3 loại cá nên hạn chế ăn để tránh nguy cơ ung thư: Nhiều gia đình Việt đang dùng

Cá từ lâu được xem là một trong những thực phẩm lành mạnh nhất nhờ giàu protein chất lượng cao, axit béo omega-3, vitamin và khoáng chất. Tuy nhiên, thời gian gần đây, nhiều thông tin lan truyền trên mạng xã hội cho rằng "ăn cá nhiều có thể gây ung thư", thậm chí một số loại cá còn bị gắn mác nằm trong "danh sách gây ung thư", khiến không ít người hoang mang.

Vậy thực hư ra sao? Liệu ăn cá có thực sự làm tăng nguy cơ ung thư hay chỉ là sự hiểu lầm từ các nghiên cứu khoa học?

Ăn cá thường xuyên mang lại hàng loạt lợi ích cho sức khỏe

Các chuyên gia dinh dưỡng cho biết, cá là thực phẩm có hàm lượng protein cao nhưng ít chất béo bão hòa. Phần lớn các loại cá chứa khoảng 15-20% protein, chỉ 1-10% chất béo và rất ít carbohydrate. Đặc biệt, protein trong cá có tỷ lệ hấp thu cao, phù hợp với hầu hết mọi lứa tuổi.

Không chỉ vậy, cá còn là nguồn cung cấp dồi dào các axit béo không bão hòa như DHA và EPA - hai dưỡng chất đóng vai trò quan trọng đối với sự phát triển của não bộ, thị lực và hệ thần kinh. Đây cũng là những chất đã được chứng minh giúp cải thiện sức khỏe tim mạch, giảm cholesterol xấu và hạn chế nguy cơ đột quỵ.

Bên cạnh đó, cá còn chứa nhiều vitamin A, vitamin D cùng các khoáng chất như canxi, kali, magie, phốt pho... góp phần duy trì sức khỏe xương, mắt và hệ miễn dịch.

1. Giảm nguy cơ mắc bệnh tim mạch

Một phân tích tổng hợp do các nhà khoa học thuộc Đại học Tây Bắc Nam Phi thực hiện, đăng trên tạp chí Nutrition, đã tổng hợp dữ liệu từ 17 nghiên cứu với hơn 1,44 triệu người tham gia và hơn 78.000 biến cố tim mạch.

Kết quả cho thấy:

- Ăn khoảng 50g cá mỗi ngày liên quan đến việc giảm 9% nguy cơ mắc bệnh tim mạch.

- Ăn 150g cá mỗi tuần giúp giảm khoảng 8% nguy cơ.

Nếu tiêu thụ khoảng 150g cá/ngày, nguy cơ mắc bệnh tim mạch có thể giảm tới 28%.

2. Bảo vệ não bộ, giảm nguy cơ sa sút trí tuệ

Một nghiên cứu kéo dài 5,3 năm trên người cao tuổi Trung Quốc phát hiện, những người trên 65 tuổi ăn ít nhất một khẩu phần cá (khoảng 100g) mỗi tuần có tốc độ suy giảm nhận thức thấp hơn trung bình 35% so với nhóm ăn ít cá.

Điều này cho thấy việc bổ sung cá hợp lý có thể góp phần bảo vệ chức năng não bộ khi về già.

3. Hỗ trợ phòng ngừa hội chứng chuyển hóa

Nghiên cứu của Đại học Tô Châu (Trung Quốc) cũng chỉ ra rằng người ăn nhiều cá có nguy cơ mắc hội chứng chuyển hóa thấp hơn.

Các nhà nghiên cứu nhận thấy việc tăng lượng cá trong khẩu phần có thể: Giảm triglycerid, giảm đường huyết lúc đói, tăng cholesterol HDL (cholesterol "tốt").

4. Có lợi cho sự phát triển trí não của trẻ

Một nghiên cứu của Đại học Bang Pennsylvania (Mỹ) cho thấy, trẻ ăn cá ít nhất một lần mỗi tuần có điểm IQ trung bình cao hơn 4,8 điểm so với những trẻ ít hoặc không ăn cá.

Vì sao xuất hiện tin đồn "ăn cá gây ung thư"?

Nguồn gốc của thông tin này bắt nguồn từ một nghiên cứu do Đại học Brown (Mỹ) công bố năm 2022 trên tạp chí Cancer Causes & Control.

Nghiên cứu theo dõi gần 500.000 người, độ tuổi trung bình 62, ghi nhận lượng tiêu thụ cá chiên, cá không chiên và cá ngừ trong vòng một năm, sau đó đối chiếu với dữ liệu đăng ký ung thư.

