25 thủ đoạn lừa đảo online năm 2026: Người dân cần nhận diện để tránh sập bẫy
Tội phạm lừa đảo chiếm đoạt tài sản trên không gian mạng tiếp tục diễn biến phức tạp với nhiều phương thức, thủ đoạn ngày càng tinh vi.
Lực lượng Công an cảnh báo 25 kịch bản lừa đảo phổ biến trên không gian mạng, được chia thành 5 nhóm thủ đoạn chính. Các chiêu trò này nhắm đến nhiều nhóm người dùng khác nhau, từ người sử dụng mạng xã hội, khách hàng ngân hàng đến những người có nhu cầu tìm việc làm, mua bán trực tuyến hoặc tham gia đầu tư tài chính.

Cảnh báo 25 kịch bản lừa đảo phổ biến trên không gian mạng năm 2026 (Ảnh: Cổng thông tin điện tử Bộ Công an)
Giả danh cơ quan chức năng, ngân hàng để yêu cầu chuyển tiền
Một trong những nhóm thủ đoạn phổ biến là mạo danh cơ quan, tổ chức nhằm tạo lòng tin và chiếm đoạt tài sản. Các đối tượng có thể giả danh Công an, Viện kiểm sát, Tòa án, ngân hàng, nhà trường, bệnh viện, cơ quan bảo hiểm xã hội, điện lực hoặc đơn vị viễn thông.
Thông qua các cuộc gọi, tin nhắn hoặc tài khoản mạng xã hội, chúng đưa ra nhiều lý do khác nhau để tiếp cận nạn nhân như xác minh thông tin cá nhân, xử lý vi phạm, thanh toán nợ cước, nhận tiền hoàn trả hoặc nộp phạt nguội.
Một số đối tượng còn sử dụng tin nhắn Brandname giả mạo tên thương hiệu, tổ chức để khiến người nhận nhầm tưởng thông tin được gửi từ đơn vị chính thức. Sau đó, chúng tìm cách yêu cầu nạn nhân cung cấp thông tin cá nhân, mật khẩu, mã OTP hoặc chuyển tiền vào tài khoản do chúng kiểm soát.
Lợi dụng AI, Deepfake để giả giọng nói và hình ảnh người quen
Sự phát triển của trí tuệ nhân tạo cũng tạo điều kiện để các đối tượng thực hiện những hình thức lừa đảo tinh vi hơn. Trong đó, Deepfake và DeepVoice được sử dụng để tạo hình ảnh, video hoặc giọng nói giả mạo người thân, bạn bè, lãnh đạo cơ quan.
Bằng cách giả danh người quen, các đối tượng thường đưa ra những yêu cầu vay tiền hoặc đề nghị chuyển khoản khẩn cấp. Do hình ảnh và giọng nói có thể giống người thật, nạn nhân dễ mất cảnh giác, đặc biệt trong những tình huống được tạo dựng với lý do cần tiền gấp.
Đáng chú ý, một số trường hợp còn gọi điện để thu thập mẫu giọng nói của người khác. Những dữ liệu này có thể được sử dụng làm cơ sở phục vụ các hành vi giả mạo, lừa đảo trong tương lai.
Giăng bẫy đầu tư tài chính và tuyển dụng việc làm
Nhóm thủ đoạn thứ ba tập trung vào nhu cầu tìm kiếm việc làm và mong muốn gia tăng thu nhập của người dân. Các đối tượng thường đăng quảng cáo tuyển dụng với lời mời gọi như “việc nhẹ lương cao”, tuyển cộng tác viên trực tuyến hoặc giới thiệu các cơ hội đầu tư chứng khoán, tiền số, ngoại hối với cam kết lợi nhuận hấp dẫn.
Để tạo lòng tin, chúng có thể cho người tham gia thực hiện những giao dịch ban đầu với số tiền nhỏ và được rút tiền thành công. Khi nạn nhân tin tưởng, các đối tượng tiếp tục dụ dỗ nạp thêm tiền, tăng số vốn tham gia hoặc thực hiện những giao dịch có giá trị lớn hơn.
