Chuyện chưa kể 'dưới lòng đất tới trên trời' tại tòa tháp Landmark 81

| Kinh doanh

Phải xử lý vô vàn tình huống, từ dưới lòng đất tới chuyện “trên trời”, tòa nhà cao nhất Việt Nam mới thành hình, riêng việc đổ bê tông đài móng đã kéo dài 41 giờ.

Khi nhận thi công Landmark 81 cao hơn 461 m, Coteccons đứng trước những thách thức đặc biệt về nền móng, kết cấu và tổ chức thi công. Gần một thập kỷ sau, kinh nghiệm tích lũy trên công trường ấy đang trở thành nền tảng để doanh nghiệp mở rộng sang các dự án công nghiệp, công trình biểu tượng và thị trường quốc tế.

Landmark 81 - tòa nhà cao nhất Việt Nam là công trình biểu tượng cho trí tuệ và tinh thần Việt Nam. (Ảnh: B.L)

41 giờ dưới chân tòa tháp

Năm 2014, Vingroup tổ chức đấu thầu dự án Landmark 81. Coteccons vượt qua hai nhà thầu Hàn Quốc là SsangYong và Lotte để giành quyền thi công. Đây là dấu mốc đáng chú ý, bởi năng lực một tổng thầu không chỉ đo bằng quy mô tài chính, mà ở khả năng đưa ra giải pháp kỹ thuật, tổ chức nguồn lực và cam kết thực hiện dự án.

Một trong những dấu ấn đáng nhớ nhất ở Landmark 81 là đổ bê tông đài móng: khoảng 17.000 m³ trong 41 giờ liên tục. Nguồn cung bê tông phải ổn định, vận chuyển và bơm phải nhịp nhàng. Chất lượng hỗn hợp và quá trình thi công được theo dõi chặt chẽ. Chỉ một “mắt xích” trục trặc cũng có thể ảnh hưởng tới tất cả.

Bài toán bắt đầu từ chính nền đất. Khu đất thuộc vùng trầm tích ven sông Sài Gòn, nhiều lớp đất yếu, đòi hỏi móng sâu và quy trình kiểm soát địa kỹ thuật nghiêm ngặt. Với công trình cao hơn 461 m, nền móng là yếu tố quyết định việc truyền tải trọng khổng lồ của tòa tháp xuống các lớp đất chịu lực. Mọi sai số, từ móng đến kết cấu thân, đều có thể ảnh hưởng đến an toàn, độ ổn định và tiến độ của cả công trình.

Theo Hội cơ học đất và Địa kỹ thuật công trình Việt Nam, khu vực xây dựng Landmark 81 có khoảng 28 m đất sét rất yếu, chỉ số SPT N (thí nghiệm xuyên tiêu chuẩn) chỉ từ 0-2. Đây là lớp đất có khả năng chịu tải rất thấp, đặt ra yêu cầu đặc biệt đối với thiết kế móng của một tòa tháp cao 461 m.

Nếu không xử lý phù hợp, tải trọng khổng lồ từ công trình có thể gây ra tình trạng lún tổng thể hoặc lún không đều, ảnh hưởng đến độ ổn định của toàn bộ kết cấu.

Để giải quyết bài toán này, nhóm tư vấn lựa chọn hệ móng bè dày kết hợp cọc barrette. Đây là giải pháp kết hợp giữa một khối móng bê tông cốt thép có độ dày lớn với hệ thống cọc có tiết diện hình chữ nhật, được thi công sâu vào các lớp đất bên dưới nhằm truyền tải trọng công trình xuống nền đất có khả năng chịu lực tốt hơn.

Cũng theo Hội cơ học đất và Địa kỹ thuật Việt Nam, trước khi thi công móng, nhà thầu phải đào khoảng 25.000 m³ đất yếu. Khối móng tháp có diện tích khoảng 3.000 m², chiều dày 8,4 m, sử dụng hơn 17.000 m³ bê tông và khoảng 6.500 tấn thép.

Đây là khối lượng vật liệu đặc biệt lớn, nhưng thách thức không chỉ nằm ở việc đưa đủ bê tông và thép vào công trường. Với một khối móng dày hơn 8 m, việc kiểm soát nhiệt độ trong quá trình thủy hóa xi măng, hạn chế chênh lệch nhiệt độ giữa lõi và bề mặt bê tông là yêu cầu rất quan trọng.