Kết quả cho thấy, những người ăn trên nửa hộp cá ngừ mỗi ngày có nguy cơ mắc u hắc tố ác tính (melanoma) cao hơn khoảng 22%. Tuy nhiên, điều này không đồng nghĩa với việc ăn cá sẽ gây ung thư, càng không thể áp dụng nguyên xi cho người Việt Nam.

Theo các chuyên gia, nghiên cứu trên chỉ là nghiên cứu quan sát, nghĩa là chỉ phát hiện mối liên quan thống kê chứ không chứng minh được quan hệ nhân quả giữa việc ăn cá và ung thư.

Ngoài ra, đối tượng nghiên cứu là người Mỹ - nhóm dân số chủ yếu tiêu thụ cá biển, trong khi khẩu phần của người Việt có tỷ lệ cá nước ngọt cao hơn.

Một giả thuyết được đưa ra là nhiều loài cá biển sống lâu năm có thể tích tụ các chất ô nhiễm như kim loại nặng, thuốc bảo vệ thực vật và hydrocarbon thơm đa vòng (PAHs) do ô nhiễm đại dương. Đây mới là yếu tố được cho là có thể góp phần làm tăng nguy cơ bệnh tật nếu tiêu thụ trong thời gian dài.

3 loại cá nên hạn chế ăn

Các chuyên gia cho rằng thay vì lo lắng mọi loại cá đều gây ung thư, người dân nên chú ý hạn chế những loại cá có nguy cơ cao dưới đây.

1. Cá muối, cá ướp mặn kiểu truyền thống

Đây là loại cá đáng lưu ý nhất. Trong quá trình ướp muối, nitrit có thể phản ứng với các sản phẩm phân hủy của protein trong cá để tạo thành nitrosamine - hợp chất được Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) xếp vào nhóm chất có khả năng gây ung thư.

Ngoài ra, việc tiêu thụ quá nhiều thực phẩm ướp mặn còn làm tăng lượng natri, ảnh hưởng đến huyết áp và sức khỏe tim mạch.

2. Gỏi cá nước ngọt

Các loại cá nước ngọt ăn sống hoặc tái có nguy cơ nhiễm ký sinh trùng rất cao, đặc biệt là sán lá gan.

Sau khi xâm nhập cơ thể, sán có thể ký sinh trong đường mật, gây viêm mạn tính, tổn thương gan. Nếu nhiễm kéo dài nhiều năm, nguy cơ mắc ung thư đường mật hoặc ung thư gan sẽ tăng lên đáng kể.

3. Cá chiên ngập dầu ở nhiệt độ quá cao

Chiên rán trong thời gian dài ở nhiệt độ cao có thể tạo ra nhiều hợp chất có hại như: Amin dị vòng; các gốc tự do. Đồng thời, cách chế biến này còn làm hao hụt đáng kể DHA, EPA và nhiều vitamin có trong cá.

Muốn ăn cá khỏe mạnh, hãy nhớ 4 nguyên tắc

Để tận dụng tối đa lợi ích của cá đồng thời hạn chế rủi ro, các chuyên gia khuyến nghị:

- Ăn cá 1-2 lần mỗi tuần, mỗi lần khoảng 200-300g, kết hợp đa dạng với thịt, trứng, sữa, đậu và rau xanh.

- Ưu tiên cá nhỏ, cá còn non, hạn chế các loài cá săn mồi kích thước lớn vì có xu hướng tích lũy nhiều kim loại nặng hơn.

- Ưu tiên hấp, luộc hoặc kho, hạn chế chiên ngập dầu hoặc nướng cháy.

Không thay thế hoàn toàn thịt đỏ bằng cá, bởi cá không cung cấp đủ sắt và một số vi chất như thịt đỏ. Khẩu phần hợp lý là khoảng 50-75g thịt đỏ và 75-100g cá hoặc thịt trắng mỗi ngày.

Kết luận

Cho đến nay, chưa có bằng chứng khoa học khẳng định ăn cá nói chung gây ung thư. Điều đáng lo ngại không phải bản thân cá mà là một số loại cá được chế biến không đúng cách, cá bị ô nhiễm hoặc ăn sống, ăn mặn trong thời gian dài.

Vì vậy, thay vì loại bỏ cá khỏi thực đơn, các chuyên gia khuyến cáo nên lựa chọn nguồn cá an toàn, ưu tiên phương pháp chế biến lành mạnh và duy trì chế độ ăn đa dạng để vừa tận dụng được giá trị dinh dưỡng, vừa giảm thiểu các nguy cơ đối với sức khỏe.

(Nguồn: Sohu)

Theo Diệp Lục