Sau khi nạn nhân chuyển số tiền lớn, các đối tượng chiếm đoạt tài sản. Đây là thủ đoạn đánh vào tâm lý muốn kiếm thêm thu nhập, kỳ vọng lợi nhuận cao hoặc mong muốn tìm được công việc dễ dàng của người tham gia.
Giả mạo giao dịch để lừa đảo khi mua bán trực tuyến
Hoạt động mua bán trên không gian mạng cũng tiềm ẩn nhiều nguy cơ bị lợi dụng. Các đối tượng có thể giả danh người mua hoặc người bán để thực hiện hành vi chiếm đoạt tài sản.
Một số thủ đoạn thường gặp là sử dụng biên lai chuyển khoản giả nhằm khiến người bán tin rằng tiền đã được thanh toán. Trong khi đó, với vai trò người bán, các đối tượng có thể yêu cầu người mua đặt cọc trước rồi chiếm đoạt khoản tiền này.
Những hành vi trên có thể nhắm đến cả hai phía trong giao dịch. Vì vậy, người tham gia mua bán trực tuyến cần kiểm tra kỹ thông tin thanh toán và xác minh giao dịch thực tế trước khi giao hàng hoặc chuyển tiền.
Phát tán mã độc, chiếm quyền điều khiển thiết bị
Nhóm thủ đoạn thứ năm liên quan đến việc đánh cắp dữ liệu và chiếm quyền điều khiển thiết bị của người dùng. Các đối tượng phát tán đường link giả mạo, mã QR độc hại, ứng dụng chứa mã độc hoặc phần mềm điều khiển từ xa để tiếp cận thiết bị của nạn nhân.
Khi người dùng truy cập hoặc cài đặt các nội dung này, đối tượng có thể tìm cách chiếm đoạt tài khoản mạng xã hội, tài khoản ngân hàng, thu thập thông tin cá nhân và sử dụng dữ liệu thu được để tiếp tục thực hiện các hành vi lừa đảo khác.
Đây cũng là hình thức tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn thông tin, bởi người dùng có thể vô tình tạo điều kiện cho đối tượng tiếp cận dữ liệu cá nhân chỉ thông qua một đường link hoặc ứng dụng không rõ nguồn gốc.
Không cung cấp mã OTP, không chuyển tiền khi chưa xác minh
Trước những phương thức, thủ đoạn trên, lực lượng Công an khuyến cáo người dân tuyệt đối không cung cấp thông tin cá nhân, mật khẩu và mã OTP cho bất kỳ ai. Người dân cũng không nên chuyển tiền khi chưa xác minh chính xác danh tính người nhận, đồng thời cần thận trọng với các đường link lạ, mã QR không rõ nguồn gốc và ứng dụng được cài đặt theo hướng dẫn của người không quen biết.
Bên cạnh đó, các cơ quan, tổ chức, cán bộ, đảng viên và người dân cần thường xuyên cập nhật kiến thức về an toàn thông tin, chủ động tìm hiểu và nhận diện những phương thức lừa đảo mới trên không gian mạng.
Khi phát hiện dấu hiệu nghi vấn hoặc trở thành nạn nhân của hành vi lừa đảo trực tuyến, người dân cần nhanh chóng thông báo cho cơ quan Công an nơi gần nhất để được hướng dẫn, hỗ trợ xử lý kịp thời.
Việc nâng cao nhận thức, thận trọng trong chia sẻ thông tin và xác minh các yêu cầu giao dịch là những biện pháp quan trọng giúp mỗi người tự bảo vệ tài sản, dữ liệu cá nhân, đồng thời góp phần bảo đảm an ninh, an toàn trên không gian mạng.
Nguồn: Cổng thông tin điện tử Bộ Công an.