300 tỷ USD đổ vào startup chỉ trong 3 tháng: Thế giới đang "tất tay" vào AI

Theo ghi nhận từ Crunchbase, quý I/2026 đã đi vào lịch sử với tư cách là quý có quy mô vốn đầu tư mạo hiểm (Venture Capital - VC) lớn nhất từ trước đến nay. Tổng cộng 300 tỷ USD đã được rót vào 6.000 doanh nghiệp khởi nghiệp trên toàn cầu.

Con số này tăng đột biến hơn 150% so với cả cùng kỳ năm ngoái lẫn quý trước đó. Mức kỷ lục này thậm chí còn vượt xa tổng vốn đầu tư của bất kỳ năm nào trước thời điểm 2018. Chỉ riêng trong Quý 1/2026, lượng vốn giải ngân đã tương đương gần 70% tổng giá trị đầu tư VC của cả năm 2025.

Trong bức tranh chung đó, trí tuệ nhân tạo (AI) vẫn là "thỏi nam châm" thu hút vốn vượt trội. Crunchbase xác nhận có tới 242 tỷ USD, tương đương 80% tổng vốn VC toàn cầu trong quý I/2026, được đổ vào các công ty trong lĩnh vực này.

Đây là bước nhảy vọt so với quý I/2025 khi AI chỉ mới chiếm khoảng 55% dòng vốn. Xu hướng tập trung nguồn lực vào các doanh nghiệp lớn cũng ngày càng rõ nét, minh chứng là bốn trong 5 vòng gọi vốn lớn nhất lịch sử đều diễn ra trong quý này.

Cụ thể, OpenAI (122 tỷ USD), Anthropic (30 tỷ USD), xAI (20 tỷ USD) và Waymo (16 tỷ USD) đã cùng nhau thu về 188 tỷ USD. Nhóm này chiếm tới 65% toàn bộ lượng vốn VC toàn cầu chỉ trong một quý duy nhất.

Dòng tiền đang chảy về đâu?

Cấu trúc dòng tiền tiết lộ một sự thay đổi chiến lược đầy quyết liệt. Theo Crunchbase, vốn rót vào giai đoạn cuối trong quý I/2026 đạt 246,6 tỷ USD thông qua 584 thương vụ, tăng tới 205% so với cùng kỳ năm 2025.

Đáng chú ý là 235 tỷ USD trong số đó chỉ tập trung vào 158 doanh nghiệp đầu ngành có các vòng gọi vốn quy mô từ 100 triệu USD trở lên. Trong khi đó, vốn giai đoạn đầu đạt 41,3 tỷ USD với 1.800 thương vụ, tăng 41% so với quý I/2025.

Nguồn vốn hạt giống đạt 12 tỷ USD, tăng 31% so với năm trước, nhưng số lượng thương vụ lại giảm mạnh 30% xuống còn 3.800. Thực trạng này phản ánh xu hướng các vòng hạt giống đang có quy mô giá trị ngày càng lớn hơn.

Về mặt địa lý, các công ty tại Mỹ vẫn giữ thế thượng phong khi thu hút 250 tỷ USD và chiếm 83% tổng vốn VC toàn cầu trong quý I/2026. Tỷ lệ này tăng mạnh so với mức 71% của quý I/2025.

Các thị trường lớn tiếp theo lần lượt là Trung Quốc với 16,1 tỷ USD và Anh với 7,4 tỷ USD. Song song đó, thị trường mua bán và sáp nhập (M&A) cũng phục hồi mạnh mẽ sau giai đoạn trầm lắng.

Tổng giá trị các thương vụ mua lại startup trong quý I/2026 đã vượt mốc 56,6 tỷ USD. Đây là mức cao thứ ba được ghi nhận kể từ đợt suy thoái vốn diễn ra vào năm 2022.

Doanh Nghiệp Vẫn Đang Loay Hoay và VC Đang Đặt Cược Vào Đâu?

Nghịch lý hiện nay nằm ở chỗ dù lượng vốn đổ vào đạt mức kỷ lục nhưng giá trị thực tế mà các doanh nghiệp thu lại từ AI vẫn là một dấu hỏi lớn.

Một cuộc khảo sát của MIT vào tháng 8/2025 cho thấy 95% doanh nghiệp vẫn chưa thu được lợi nhuận đáng kể từ các khoản đầu tư vào AI của họ. Thông tin này sau đó đã được TechCrunch dẫn lại trong các báo cáo phân tích.

Tuy nhiên, đây chính là lý do khiến dòng tiền đang dịch chuyển mạnh mẽ sang Agentic AI thay vì chỉ tập trung vào các mô hình nền tảng như trước.

Jennifer Li, Đối tác điều hành tại Andreessen Horowitz, nhận định rằng các doanh nghiệp thực tế đã bắt đầu gặt hái được những lợi ích nhất định và tầm ảnh hưởng này sẽ nhân rộng trong năm 2026.

Rob Biederman từ Asymmetric Capital Partners cho rằng ngân sách AI của doanh nghiệp sẽ tiếp tục tăng. Tuy nhiên, dòng tiền sẽ chỉ tập trung vào một nhóm nhỏ các sản phẩm chứng minh được hiệu quả thực tế.

Nhìn về tương lai, Crunchbase ghi nhận giá trị của "Bảng vàng Kỳ lân" (Unicorn Board) đã tăng thêm 900 tỷ USD chỉ riêng trong quý I/2026. Đây là mức tăng trưởng giá trị lớn nhất trong một quý từ trước đến nay.

Áp lực hiện đang dồn về phía thị trường IPO. Phân khúc này vốn vẫn chưa mở cửa đủ rộng để tương xứng với làn sóng vốn tư nhân khổng lồ đang tích tụ phía sau.

*Nguồn: Crunchbase, TechCrunch

Đại Nghĩa