việc và cam kết cũng là công cụ đơn giản mà hiệu quả. Người đi làm lâu năm thường nói vui rằng ở công sở, thứ bảo vệ bạn tốt nhất không phải là sếp tốt, mà là lịch sử tin nhắn rõ ràng.

Điều thứ hai: Ranh giới rõ ràng không làm bạn xấu đi, mà giúp bạn được tôn trọng lâu dài

Điều thứ hai nhiều người phải mất nhiều năm mới học được là biết cách nói không và giữ ranh giới. Đặc biệt với người mới đi làm, tâm lý muốn được lòng tất cả, sợ bị đánh giá là khó tính hay không nhiệt tình, khiến họ nhận mọi việc được nhờ, ở lại muộn mọi hôm, trả lời tin nhắn công việc lúc nửa đêm. Ban đầu điều này có thể mang lại lời khen, nhưng về lâu dài nó tạo ra một kỳ vọng nguy hiểm: Mọi người mặc định bạn luôn sẵn sàng, và khi bạn từ chối một lần, phản ứng lại là ngạc nhiên và khó chịu.

Giữ ranh giới không đồng nghĩa với lười biếng hay thiếu hợp tác. Nó là việc phân biệt rõ đâu là trách nhiệm của mình, đâu là việc của người khác đang bị đẩy sang, đâu là thời gian làm việc, đâu là thời gian cá nhân cần được tôn trọng. Khi được nhờ một việc vượt quá khả năng hoặc thời gian cho phép, hãy học cách trả lời thành thật rằng bạn đang có việc gấp cần hoàn thành trước, và đề xuất một thời điểm khác nếu việc đó thực sự thuộc phần của bạn. Người trưởng thành trong công việc là người biết mình có thể gánh bao nhiêu, và dám nói ra giới hạn đó trước khi kiệt sức. Nghịch lý là những người biết giữ ranh giới hợp lý thường được đồng nghiệp và cấp trên tôn trọng hơn, vì họ đáng tin trong những gì đã nhận, thay vì nhận tất cả rồi làm nửa vời vì quá tải.

Điều thứ ba: Đầu tư vào quan hệ và học hỏi, đừng chỉ cắm cúi làm cho xong việc

Điều thứ ba, và có lẽ là điều quyết định sự phát triển dài hạn nhất, là hiểu rằng công việc không chỉ là hoàn thành nhiệm vụ được giao. Nhiều người, cả mới lẫn lâu năm, mắc kẹt trong lối nghĩ cứ làm tốt việc của mình thì tự khắc được ghi nhận. Thực tế công sở phức tạp hơn thế. Những cơ hội tốt, những lời giới thiệu, những dự án quan trọng thường đến qua các mối quan hệ và qua việc người khác biết bạn có năng lực gì. Người chỉ cắm cúi làm mà không ai biết đến dễ trở thành người làm nhiều nhất nhưng được nhắc đến ít nhất.

Đầu tư vào quan hệ ở đây không có nghĩa là nịnh nọt hay chạy theo lòng người. Nó đơn giản là chủ động kết nối chân thành, giúp đỡ đồng nghiệp khi có thể, chia sẻ thông tin hữu ích, và để người khác thấy được giá trị bạn mang lại một cách tự nhiên. Song song đó là không ngừng học hỏi. Mỗi công việc, dù là việc nhỏ, đều có thể dạy bạn một kỹ năng hoặc mở ra một góc nhìn mới nếu bạn chú tâm. Dành thời gian học thêm một công cụ, một kỹ năng mềm, một hiểu biết về ngành, đó là khoản đầu tư cho chính mình mà không ai lấy đi được. Người đi làm lâu năm thường nhận ra rằng công ty có thể thay đổi, chức vụ có thể mất, nhưng năng lực và mạng lưới quan hệ chân thành là tài sản theo bạn suốt sự nghiệp.

Ba bài học trên nghe qua có vẻ tách biệt, nhưng thực ra cùng hướng về một tinh thần: Chủ động bảo vệ và phát triển bản thân một cách chuyên nghiệp, thay vì bị động trôi theo hoàn cảnh. Ghi chép rõ ràng để bảo vệ mình khỏi những hiểu lầm. Giữ ranh giới để bảo vệ sức khỏe và sự tôn trọng. Đầu tư vào quan hệ và học hỏi để bảo vệ tương lai. Không ai dạy những điều này trong ngày đầu đi làm, và phần lớn người ta chỉ thấm khi đã trải qua vài lần thiệt thòi.

Nếu bạn là người mới, biết ba điều này từ sớm sẽ giúp bạn tránh được rất nhiều va vấp không đáng có. Nếu bạn đã đi làm lâu năm và đọc đến đây với cảm giác giá như mình biết sớm hơn, thì hãy nhớ rằng không có thời điểm nào là quá muộn để bắt đầu làm đúng. Công việc là một hành trình dài, và điều quan trọng không phải là bạn đã đi nhanh đến đâu, mà là bạn có giữ được sự tỉnh táo, tự trọng và không ngừng lớn lên trên chặng đường đó hay không.

Theo Lâm Hạ