Theo Mace (đơn vị tư vấn quản lý và tư vấn giám sát dự án), công tác thi công móng đòi hỏi xây dựng hệ thống đường công vụ, lối đi tạm, cầu thang và thiết kế hệ thống làm mát chuyên biệt để phục vụ quá trình đổ bê tông.

Landmark 81 có nền móng thi công phức tạp. (Đồ họa: Đại Việt)

LANDMARK 81 QUA NHỮNG CON SỐ

• 81 tầng, cao 461,3 m - tòa nhà cao nhất Việt Nam.

• 17.000 m³ bê tông đài móng, đổ liên tục trong 41 giờ.

• 2014: Coteccons thắng thầu, vượt qua hai nhà thầu Hàn Quốc SsangYong và Lotte.

• 45-50 tầng: chiều cao từng khiến nhà thầu Việt “gặp khó” trước khi bước vào Landmark 81.

Thang máy chống cháy

Nếu hệ móng giải quyết bài toán truyền tải trọng xuống nền đất thì phần thân tháp tiếp tục đặt ra yêu cầu về khả năng chịu lực và an toàn cho một công trình siêu cao tầng.

Với chiều cao hơn 461 m, việc tổ chức sơ tán trong tình huống hỏa hoạn không thể chỉ dựa vào các phương án thông thường.

Tập đoàn Arup - đơn vị tư vấn địa kỹ thuật, kết cấu và chiến lược an toàn PCCC cho Landmark 81 chia sẻ, các quy định PCCC trong nước tại thời điểm thiết kế chưa có đầy đủ hướng dẫn phù hợp với công trình có chiều cao như Landmark 81. Vì vậy, đơn vị đã xây dựng chiến lược an toàn cháy dựa trên tiêu chuẩn quốc tế NFPA 5000 (Bộ quy chuẩn về xây dựng và an toàn công trình).

Đáng chú ý, dự án áp dụng chiến lược sơ tán có sử dụng thang máy hỗ trợ, lần đầu tiên được ứng dụng tại Việt Nam. Giải pháp này hướng đến giảm thời gian sơ tán và hạn chế rủi ro cho người có khả năng di chuyển hạn chế.

Bên cạnh thang máy chữa cháy thông thường dành cho lực lượng cứu hộ, các thang máy tốc độ dẫn lên đài quan sát cũng được thiết kế đạt chuẩn chống cháy cao, hỗ trợ đưa người rời khỏi các tầng trên cao. Việc này giúp rút ngắn thời gian sơ tán cho toàn tòa nhà, giảm nguy cơ chấn thương và hỗ trợ hiệu quả cho người gặp khó khăn khi di chuyển.

Hệ thống thang máy tốc độ cao, chống cháy, hỗ trợ sơ tán khẩn cấp khi hỏa hoạn. (Ảnh: Đ.V)

Ở khía cạnh kết cấu, việc kết hợp bê tông và thép cường độ cao cũng là một điểm đáng chú ý. Theo thông tin từ nhà sản xuất ArcelorMittal, các cấu kiện thép HISTAR (thép kết cấu cường độ cao) được sử dụng trong hệ kết cấu của Landmark 81 góp phần đáp ứng yêu cầu chịu tải lớn và tối ưu cấu kiện.

Những giải pháp này cho thấy xây dựng một tòa tháp siêu cao tầng không chỉ là bài toán về chiều cao, mà còn là sự phối hợp của nhiều lĩnh vực kỹ thuật: địa kỹ thuật, kết cấu, vật liệu, PCCC và quản lý thi công.

Trên đỉnh 461 m, chuẩn bị cả bình oxy

Nhìn từ xa, Landmark 81 nổi bật giữa đường chân trời TP.HCM với 81 tầng, cao 461,3 m. Nhưng phía sau biểu tượng kiến trúc bên sông Sài Gòn là một bài toán kỹ thuật phức tạp, đòi hỏi năng lực tổ chức thi công, quản trị tiến độ và kiểm soát chất lượng ở cấp độ đặc biệt.

Ông Trần Ngọc Hải, nay là Phó Tổng giám đốc Coteccons, khi đó là Chỉ huy trưởng dự án, chưa bao giờ quên những ngày “quên ăn quên ngủ” trên công trường.

