Chiếc đồng hồ ước tính 144 tỷ đồng sắp lên sàn đấu giá: Vì sao kỹ thuật đỉnh cao không làm nên giá trị bằng một con số huyền thoại?

| Sống

Cùng tên Sky Moon Tourbillon, cùng một bộ máy phức tạp bậc nhất của Patek Philippe, nhưng hai chiếc đồng hồ được nhà đấu giá Christie's đưa ra ở Hong Kong (Trung Quốc) trong năm nay lại cách nhau gần 4 triệu USD. Khoảng chênh ấy không nằm trong vỏ máy. Nó cho thấy ngành xa xỉ thực sự kiếm tiền từ đâu.

Ngày 25/11 tới, phiên đấu giá buổi tối The Iconic 40 Watches của Christie's tại Hong Kong (Trung Quốc) sẽ mở màn bằng một chiếc Patek Philippe Sky Moon Tourbillon vỏ vàng trắng thuộc dòng 6002. Theo Christie's, chiếc đồng hồ này có mức ước tính cao nhất 43 triệu HKD, tức khoảng 5,48 triệu USD (khoảng 144 tỷ đồng).

Phiên này nằm trong Tuần lễ xa xỉ mùa thu của Christie's, chuỗi đấu giá trực tiếp và trực tuyến với hơn 300 lô hàng. Theo Rapaport, tổng giá ước tính thấp nhất của hai phiên đồng hồ vượt 330 triệu HKD (khoảng 42 triệu USD), mức cao nhất từ trước tới nay cho một mùa đấu giá đồng hồ ở châu Á.

 - Ảnh 1.

Patek Philippe Sky Moon Tourbillon thế hệ 5002, dòng đồng hồ có bộ máy 12 chức năng phức tạp. Ảnh: Rama / Wikimedia Commons (CC BY-SA 2.0 fr)

Chỉ sáu tháng trước, cũng tại Hong Kong (Trung Quốc), một chiếc Sky Moon Tourbillon khác thuộc thế hệ trước, mã 5002P vỏ bạch kim, dẫn đầu phiên Kronos của Christie's với giá 14,16 triệu HKD, khoảng 1,8 triệu USD (khoảng 47 tỷ đồng). Đó đã là kỷ lục của Christie's cho mã này. Thế nhưng nếu chiếc 6002 chạm mức ước tính cao, nó sẽ đắt gần gấp ba "người anh em" của mình.

 - Ảnh 2.

Mặt trước của một chiếc Sky Moon Tourbillon 5002 với lịch vạn niên. Ảnh: EMore98 / Wikimedia Commons (CC BY-SA 4.0)

Điều đáng nói là hai chiếc đồng hồ gần như giống hệt nhau ở phần cốt lõi. Cả hai đều có hai mặt số: một mặt hiển thị lịch vạn niên, mặt kia là bản đồ bầu trời đêm nhìn từ Geneva. Cả hai chạy chung một bộ máy 12 chức năng phức tạp, gồm điểm chuông phút với âm thanh kiểu "nhà thờ", bộ thoát tourbillon, lịch vạn niên, giờ thiên văn, pha và quỹ đạo Mặt trăng. Đây là kết quả của nhiều năm phát triển và hàng trăm chi tiết hoàn thiện bằng tay.

Độ phức tạp chỉ là tấm vé vào cửa

Dòng 5002 ra đời năm 2001 và mang nhiều cái "đầu tiên" cho Patek Philippe. Theo tạp chí đồng hồ Revolution, đây là chiếc đồng hồ đeo tay hai mặt số có chức năng siêu phức tạp đầu tiên hãng sản xuất theo loạt, cũng là chiếc đồng hồ thiên văn đầu tiên và từng là chiếc phức tạp nhất của hãng. Năm 2013, dòng 6002 thay thế 5002, vẫn giữ nguyên bộ máy nhưng khoác lên lớp vỏ vàng chạm khắc tay và mặt số tráng men kiểu champlevé và cloisonné, những kỹ thuật thủ công ngày càng hiếm người làm được. Thế hệ mới cũng được sản xuất với số lượng ít hơn nhiều.

 - Ảnh 3.

