Chấn động ngành du lịch: Công ty dịch vụ trực tuyến lớn nhất châu Á bị phạt hơn 700 triệu USD, lộ chiêu độc quyền tinh vi

Cơ quan quản lý thị trường Trung Quốc vừa xử phạt và tịch thu tổng cộng 5,2 tỷ nhân dân tệ (tương đương 770 triệu USD) đối với tập đoàn Trip.com do hành vi lạm dụng vị thế thống lĩnh thị trường trong mảng đặt phòng khách sạn trực tuyến nội địa.

Cơ quan Quản lý Nhà nước về Điều tiết Thị trường Trung Quốc (SAMR) cho biết Trip.com - nền tảng du lịch trực tuyến lớn nhất Trung Quốc - đã sử dụng các thuật toán phân bổ lưu lượng truy cập, quy tắc nền tảng và các biện pháp kỹ thuật để ép nhiều khách sạn ký kết hợp đồng độc quyền nhằm duy trì mức giá rẻ nhất. SAMR sau đó quyết định tịch thu 1,66 tỷ nhân dân tệ khoản thu bất hợp pháp, đồng thời phạt hành chính 3,52 tỷ nhân dân tệ.

Phản ứng trước quyết định này, Trip.com - tập đoàn sở hữu các thương hiệu đặt vé và phòng nổi tiếng như Ctrip, Skyscanner và Qunar - tuyên bố: "Chúng tôi chân thành chấp nhận, sẽ tuân thủ nghiêm túc và thực hiện đầy đủ các yêu cầu của cơ quan quản lý. Tập đoàn sẽ triển khai đồng bộ từng biện pháp khắc phục, đảm bảo tất cả các yêu cầu được thực thi một cách hiệu quả nhất."

Bên cạnh án phạt tiền, SAMR còn yêu cầu Trip.com phải hoàn trả 122 triệu nhân dân tệ tiền đặt cọc giữ chỗ mà công ty này đã chiếm dụng trái phép của các chủ khách sạn.

Trong thông cáo đăng trên website chính thức, cơ quan này nhấn mạnh: Các hành vi vi phạm của Trip.com đã gây thiệt hại nghiêm trọng cho môi trường cạnh tranh và người tiêu dùng khi tước đi khả năng kinh doanh đa nền tảng và quyền tự định giá của các khách sạn.

Trước đó, Trung Quốc đã khởi xướng cuộc điều tra chống độc quyền vào tháng 1 sau khi nhận được hàng loạt đơn tố cáo về việc Trip.com áp đặt các điều khoản bất công lên đối tác khách sạn và thao túng giá cả. Án phạt nặng tay được đưa ra trong bối cảnh Bắc Kinh đang quyết liệt siết chặt kiểm soát nhằm ngăn chặn hành vi cạnh tranh không lành mạnh và cuộc chiến phá giá giữa các nền tảng Internet - những rủi ro mà giới chức cảnh báo là đang làm tổn hại doanh nghiệp và gia tăng áp lực giảm phát cho nền kinh tế.

Trip.com hiện là tập đoàn du lịch trực tuyến (OTA) lớn nhất châu Á và nằm trong top đầu thế giới với hệ sinh thái vận hành vô cùng tinh vi. Theo báo cáo tài chính kiểm toán chính thức trình lên Ủy ban Chứng khoán Hoa Kỳ (SEC), kết quả kinh doanh năm 2025 ghi nhận sự tăng trưởng bứt phá với tổng doanh thu ròng đạt 62,4 tỷ RMB (tương đương khoảng 8,9 tỷ USD), tăng 17% so với mức 53,3 tỷ RMB của năm 2024.

Cùng với đó, lợi nhuận ròng năm 2025 vọt lên mức 33,4 tỷ RMB (tương đương 4,8 tỷ USD), tăng 94% so với năm trước nhờ hoạt động kinh doanh cốt lõi tăng trưởng ổn định kết hợp với khoản lợi nhuận tài chính 19,9 tỷ RMB thu về từ các hoạt động đầu tư hiệu quả. Trong cơ cấu doanh thu của tập đoàn, dịch vụ đặt phòng khách sạn đóng vai trò trụ cột khi mang về 26,1 tỷ RMB (chiếm 42%), nối tiếp là mảng bán vé giao thông như máy bay, tàu hỏa đạt 22,5 tỷ RMB (chiếm 36%). Phần còn lại đến từ tour du lịch trọn gói và dịch vụ du lịch doanh nghiệp.

Đằng sau những con số tài chính ấn tượng đó là cả một chiến lược vận hành được thiết kế tỉ mỉ nhằm tối ưu hóa khả năng chuyển đổi người dùng và gia tăng biên lợi nhuận trên từng giao dịch. Mô hình của Trip.com hoạt động dựa trên cơ chế phễu chuyển đổi "tần suất cao dẫn dắt biên lợi nhuận cao", trong đó mảng bán vé máy bay và tàu hỏa - vốn có tỷ lệ hoa hồng thấp nhưng nhu cầu tìm kiếm của người dùng lại cực kỳ lớn - được sử dụng làm "đầu phễu" để thu hút lượng truy cập khổng lồ.

Ngay khi khách hàng bước vào hệ thống để mua vé, các thuật toán thông minh sẽ lập tức kích hoạt chiến lược bán chéo (cross-selling) những sản phẩm có biên lợi nhuận cao hơn rất nhiều như phòng khách sạn, bảo hiểm chuyến đi, xe đưa đón hay SIM du lịch. Bên cạnh đó, tập đoàn còn xây dựng mạng lưới bao vây hành vi tiêu dùng bằng chiến lược đa thương hiệu: sử dụng Skyscanner như một công cụ so sánh giá quốc tế để kéo lưu lượng truy cập toàn cầu, củng cố thị trường nội địa Trung Quốc từ bình dân đến cao cấp thông qua Ctrip và Qunar, đồng thời mở rộng tệp khách hàng quốc tế bằng nền tảng Trip.com.

Chưa dừng lại ở đó, Trip.com còn tận dụng triệt để vị thế thống lĩnh thị trường tại châu Á để trói buộc các đối tác cung cấp dịch vụ thông qua cơ chế phân bổ lưu lượng truy cập. Tập đoàn thiết lập các quy định nền tảng và thuật toán tìm kiếm nhằm ép các cơ sở lưu trú phải ký kết hợp đồng bán phòng giá rẻ nhất độc quyền trên hệ thống của mình; nếu khách sạn nào không chấp nhận mức hoa hồng cao hoặc tự ý hạ giá trên nền tảng khác, thuật toán sẽ tự động giảm thứ hạng hiển thị, hạ lượng truy cập hoặc gỡ nhãn đề xuất.

Theo: Reuters, Yahoo Finance

Vũ Anh