Có nên tiếp tục đầu tư sau tuổi 55 hay giữ toàn bộ tiền trong ngân hàng cho an toàn?

Tuổi 55 thường đánh dấu một bước ngoặt lớn về tài chính. Thời gian làm việc và tích lũy không còn dài như trước, trong khi những khoản chi quan trọng như chăm sóc sức khỏe, hỗ trợ con cái, sửa chữa nhà cửa và chuẩn bị cuộc sống sau nghỉ hưu bắt đầu hiện rõ hơn.

Đây cũng là lúc nhiều người đưa ra một quyết định khá cực đoan: bán hết các khoản đầu tư, rút tiền về gửi ngân hàng và tự nhủ rằng từ nay "an toàn là trên hết".

Ở chiều ngược lại, một số người lại sốt ruột vì thấy khoản tiền dưỡng già chưa đủ lớn. Họ cố gắng tìm những cơ hội sinh lời cao, xuống tiền vào cổ phiếu đầu cơ, bất động sản sử dụng đòn bẩy hoặc những sản phẩm được quảng cáo có lợi nhuận vượt trội.

Cả hai thái cực này đều có thể tạo ra rủi ro.

Sau tuổi 55 vẫn nên đầu tư, nhưng không còn đầu tư như tuổi 30

Tuổi tác không phải lý do để một người phải chấm dứt hoàn toàn việc đầu tư. Một người nghỉ hưu ở tuổi 60 vẫn có thể cần sử dụng tài sản trong 20–30 năm tiếp theo. Nếu giữ toàn bộ tiền dưới dạng tiền mặt hoặc một công cụ có mức sinh lời thấp, giá trị thực của khoản tiền có thể bị bào mòn bởi mức tăng của chi phí sinh hoạt.

FINRA lưu ý rằng ngay cả những tài sản được xem là bảo thủ vẫn có rủi ro lạm phát, tức lợi suất có thể không đủ để theo kịp sự gia tăng của giá cả.

Như vậy, câu hỏi đúng không phải là: "Sau 55 tuổi có nên đầu tư nữa không?", mà nên là:

Khoản tiền nào cần được bảo vệ tuyệt đối, khoản tiền nào vẫn có thể tiếp tục tăng trưởng và mức thua lỗ nào bản thân chịu được?

Ở tuổi 30, mục tiêu đầu tư thường là tích lũy tài sản và chấp nhận biến động để đổi lấy khả năng sinh lời dài hạn. Sau tuổi 55, trọng tâm cần chuyển dần sang ba nhiệm vụ: bảo toàn vốn, tạo dòng tiền và duy trì một phần tăng trưởng để chống lại việc tiền mất giá.

Không nên rút toàn bộ tiền khỏi các tài sản tăng trưởng

Nhiều người cho rằng càng gần tuổi nghỉ hưu thì càng phải tránh hoàn toàn cổ phiếu, quỹ đầu tư hoặc những tài sản có biến động. Nhưng việc loại bỏ toàn bộ tài sản tăng trưởng cũng có thể khiến danh mục không đủ khả năng theo kịp chi phí sống trong một thời gian nghỉ hưu kéo dài.

Các hướng dẫn dành cho nhà đầu tư lớn tuổi của Investor.gov nhấn mạnh rằng việc lựa chọn danh mục cần căn cứ vào nhiều yếu tố, gồm tình trạng việc làm, nguồn thu nhập khác, chi phí, nhu cầu thanh khoản, khả năng chịu rủi ro và thời gian sử dụng tiền; không thể chỉ dựa vào tuổi.

Một người 55 tuổi vẫn còn đi làm, có lương ổn định, không vay nợ và đã dự phòng đủ chi phí thiết yếu sẽ có khả năng chịu biến động khác với một người đã nghỉ việc, phải phụ thuộc hoàn toàn vào khoản tiết kiệm hiện có.

