81% người đi làm kiệt sức mỗi tuần: Bớt người, thêm AI nhưng chưa thấy bớt việc

| Kinh doanh

Doanh nghiệp thu gọn bộ máy và đưa AI vào quy trình, nhưng những đầu việc thừa vẫn còn nguyên, còn yêu cầu với người ở lại thì tăng lên. Kết quả là 81% người đi làm bị kiệt sức ít nhất một lần mỗi tuần, theo báo cáo mới công bố vào chiều 18/11 của Anphabe.

Bộ máy gọn hơn; AI đã vào quy trình; nhưng khối lượng việc thì vẫn thế là nghịch lý mà báo cáo "The Next Productivity Leap – Bước nhảy năng suất tiếp theo" của Anphabe, công bố tại Hội nghị Nơi làm việc tốt nhất Việt Nam® 2026, chỉ ra.

Theo đó, cái giá của việc áp dụng AI lại được tính bằng sức người với 81% người đi làm cho biết họ kiệt sức vì công việc ít nhất một lần mỗi tuần.

Con số này xuất hiện đúng lúc giới doanh nghiệp đầu tư mạnh nhất vào công cụ được kỳ vọng giải phóng sức người. Hiện, tỷ lệ doanh nghiệp áp dụng chiến lược tinh gọn tăng từ 76% năm 2025 lên 90% năm 2026. Trong nhóm đã triển khai AI, 90% đưa công nghệ này vào ít nhất một quy trình.

Tuy nhiên, chính lãnh đạo doanh nghiệp cũng thừa nhận việc tinh gọn chưa đem lại điều họ mong đợi. Chỉ 12% cho biết tổ chức sau tinh gọn là vừa gọn, vừa nhanh và mạnh hơn; nhưng 75% nói kết quả chưa như kỳ vọng, trong đó nhóm lớn nhất, chiếm 44%, thừa nhận tổ chức gọn hơn còn nhân viên thì đang quá tải.

Báo cáo của Anphabe chỉ ra, số doanh nghiệp rơi vào trạng thái "tinh gọn quá tải" nhiều gấp 3,6 lần số doanh nghiệp "tinh gọn mạnh hơn".

Vấn đề nằm ở chỗ nhân sự thì bị cắt giảm nhưng việc thì không. 60% người đi làm nói các đầu việc không cần thiết vẫn chưa bị loại bỏ; 58% cho rằng quy trình chưa được đơn giản hóa.

Do đó, người ở lại nhận thêm phần việc của người đã ra đi, trong khi lịch họp và thủ tục hành chính vẫn giữ nguyên. 

Anphabe gọi đây là "trần năng suất thứ nhất" - khi giảm nguồn lực mà không thiết kế lại công việc. Điều này khiến quá trình tinh gọn chuyển từ 'giải pháp tăng hiệu quả' thành 'nguyên nhân gây quá tải'.

Không thể phủ nhận việc AI được kỳ vọng sẽ gánh bớt phần việc cho nhân sự nhưng thực tế mới đi được nửa đường. 62% người đi làm thấy AI giúp làm bản nháp nhanh hơn. Nhưng 43% phải mất thêm thời gian kiểm tra, sửa lại những gì AI tạo ra. Điều này khiến thời gian tiết kiệm được ở khâu đầu bị trả lại ở khâu sau.

Lên tới cấp độ doanh nghiệp, độ vênh còn lớn hơn. Dù 90% doanh nghiệp đã đưa AI vào quy trình, chỉ 52% ghi nhận năng suất tổng thể tăng, 29% đo được hiệu quả đầu tư rõ ràng và vỏn vẹn 4% thấy giá trị thực tế đạt hoặc vượt kỳ vọng. 

Một phần lý do nằm ở cách dùng, 82% người dùng AI mới dừng ở mức sử dụng cho từng tác vụ đơn lẻ (như viết một email hay tóm tắt một tài liệu).

Bên cạnh đó, báo cáo của Anphabe chỉ ra, khoảng 7/10 người đi làm dùng AI cá nhân bên ngoài hệ thống doanh nghiệp, nên công cụ này sẽ thiếu dữ liệu và bối cảnh nội bộ để xử lý những việc chuyên sâu.

81% người đi làm kiệt sức mỗi tuần: Bớt người, thêm AI nhưng chưa bớt việc - Ảnh 1.

Báo cáo độc quyền của Anphabe về nhân sự được công bố chiều ngày 18/11.