“Đối với tôi và các anh em kỹ sư Coteccons, Landmark 81 không chỉ là một dự án xây dựng có quy mô lớn, mà còn là một dấu mốc đặc biệt trong sự nghiệp, đồng thời đánh dấu bước trưởng thành về năng lực của đội ngũ kỹ sư và nhà thầu Việt Nam”, ông Hải nói.

Theo ông Hải, khi dự án bắt đầu, một nhà thầu trong nước nhận thi công tòa nhà cao hơn 460 m là thách thức rất lớn. Trước đó, những công trình cao 45-50 tầng đã khiến nhà thầu Việt không ít khó khăn. Áp lực vì thế không chỉ là kỹ thuật, tiến độ, an toàn, mà còn là trách nhiệm chứng minh người Việt làm được một công trình đạt chuẩn quốc tế.

Mặt bằng thi công hạn chế, công trình vươn theo chiều cao giữa khu đô thị đông đúc. Vận chuyển vật tư, bố trí nhân lực, thiết bị và phối hợp các hạng mục đều phải tính toán hết sức chặt chẽ. Có những giai đoạn, tiến độ không tính bằng tháng hay tuần, mà phải kiểm soát đến từng ngày, từng giờ.

“Tôi vẫn nhớ những thời điểm anh em kỹ sư, công nhân phải làm việc liên tục ngày đêm để bảo đảm tiến độ. Càng lên cao, điều kiện thi công càng phức tạp, đòi hỏi sự tập trung và phối hợp rất lớn giữa các bộ phận. Có những giai đoạn làm việc trên đỉnh công trình, đội ngũ thi công thậm chí phải chuẩn bị cả bình oxy để hỗ trợ khi cần thiết” , ông Hải nói.

Các kỹ sư và công nhân làm việc trên độ cao hàng trăm mét khi thi công đỉnh Landmark 81. (Ảnh: Đ.V)

Cũng theo ông Hải, công nghệ và giải pháp quản lý thi công hiện đại đóng vai trò quan trọng. Mô hình thông tin công trình (BIM) giúp mô phỏng các hạng mục trong không gian ba chiều, phát hiện sớm xung đột kỹ thuật và hạn chế sai sót.

Nhà thầu còn áp dụng hệ thống định vị vệ tinh; hệ thống kiểm soát co ngắn cột (column shortening) để dự báo và hiệu chỉnh biến dạng do co ngót, từ biến của bê tông; cảm biến đặt trong lõi và các cấu kiện bê tông để theo dõi độ rung lắc của tòa nhà khi thi công. Trước mỗi hạng mục quan trọng, các mô hình mockup (dựng ở dạng gần với thực tế) đều được kiểm chứng nghiêm ngặt theo tiêu chuẩn quốc tế.

Ở phần móng, dự án dùng hệ thống giải nhiệt bê tông khối lớn để kiểm soát nhiệt thủy hóa, bảo đảm chất lượng kết cấu. Thiết bị nâng hạ và bơm bê tông lên tầng mái được nhập khẩu từ châu Âu.

“Điều khiến tôi tự hào nhất không chỉ là chiều cao hơn 461 m của tòa nhà, mà là việc một đội ngũ kỹ sư, công nhân Việt Nam đã cùng nhau vượt qua những giới hạn tưởng chừng rất khó chinh phục. Chúng tôi đã chứng minh rằng, với sự chuẩn bị kỹ lưỡng, kế hoạch khoa học, tinh thần trách nhiệm và niềm tin vào năng lực của mình, nhà thầu Việt hoàn toàn có thể đảm nhận những công trình quy mô lớn, yêu cầu kỹ thuật phức tạp”, ông Hải tự hào.

Kỹ sư Việt Nam chinh phục những giới hạn. (Ảnh: Đ.V)

Theo ông Hải, sau Landmark 81, đội ngũ kỹ sư và nhà thầu Việt được nhìn nhận ở một vị thế khác. Công trình tạo niềm tin với chủ đầu tư trong nước và khiến nhiều đối tác quốc tế quan tâm, đánh giá cao hơn. Với ông, đó là một trong những thành quả ý nghĩa nhất của dự án.