Vì vậy, không có một tỷ lệ phân bổ duy nhất phù hợp với tất cả người trên 55 tuổi. Fidelity cũng cho rằng việc phân bổ tài sản dài hạn phải dựa trên thời gian đầu tư, khả năng chịu rủi ro và hoàn cảnh tài chính của từng người.

Điều nguy hiểm nhất là dùng tiền sắp cần đến để đầu tư mạo hiểm

Sau tuổi 55, nguyên tắc quan trọng nhất là tách tài sản theo thời điểm sử dụng.

Nhóm thứ nhất là tiền cần dùng trong thời gian gần. Đây là khoản phục vụ sinh hoạt, khám chữa bệnh, trả nợ, sửa nhà hoặc những kế hoạch đã xác định trong vài năm tới. Khoản này cần ưu tiên tính thanh khoản và sự ổn định, thay vì cố gắng đạt lợi nhuận cao.

Nhóm thứ hai là tiền dành cho giai đoạn trung hạn. Khoản tiền chưa cần dùng ngay nhưng có thể được rút trong những năm đầu nghỉ hưu nên được đặt trong các tài sản có mức biến động vừa phải, được phân tán và dễ chuyển đổi khi cần.

Nhóm thứ ba là tiền dài hạn. Đây là phần tài sản có thể chưa cần sử dụng trong nhiều năm. Một tỷ lệ hợp lý vẫn có thể được duy trì trong những tài sản có khả năng tăng trưởng, thay vì để toàn bộ tiền đứng yên.

Cách chia này giúp người đầu tư tránh tình trạng thị trường giảm đúng lúc cần tiền và buộc phải bán tài sản với giá thấp.

Rủi ro này thường được gọi là "rủi ro thứ tự lợi suất": nếu danh mục giảm mạnh trong những năm đầu nghỉ hưu, đồng thời chủ tài khoản phải liên tục rút tiền để sinh hoạt, khả năng phục hồi của tài sản có thể bị ảnh hưởng đáng kể.

Sau tuổi 55, đa dạng hóa quan trọng hơn tìm "một món thắng lớn"

Ở giai đoạn tích lũy cuối cùng, nhiều người dễ bị cuốn vào suy nghĩ phải tìm một thương vụ thật lớn để bù lại những năm tiết kiệm chưa đủ. Đây chính là lúc họ dễ rơi vào những lời mời đầu tư cam kết lợi nhuận cao, góp vốn theo quan hệ quen biết hoặc sử dụng phần lớn tài sản để mua một sản phẩm duy nhất.

Nhưng càng gần tuổi nghỉ hưu, khả năng làm lại sau một khoản lỗ lớn càng hạn chế. Vì thế, mục tiêu không nên là đoán đúng tài sản nào sẽ tăng mạnh nhất mà là giảm thiểu khả năng một sai lầm phá hỏng toàn bộ kế hoạch tuổi già.

Đa dạng hóa là việc phân bổ tiền vào nhiều loại tài sản nhằm hạn chế ảnh hưởng khi một khoản đầu tư giảm giá. Tuy nhiên, đa dạng hóa chỉ giúp giảm rủi ro tập trung, không thể bảo đảm chắc chắn không thua lỗ.

Một người có vài mảnh đất nhưng gần như không có tiền mặt chưa chắc đã có danh mục an toàn. Tương tự, nắm giữ cổ phiếu của nhiều doanh nghiệp nhưng đều thuộc một ngành cũng chưa hẳn đã được phân tán đầy đủ.

Bốn trường hợp nên giảm mạnh mức độ đầu tư rủi ro

Sau tuổi 55, một người nên cân nhắc hạ mức rủi ro nếu đang ở một trong các trường hợp sau:

- Thứ nhất, khoản đầu tư chính là nguồn tiền duy nhất dùng để nghỉ hưu, không có lương hưu hoặc nguồn thu ổn định khác.

