Tesla và SpaceX là khối tài sản khổng lồ và danh tiếng của Elon Musk. Sau vụ sáp nhập gần đây, giá trị vốn hóa thị trường của SpaceX là 1,25 nghìn tỷ USD, chỉ thấp hơn một chút so với mức của Tesla là 1,58 nghìn tỷ USD. Trong khi đó, Musk lại sở hữu 43% cổ phần SpaceX, còn tại Tesla là 13% cổ phần. Điều đó có nghĩa là SpaceX chiếm hơn một nửa tài sản trên giấy tờ của ông (khoảng hơn 852 tỷ USD).

Kể từ đầu năm 2026 đến nay, giá trị của Tesla đã giảm đáng kể với mức cổ phiếu giảm 6%. Theo báo cáo của công ty, lượng xe bán ra đã giảm 16% so với cùng kỳ năm ngoái. Tổng doanh thu giảm 3% trong năm 2025. Khó khăn này bắt nguồn từ sự cạnh tranh gay gắt từ các nhà sản xuất xe điện ở Trung Quốc và châu Âu, cùng với việc bãi bỏ ưu đãi thuế liên bang cho việc mua xe điện tại Mỹ. Thương hiệu này cũng bị ảnh hưởng bởi việc Elon Musk tham gia chính quyền ông Trump và ủng hộ cánh cực hữu ở châu Âu. Chính vì vậy, khi doanh số bán xe điện của Tesla suy yếu, Musk đã quyết định ngừng sản xuất mẫu xe Model S và X để chuyển trọng tâm kinh doanh sang lĩnh vực gọi xe Robotaxi và robot hình người Optimus. Đây là những thị trường mà Tesla phải đối mặt với sự cạnh tranh gay gắt và hiện tại không có chỗ đứng thực sự.

Ngược lại, tại SpaceX, Elon Musk lại có vị thế thị trường mạnh hơn rất nhiều. Hãng sản xuất tên lửa này là nhà cung cấp các dịch vụ phóng lên quỹ đạo với hợp đồng trị giá hàng tỷ USD với NASA và Bộ Quốc phòng Mỹ. Đồng thời, công ty cũng sở hữu và vận hành dịch vụ internet vệ tinh Starlink, hiện có hơn 9.000 vệ tinh trên quỹ đạo và khoảng 9 triệu khách hàng. Trong năm nay, việc SpaceX theo đuổi kế hoạch IPO được cho là ở vị thế đặc biệt thuận lợi, nhất là khi cựu nhà đầu tư của SpaceX Jared Isaacman đang lãnh đạo NASA.

Gần đây nhất, Elon Musk đã hợp nhất SpaceX với xAI để phát triển các trung tâm dữ liệu trong không gian, nhằm thoát khỏi những hạn chế về năng lượng trên Trái đất. Theo CNBC, thương vụ đã định giá SpaceX ở mức 1 nghìn tỷ USD và xAI ở mức 250 tỷ USD. Thỏa thuận này diễn ra sau thương vụ hợp nhất của xAI và nền tảng mạng xã hội X, trước đây được gọi là Twitter, thông qua giao dịch cổ phiếu. Các nhà đầu tư sau đó đã gọi hệ sinh thái các công ty này là “Muskonomy” - Nền kinh tế Musk.

Theo các nhà phân tích của Moffett Nathanson, triển vọng về trung tâm dữ liệu quỹ đạo cụ thể mà SpaceX đề xuất trong hồ sơ gửi lên Ủy ban Truyền thông Liên bang sẽ đòi hỏi nguồn vốn đầu tư khổng lồ. Để thực hiện được điều đó sẽ cần những giải pháp kỹ thuật chưa được phát triển để quản lý bức xạ và làm mát trong không gian, thậm chí vượt xa chi phí phóng và lắp ráp một lượng lớn thiết bị nặng.

Những trở ngại phải đối mặt

Mặc dù SpaceX hiện đang sở hữu mức định giá rất cao, nhưng thương vụ sáp nhập này có thể mang lại nhiều rắc rối cho các cổ đông: ngoài việc chuyển hướng lợi nhuận của SpaceX để tài trợ cho chi phí cơ sở hạ tầng khổng lồ của xAI, còn có hàng loạt rủi ro pháp lý và mối lo ngại về quy định đi kèm với công ty mới này.

XAI đang bị các nhà chức trách điều tra tại nhiều thị trường, bao gồm châu Âu, Ấn Độ, Malaysia và tại California, Mỹ. Nguyên nhân của sự việc này được cho là do phần mềm tạo ảnh Grok của hãng cho phép người dùng tạo và chia sẻ các hình ảnh “deepfake” có yếu tố không lành mạnh về trẻ em và phụ nữ. Tại Pháp, các điều tra viên đã đột kích vào văn phòng của X và yêu cầu Musk trả lời các câu hỏi liên quan đến nghi ngờ lạm dụng thuật toán.

Giáo sư luật tại Đại học Columbia - Eric Talley cho biết một số rủi ro về quy định mà xAI phải đối mặt có thể sẽ do các nhà đầu tư của SpaceX gánh chịu. Mặc dù mảng kinh doanh quốc phòng của SpaceX tập trung ở Mỹ, nhưng phần lớn hoạt động kinh doanh Starlink của họ lại mang tính quốc tế.

Những khó khăn này có thể nằm trong tầm kiểm soát của Musk miễn là SpaceX vẫn là công ty tư nhân và ông duy trì quyền điều hành mà không phải lo lắng về những biến động mạnh của giá cổ phiếu. Nhưng liệu SpaceX có thể duy trì mức định giá cao trên thị trường chứng khoán trong khi gánh chịu những rủi ro mới liên quan đến xAI hay không lại là một câu chuyện hoàn toàn khác.

Theo Reuters, năm 2025, SpaceX đã thu về khoảng 15 tỷ USD doanh thu và 8 tỷ USD lợi nhuận. Trong khi đó, Tesla báo cáo doanh thu đạt gần 95 tỷ USD, với lợi nhuận điều chỉnh khoảng 5 tỷ USD, đánh dấu sự sụt giảm mạnh so với năm 2024.

Để có thể thu hồi vốn từ các cổ phần SpaceX của mình, Musk cho biết ông cần Phố Wall chấp nhận mức định giá mới nhất mà công ty tuyên bố.

Theo: CNBC

Hà Thu