Một mẫu đồng hồ điểm chuông phút có tourbillon khác của Patek Philippe. Ảnh: EMore98 / Wikimedia Commons (CC BY-SA 4.0)

Trong bài phân tích trên Jing Daily, chuyên gia chiến lược xa xỉ Daniel Langer chỉ ra rằng độ phức tạp cơ khí, thứ mà ngành đồng hồ vẫn tự hào nhất, chỉ tạo ra mức sàn cho giá trị. Một bộ thoát tourbillon hay một bản đồ sao vừa tốn kém để chế tác vừa dễ mô tả, nên giới sưu tầm luôn nể trọng. Nhưng sự nể trọng hiếm khi nhân giá lên gấp nhiều lần. Phần chênh của chiếc 6002 đến từ những thứ bao quanh bộ máy chung, và từ một thứ không xưởng chế tác nào làm ra được theo đơn đặt hàng: một mức giá đã được công khai.

 - Ảnh 4.

Mặt sau của Sky Moon Tourbillon hiển thị bản đồ bầu trời đêm. Ảnh: Datsenko / Wikimedia Commons (GPL)

Tháng 3/2023, một chiếc 6002G khác được bán qua phiên đấu giá trực tuyến của Christie's với giá 45,4 triệu HKD, khoảng 5,78 triệu USD (khoảng 152 tỷ đồng). Theo tạp chí Signé, đó là kỷ lục thế giới cho một chiếc đồng hồ bán đấu giá trực tuyến. Kết quả ấy mang lại lợi nhuận lớn cho người bán, nhưng quan trọng hơn, nó trao cho mọi người mua sau này một con số để nhắc lại và tìm cách vượt qua. Mức ước tính cho chiếc 6002 lần này nằm ngay sát cột mốc đó.

Langer lập luận rằng khao khát cần một điểm tựa để leo lên. Một chiếc đồng hồ tuyệt vời nhưng chưa có mức giá đáng nhớ buộc người trả giá phải tự mình định giá nó từ con số không, trong khi phần lớn mọi người thích bước vào một câu chuyện đã bắt đầu chuyển động hơn. Chiếc 5002 dù hiếm và có giá trị lịch sử vẫn thiếu một con số "huyền thoại" như vậy để kéo giá lên.

Sàn đấu giá là một lớp học

Bài học thứ hai đến từ phía bên kia của thị trường. Tại phiên đấu giá của Phillips ở Hong Kong (Trung Quốc) cuối tháng 5, một chiếc F.P. Journe Tourbillon Souverain "Chine 2010 38" được bán với giá 32,97 triệu HKD, khoảng 4,2 triệu USD (khoảng 110 tỷ đồng), cao hơn bốn lần giá ước tính. Theo Phillips, đây là một trong năm chiếc được làm để kỷ niệm ngày F.P. Journe khai trương cửa hàng ở Bắc Kinh năm 2010, và là chiếc duy nhất được biết đến có vỏ bạch kim 38mm.

 - Ảnh 5.

Một chiếc đồng hồ của thương hiệu độc lập F.P. Journe. Ảnh: Rama / Wikimedia Commons (CC BY-SA 2.0 fr)

F.P. Journe là thương hiệu độc lập mang tên thợ đồng hồ người Pháp François-Paul Journe, sản xuất rất ít mỗi năm, và mỗi chiếc đều được hiểu là tác phẩm của một người. Langer gọi đó là "quyền tác giả", thứ có sức lan tỏa rất tốt. Người mua có thể nhắc tên Journe trong một bữa tối và bất kỳ nhà sưu tầm nào cũng hiểu ngay. Trong khi đó, giải thích về 12 chức năng phức tạp khó hơn nhiều.

Hong Kong (Trung Quốc) còn thêm một điều kiện thứ ba, và theo Langer nó có thể còn nặng ký hơn hai yếu tố trên. Mùa đấu giá đồng hồ mùa xuân năm nay rất sôi động. Christie's bán được 93% số lô trong tháng 5, với giá búa trung bình cao hơn 129% so với giá ước tính thấp nhất. Phillips cho biết người mua mới chiếm khoảng 30% số người trả giá trực tiếp. Theo Jing Daily, phiên tháng 5 của Christie's có người mua từ 45 quốc gia, và 47% người mua mới thuộc thế hệ Millennials hoặc trẻ hơn, gần một nửa giao dịch qua mạng. Tổng doanh thu đấu giá trực tiếp và trực tuyến của Phillips ở Hong Kong (Trung Quốc) trong nửa đầu năm đạt 429 triệu HKD, tăng 84% so với cùng kỳ.