- Thứ hai, đang có khoản vay lớn, đặc biệt là các khoản nợ có lãi suất cao hoặc thời hạn trả kéo dài sang giai đoạn nghỉ hưu.

- Thứ ba, quỹ dự phòng y tế và sinh hoạt chưa đủ, khiến bất kỳ sự cố nào cũng có thể buộc phải bán tài sản.

- Thứ tư, bản thân không chịu được biến động. Chỉ cần danh mục giảm nhẹ đã mất ngủ, bán tháo hoặc liên tục thay đổi quyết định thì mức rủi ro hiện tại có thể đang cao hơn khả năng thực tế.

FINRA khuyến nghị người sắp nghỉ hưu cần đánh giá lại mức độ rủi ro, bởi thời gian phục hồi sau một đợt suy giảm của thị trường có thể không còn nhiều như trước.

Ba kiểu đầu tư nên đặc biệt thận trọng sau tuổi 55

- Kiểu thứ nhất là dồn phần lớn tiền vào một tài sản duy nhất, dù đó là cổ phiếu, đất đai, vàng hay một dự án kinh doanh của người quen.

- Kiểu thứ hai là vay tiền để đầu tư. Đòn bẩy có thể khuếch đại lợi nhuận nhưng cũng làm khoản lỗ tăng nhanh, trong khi thu nhập ở giai đoạn này có thể sớm giảm xuống sau khi nghỉ việc.

- Kiểu thứ ba là đầu tư vào thứ mình không hiểu chỉ vì được cam kết lãi cao. Nguyên tắc cần nhớ là lợi nhuận kỳ vọng càng cao thì nguy cơ mất một phần hoặc toàn bộ vốn thường càng lớn.

Trước khi xuống tiền, người đầu tư nên biết rõ tiền được đưa vào đâu, khả năng mất vốn thế nào, khi nào có thể rút, chi phí bao nhiêu và ai chịu trách nhiệm nếu kế hoạch không diễn ra như quảng cáo. Investor.gov cũng khuyến nghị chỉ đầu tư vào những cơ hội đã được nghiên cứu và thực sự hiểu rõ.

Sau tuổi 55, lợi nhuận không còn là thước đo duy nhất

Một danh mục tăng 15% trong một năm nhưng khiến chủ sở hữu lo lắng, không có tiền mặt khi cần và có nguy cơ mất một nửa tài sản chưa chắc tốt hơn danh mục tăng chậm nhưng ổn định, dễ quản lý và đáp ứng đủ chi phí tuổi già.

Ở giai đoạn này, hiệu quả đầu tư nên được đánh giá bằng nhiều câu hỏi hơn:

Khoản tiền có giữ được sức mua không? Có tạo ra dòng tiền cần thiết không? Khi thị trường giảm, người sở hữu có phải bán tháo không? Danh mục có đủ đơn giản để quản lý khi sức khỏe và khả năng theo dõi tài chính giảm xuống không?

Sau tuổi 55, vẫn có thể và thường vẫn cần tiếp tục đầu tư. Tuy nhiên, đầu tư lúc này không phải cuộc chạy đua làm giàu nhanh. Đó là quá trình sắp xếp tài sản để đồng tiền vừa có cơ hội tăng trưởng, vừa không đẩy cuộc sống tuổi già vào một canh bạc.

Không đầu tư gì có thể khiến tiền mất dần giá trị. Nhưng đầu tư quá sức chịu đựng có thể khiến một đời tích lũy biến mất. Lựa chọn hợp lý nhất nằm ở giữa: giữ đủ tiền an toàn cho nhu cầu gần, phân tán phần tài sản còn lại và chỉ chấp nhận mức rủi ro mà mình thực sự có khả năng gánh chịu.

Bài viết mang tính tham khảo về quản lý tài chính cá nhân, không phải khuyến nghị mua hoặc bán một sản phẩm đầu tư cụ thể.

Theo Thu Thanh