Nỗi khổ của những 'siêu nhân sự'

Trong khi năng suất ứng dụng AI còn chưa rõ ràng thì kỳ vọng vào công cụ này đã tăng. 59% người đi làm cho biết yêu cầu công việc với họ đã tăng lên kể từ khi có AI. Đặc biệt, áp lực dồn nặng nhất lên những người dùng AI giỏi nhất.

Anphabe gọi họ là "siêu nhân sự", nhóm này chiếm khoảng 15% người đi làm, thường xuyên làm những việc ngoài mô tả công việc với sự hỗ trợ của AI. So với nhóm mới bắt đầu khám phá AI, họ có tỷ lệ tham gia đồng thời nhiều dự án cao gấp 5,4 lần và tỷ lệ chủ động đóng góp sáng kiến cao gấp 2,3 lần.

Nhưng, doanh nghiệp đáp lại năng lực ấy bằng khối lượng việc lớn hơn, với 26% doanh nghiệp chủ yếu giao thêm việc cho người giỏi AI, song chỉ 15% có cơ chế đãi ngộ rõ ràng hơn.

Hệ quả là 34% những 'siêu nhân sự' kiểu này đang cân nhắc tìm cơ hội ở nơi khác. 

Với doanh nghiệp đã tinh gọn, cân nhắc nghỉ việc trên của nhân sự là rủi ro kép. Bởi, 60% người đi làm cho biết những công việc quan trọng chỉ được một vài người trong nhóm hiểu rõ, trong khi chỉ 17% doanh nghiệp có cơ chế chính thức để nhân rộng các sáng kiến AI. 

Như vậy, nếu người giỏi ra đi, doanh nghiệp mất luôn cả những cách làm mà chỉ những nhân sự này nắm trong tay.

Từ các vấn đề nêu trên, báo cáo "The Next Productivity Leap – Bước nhảy năng suất tiếp theo", chỉ ra, cần dọn bớt công việc chứ không phải bớt người. Tỷ lệ doanh nghiệp đạt trạng thái "tinh gọn mạnh hơn" chỉ là 6% ở nhóm mới thử nghiệm rà soát quy trình. Nhưng con số này lên 11% ở nhóm đã làm tại một số đơn vị và 25% ở nhóm triển khai rộng rãi, có đo lường tác động.

Ở những tổ chức tinh gọn mạnh hơn, 65% nhân viên vẫn có thời gian học tập, gần gấp đôi mức 33% ở nhóm tinh gọn quá tải. Các tổ chức này cũng có tỷ lệ duy trì hiệu suất dưới áp lực cao gấp 2,2 lần; mức gắn kết nhân viên cao gấp 2 lần; và tỷ lệ ghi nhận cải thiện chỉ số tài chính cao gấp 1,6 lần.

Từ đó, Anphabe đề xuất doanh nghiệp chuyển từ tinh gọn để tiết kiệm sang tinh gọn để tạo năng lực tăng trưởng; từ phát công cụ AI sang tổ chức lại cách làm việc giữa người và AI; và từ dựa vào vài cá nhân xuất sắc sang nhân rộng cách làm hiệu quả cho cả tổ chức.

81% người đi làm kiệt sức mỗi tuần: Bớt người, thêm AI nhưng chưa bớt việc - Ảnh 2.

Bà Thanh Nguyễn, Giám đốc điều hành và Truyền cảm hứng hạnh phúc tại Anphabe. 

"Trong nhiều năm, doanh nghiệp tập trung vào câu hỏi làm thế nào để tinh gọn hơn, ứng dụng công nghệ nhanh hơn và thu hút nhiều nhân tài giỏi hơn. Nhưng dữ liệu nghiên cứu năm nay cho thấy, những nỗ lực đó chưa đủ để tạo ra bước nhảy năng suất thực sự", bà Thanh Nguyễn, Giám đốc điều hành và Truyền cảm hứng hạnh phúc tại Anphabe, nhận định.

Theo bà, cuộc đua năng suất đang bước sang một luật chơi mới. "Doanh nghiệp không thể chỉ tiếp tục đòi hỏi con người làm nhiều hơn, hoặc kỳ vọng AI tự động giải quyết những điểm nghẽn trong cách vận hành cũ. Điều cần thay đổi là cách thiết kế công việc, phát triển năng lực và kết nối con người với công nghệ", bà nói.

Quảng Định

Cùng chuyên mục
XEM