“Thiên biến vạn hóa” ở những công trình phức tạp

Nếu Landmark 81 là phép thử về thi công siêu cao tầng, thì các dự án sau đó cho thấy nhà thầu Việt đã mở rộng kinh nghiệm sang nhiều loại hình công trình, với những thách thức mới. Ông Hải cho rằng giá trị lớn nhất Landmark 81 để lại chính là nền tảng kinh nghiệm, năng lực tổ chức và sự tự tin để đội ngũ chinh phục những công trình đòi hỏi ngày càng cao.

Diamond Crown Hải Phòng là một ví dụ: công trình dùng hệ kết cấu Diagrid chịu lực lần đầu tiên triển khai tại Việt Nam. Diagrid là hệ kết cấu dạng ống nằm ở mặt ngoài công trình, gồm các thanh dầm/cột đan chéo nhau tạo thành những mô-đun hình tam giác.

Phối cảnh dự án Diamond Crown Hải Phòng. (Ảnh: CTD)

“Điểm đặc biệt là toàn bộ hệ Diagrid không chỉ mang tính kiến trúc mà còn tham gia chịu lực cho công trình. Mỗi cấu kiện đều có hình học khác nhau, phải được gia công riêng biệt với yêu cầu chính xác đến từng chi tiết. Đây là một trong những dự án dân dụng có độ phức tạp kỹ thuật cao nhất mà Coteccons từng thực hiện”, ông Hải phân tích.

Tại Ecopark Sky Forest, trong vai trò tổng thầu thiết kế - thi công (Design & Build), nhà thầu phải giải bài toán thi công 3 sàn chuyển quy mô lớn trên cao để hiện thực hóa ý tưởng “đưa rừng lên không trung”. Các sàn chuyển có chiều cao tương đương tòa nhà 10 tầng và diện tích khoảng 800 m², vượt xa quy mô thông thường của kết cấu chuyển tải trong công trình dân dụng.

Nhờ dùng BIM mô phỏng, kiểm chứng biện pháp thi công, nhà thầu phát triển giải pháp dùng hệ thân cẩu làm kết cấu chống đỡ khi thi công sàn chuyển, bảo đảm an toàn, chất lượng và rút ngắn đáng kể tiến độ.

“Điểm chung của những dự án này không chỉ nằm ở quy mô hay giá trị đầu tư, mà ở độ phức tạp trong tổ chức thực hiện. Kinh nghiệm từ Landmark 81 cho chúng tôi thấy công nghệ chỉ thực sự phát huy hiệu quả khi đi cùng năng lực quản lý, đội ngũ nhân sự chất lượng cao và khả năng phối hợp đồng bộ giữa các bên”, ông Hải nói.

Kỹ sư Việt đặt chân đến Georgia, mang theo năng lực, kinh nghiệm và khát vọng chinh phục những thử thách mới tại thị trường mới. (Ảnh: CTD)

Cùng với thị trường trong nước, Coteccons đang tìm cách đưa năng lực xây dựng ra nước ngoài. Công ty này đã hoàn thành và bàn giao dự án VinFast tại Ấn Độ, đồng thời đang triển khai các dự án mới tại Đài Loan, Georgia...

Ông Bolat Duisenov, Chủ tịch HĐQT Coteccons từng nhấn mạnh: “Đi ra thế giới luôn có thách thức, nhưng đó là bước tiến tất yếu để Coteccons trở thành một công ty xây dựng toàn cầu thực sự”.

Nhưng xuất khẩu năng lực xây dựng không đơn thuần là đưa nhân công hoặc thiết bị sang một quốc gia khác. Giá trị lớn hơn nằm ở khả năng cung cấp dịch vụ tổng thầu, quản lý dự án, tổ chức thi công, kiểm soát chất lượng và phối hợp các bên tham gia theo tiêu chuẩn của thị trường sở tại. Đây cũng là con đường để doanh nghiệp Việt gia tăng phần giá trị giữ lại trong chuỗi cung ứng xây dựng quốc tế.

Nhìn từ Landmark 81 đến những công trường trong và ngoài nước, đó không chỉ là câu chuyện của một doanh nghiệp, mà là câu chuyện tích lũy năng lực của cả đội ngũ kỹ sư, cán bộ quản lý dự án và người thợ Việt Nam.

>>>Mời quý độc giả đón đọc Bài 4: Hơn 2 thập kỷ kỹ sư Việt chinh phục công nghệ xây cầu ‘khủng’

Theo ĐẠI VIỆT

Cùng chuyên mục
XEM