Đình công quy mô lớn tại GM, toàn bộ dây chuyền sản xuất nguy cơ đóng băng nghiêm trọng: Chuyện gì đây?
Gần 1.000 công nhân tại nhà máy cung ứng linh kiện ô tô ở bang Michigan (Mỹ) đang chuẩn bị bước vào một cuộc đình công quy mô lớn.
Gần 1.000 công nhân tại nhà máy cung ứng linh kiện ô tô ở bang Michigan (Mỹ) đang chuẩn bị bước vào một cuộc đình công quy mô lớn. Động thái này đe dọa sẽ đóng băng toàn bộ dây chuyền sản xuất các bộ phận cốt lõi phục vụ cho những dòng xe tải bán tải hạng trung và hạng nặng vốn mang lại lợi nhuận cao nhất của tập đoàn General Motors (GM).
Cụ thể, các công nhân tại nhà máy American Axle ở thành phố Three Rivers, bang Michigan, đã rơi vào thế bế tắc hoàn toàn với ban lãnh đạo công ty xung quanh việc ký kết hợp đồng lao động mới. Tập thể công nhân tại đây cho biết, mức lương của họ vẫn chưa hề được phục hồi kể từ cuộc khủng hoảng năm 2008 - thời điểm họ buộc phải chấp nhận cắt giảm một nửa thù lao để giữ cho nhà máy không bị đóng cửa trong giai đoạn kinh tế suy thoái tồi tệ. Đáng phẫn nộ hơn, trong những năm gần đây, American Axle liên tục báo cáo mức lợi nhuận khổng lồ nhờ vào sự bùng nổ doanh số xe tải của đối tác GM.
Trong một buổi phát trực tiếp công bố lệnh đình công vào đêm muộn ngày Chủ nhật, Chủ tịch Nghiệp đoàn Công nhân Ô tô Mỹ (UAW) ông Shawn Fain đã thẳng thắn chỉ trích:
“Trong suốt 18 năm qua, những thành viên này đã đổ mồ hôi công sức để xây dựng nên một đế chế lợi nhuận cho các người, đổi lại họ bị đối xử không khác gì rác rưởi. Họ phải cắn răng chấp nhận cắt giảm lương, cắt giảm phúc lợi và đổ cả gia sản, linh hồn vào nhà máy này. Chúng tôi sẽ kiên quyết bám trụ cuộc đình công này cho đến khi ban lãnh đạo công ty tỉnh ngộ và biết đối xử với người lao động bằng sự tôn trọng và tôn nghiêm tối thiểu”.
Trước vụ việc trên, phía American Axle chưa lập tức đưa ra phản hồi cho các yêu cầu bình luận. Trong khi đó, người phát ngôn của tập đoàn GM cho biết hãng đang theo dõi chặt chẽ biến động từ nhà cung ứng của mình: “Chúng tôi đang tiến hành đánh giá mọi tác động tiềm ẩn, đồng thời phối hợp sát sao với các đội ngũ chuyên trách nội bộ”, vị này cho biết.
Được biết, nhà máy Three Rivers của American Axle đóng vai trò đặc biệt quan trọng khi chuyên sản xuất hệ thống cầu xe cho các dòng xe bán tải hạng nặng ăn khách của GM như Chevrolet Silverado và GMC Sierra, cũng như các dòng xe hạng trung như Chevrolet Colorado và GMC Canyon. Ngoài ra, cơ sở này còn đúc các ống cầu xe - linh kiện lắp ráp cuối cùng cho các phiên bản Silverado và Sierra hạng nhẹ. Dù GM là khách hàng lớn nhất, nhà máy này còn cung cấp linh kiện cho một đối tác phụ trợ ô tô khác và cho dòng xe minivan Pacifica của hãng Chrysler.
Cuộc đình công nổ ra vào một thời điểm không thể tồi tệ hơn đối với GM. Hãng xe này vốn đang nỗ lực tận dụng thời cơ để bứt phá khi đối thủ truyền kiếp Ford Motor bị giới hạn sản lượng xe bán tải do cuộc khủng hoảng thiếu hụt nhôm toàn cầu. Đồng thời, GM cũng đang phải ra sức phòng thủ trước sự cạnh tranh gay gắt từ Stellantis - tập đoàn vừa ghi nhận doanh số dòng xe tải Ram tăng vọt 23% từ đầu năm 2026 so với cùng kỳ năm ngoái, theo dữ liệu từ Motor Intelligence. Trong cơ cấu tài chính của GM, các dòng xe tải bán tải luôn là những cỗ máy in tiền mang lại biên lợi nhuận đậm nhất.
Trớ trêu thay, GM đang tìm mọi cách để tăng tốc sản xuất các dòng Silverado và Sierra hạng nặng ngay đúng lúc các công nhân làm ra cầu xe cho chúng quyết định buông công cụ lao động. Nhà máy lắp ráp xe bán tải của GM tại Flint, bang Michigan, thậm chí vừa lên kế hoạch tăng cường ngày làm việc thứ sáu trong tuần kể từ tháng 6 tới. Ngoài ra, nhà máy American Axle tại Michigan này còn là nguồn cung ứng linh kiện cho nhà máy Oshawa của GM tại Ontario (Canada) - một dây chuyền lắp ráp Silverado hạng nặng khác song song với Flint.
Ông Josh Jager, một nhân viên có 24 năm cống hiến tại American Axle kiêm Chủ tịch ủy ban đàm phán của UAW Local 2093, cáo buộc công ty đã âm thầm tích trữ một lượng lớn cầu xe kể từ tháng 1 nhằm chuẩn bị cho kịch bản đối đầu lao động khi hợp đồng nghiệp đoàn hết hạn vào Chủ nhật. Tính đến thời điểm hiện tại, GM được cho là chỉ còn lượng cầu xe dự trữ đủ dùng trong khoảng hai tuần, ông Jager tiết lộ.
Tương tự như nhiều đồng nghiệp lâu năm khác, ông Jager đã phải chứng kiến mức lương của mình bị thắt lưng buộc bụng, cắt giảm thẳng tay từ 29 USD/giờ xuống còn 14.50 USD/giờ vào năm 2008 do nỗi sợ hãi nhà máy bị xóa sổ. Ngày nay, phần lớn công nhân sản xuất tại nhà máy này chỉ nhận được mức lương kịch trần là 22 USD/giờ. Bản thân ông Jager may mắn nhận được mức lương cao hơn đôi chút nhờ đã chuyển sang bộ phận thợ kỹ thuật có tay nghề cao.
“Chúng tôi có những thành viên cứ mỗi 12 đến 24 tháng lại phải vay tiền từ quỹ hưu trí để trả nợ thẻ tín dụng. Đó là một cái vòng luẩn quẩn bế tắc vì thu nhập không đủ sống”, ông Jager cay đắng chia sẻ với tờ The Wall Street Journal. “Một người đàn ông phải cày cuốc quần quật 7 ngày một tuần với mức lương 22 USD/giờ mà vẫn không thể tự nuôi nổi bản thân”.
Bên cạnh yêu cầu cốt lõi về việc tăng lương, tập thể công nhân đang quyết liệt đòi hỏi ban lãnh đạo American Axle phải giới hạn quyền ép buộc nhân viên tăng ca vào các ngày nghỉ cuối tuần. Theo số liệu từ ban đại diện người lao động, tình trạng vắt kiệt sức lao động này đã diễn ra liên tục suốt 47 trên tổng số 52 tuần của năm 2023.
Theo: WSJ, The NY Times