 - Ảnh 6.

Tòa The Henderson ở Central, Hong Kong (Trung Quốc), trụ sở châu Á - Thái Bình Dương của Christie's, nơi diễn ra các phiên đấu giá mùa thu. Ảnh: BasieeG MIEE / Wikimedia Commons (CC0)

Như vậy, gần một phần ba căn phòng đang học cách khao khát bằng cách nhìn người khác trả bao nhiêu. Với những người mới này, sàn đấu giá là một lớp học, và kết quả công khai trở thành một phần của sản phẩm. Một chiếc đồng hồ bán tốt trước đám đông nhận được một thứ "chứng chỉ" mà không quảng cáo nào cung cấp được. Người mua tiếp theo, có thể đến từ Thượng Hải hay Thâm Quyến, bước vào phòng đấu giá khi đã thuộc lòng con số ấy.

Biên lợi nhuận thực sự của ngành xa xỉ nằm ở đâu

Vậy các thương hiệu nên học gì từ một căn phòng đầy những tấm thẻ giơ giá? Theo Langer, độ phức tạp chỉ đủ để được vào cửa và không mang lại gì nhiều hơn. Mức giá cao vượt trội chỉ xuất hiện khi sự khan hiếm trở nên dễ nhận biết, và khi một cái tên, dù là tên người thợ hay tên một mã đồng hồ, có thể được mang ra khỏi phòng và kể lại.

Các hãng thường dồn tiền vào chức năng vì chức năng là thứ kiểm soát được, và ngân sách kỹ thuật luôn có cảm giác an toàn hơn ngân sách cho danh tiếng. Nhưng khoảng chênh của dòng Sky Moon gợi ý rằng tiền nằm ở chỗ sản xuất ít đi, làm mỗi chiếc nhận ra được chỉ bằng một cái nhìn, và tạo ra những khoảnh khắc mà giá trị của món đồ được xác lập trước sự chứng kiến của người khác.

Patek Philippe hiểu điều này hơn ai hết, và đồng hồ của hãng dẫn đầu cả hai phiên của Christie's mùa này. Ngoài chiếc 6002 vàng trắng, phiên Important Watches ngày 26/11 còn có một chiếc 5002 vỏ vàng hồng. Theo Revolution, đây là lần đầu tiên hai thế hệ Sky Moon Tourbillon cùng xuất hiện trong một mùa đấu giá. Cạnh đó, Cartier và F.P. Journe cũng góp mặt với những lời khẳng định hoàn toàn khác: một bên dựa vào ký ức thiết kế qua những mẫu như Crash, bên kia dựa vào dấu ấn của một tác giả duy nhất. Những tấm thẻ giơ giá sẽ xếp hạng các lời khẳng định ấy theo cách mà không phòng marketing nào làm được.

 - Ảnh 7.

Tòa nhà Patek Philippe trên phố Rue du Rhône, Geneva (Thụy Sĩ). Ảnh: Tulipanos / Wikimedia Commons (CC BY-SA 4.0)

Câu chuyện này không chỉ của giới siêu giàu. Nhìn rộng ra, nó cho thấy một quy luật quen thuộc của mọi thị trường hàng hiếm, từ túi Birkin tới tranh nghệ thuật hay thẻ bài sưu tầm: con người hiếm khi tự định giá một món đồ từ đầu. Họ tìm một con số người khác đã trả, một cái tên người khác đã công nhận, rồi đặt niềm tin của mình lên đó. Thứ khiến một món đồ trở nên vô giá nhiều khi không phải công sức làm ra nó, mà là câu chuyện mọi người đồng ý kể về nó.

Khi búa gõ xuống chiếc Sky Moon vàng trắng tối 25/11, khoảng cách giữa giá bán của nó và con số 1,8 triệu USD mà người anh em bạch kim đạt được hồi tháng 5 sẽ là thước đo rõ nhất. Theo Langer, đó là cái giá của khao khát, được đo đếm công khai, và cũng là bài học về nơi biên lợi nhuận thực sự của ngành xa xỉ đang nằm.

Pa Dun

Cùng chuyên mục
XEM