Chiến tranh thương mại và Trung Quốc đang vùi dập 3 "ngôi sao" của kinh tế thế giới?

15/10/2019 07:39 PM | Thời sự

Mô hình tăng trưởng dựa trên xuất khẩu của Đức, Hàn Quốc và Singapore đang bộc lộ nhiều điểm yếu.

Chiến tranh thương mại và Trung Quốc đang vùi dập 3 "ngôi sao" của kinh tế thế giới?

Vì các tiến bộ công nghệ được phổ cập rộng rãi và toàn cầu hóa, từ lâu nay hầu hết các nước phát triển đang có tốc độ tăng trưởng gần như là ngang bằng. Tuy nhiên, trong mỗi thập kỷ lại có một vài ngôi sao nổi trội hơn so với phần còn lại. Thông thường, các quốc gia phát triển sẽ nhìn vào những ngôi sao này để tìm ra cách thúc đẩy nền kinh tế của mình tăng trưởng tốt hơn.

Trong thập kỷ hậu khủng hoảng tài chính, có 3 nước gồm Đức, Singapore và Hàn Quốc tỏ ra nổi trội với tốc độ tăng trưởng luôn vượt Mỹ kể từ năm 2009 đến nay. Nhìn vào mỗi quốc gia đều có thể tìm thấy một câu chuyện lý giải tại sao họ có thể làm tốt như vậy.

Chiến tranh thương mại và Trung Quốc đang vùi dập 3 ngôi sao của kinh tế thế giới? - Ảnh 1.

GDP bình quân đầu người của các nước.

Sức mạnh của kinh tế Đức xuất phát từ nhóm các doanh nghiệp nhỏ và vừa hoạt động rất năng suất, mối quan hệ hài hòa giữa công đoàn và các chủ doanh nghiệp, hệ thống đào tạo nghề hiệu quả và thặng dư thương mại lớn. Câu chuyện thành công của Singapore đôi lúc được cho là thành quả của nền giáo dục tân tiến, hệ thống nhà ở xã hội độc đáo và dòng vốn đầu tư công vào công nghệ sinh học cũng như các ngành công nghệ cao khác. Trong khi đó kinh tế Hàn Quốc mạnh lên nhờ những tập đoàn hùng mạnh, mà tiêu biểu là Samsung.

Nhưng trong năm vừa qua, cả 3 nền kinh tế này đang bắt đầu xuất hiện những dấu hiệu bất ổn. Trong khi các chỉ số kinh tế của Mỹ tỏ ra vững vàng, Hàn Quốc, Đức và Singapore đều đã hoặc sắp rơi vào suy thoái kỹ thuật.

Kinh tế Đức đã tăng trưởng âm trong quý II, và được dự báo còn suy giảm mạnh hơn trong quý III. Nguyên nhân chính là do xuất khẩu sụt giảm, và khoảng 1/8 mức sụt giảm là do kinh tế Trung Quốc – khách hàng lớn nhập khẩu các máy móc thiết bị và nhiều sản phẩm khác của Đức. Không chỉ có vậy, cả thế giới cũng mua ít hàng của người Đức hơn. Và lĩnh vực sản xuất của Đức phụ thuộc rất nhiều vào xuất khẩu.

Các tập đoàn công nghiệp của Đức đang đối mặt với một số xu hướng bất lợi. Ngành ô tô Đức rất nhạy cảm với biến đổi khí hậu, khi mà các quy định chặt chẽ hơn về khí thải đe dọa đến tương lai của ô tô chạy bằng diesel. Một số thành phố châu Âu đã ra lệnh cấm hoàn toàn phương tiện chạy bằng diesel, và một số nước trong khu vực đang cam kết sẽ cấm toàn bộ các phương tiện chạy bằng động cơ đốt trong trong tương lai gần.

Xu hướng năng lượng sạch là một xu hướng gây cho kinh tế Đức nhiều nỗi đau. Các công nghệ, kiến thức sâu sắc được ngành ô tô Đức tích lũy trong cả trăm năm giờ sẽ trở nên lạc hậu khi thế giới chuyển sang xe điện.

Kinh tế Hàn Quốc vẫn tăng trưởng trong quý II, nhưng đã suy giảm 0,4% trong quý I. Tỷ lệ lạm phát cũng giảm, thể hiện nền kinh tế thiếu hụt lực cầu.

Giống như Đức, lĩnh vực xuất khẩu cũng là rắc rối của kinh tế Hàn Quốc và các công ty sản xuất chip bán dẫn là nỗi lo lớn nhất. Trong những năm gần đây, Hàn Quốc đã nổi lên là cường quốc về mảng này, với Samsung vượt mặt Intel để trở thành nhà sản xuất chip lớn nhất thế giới (và cũng có thể là tiên tiến nhất). Xuất khẩu chip đóng góp tới 1/4 GDP. Vì thế khi mảng này gặp bất lợi – vì tranh chấp thương mại Mỹ - Trung, chiến tranh thương mại với Nhật Bản và nền kinh tế Trung Quốc giảm tốc – thì kinh tế Hàn Quốc lĩnh đủ.

Không chỉ có cú sốc bên ngoài, kinh tế Hàn Quốc còn bị ảnh hưởng tiêu cực vì người dân thắt lưng buộc bụng. Các hộ gia đình đã vay nợ rất nhiều trong mấy năm gần đây, và cú sụt giảm trong hoạt động xuất khẩu sẽ khiến quá trình giảm nợ thêm đau đớn.

Trong khi đó, kinh tế Singapore đã suy giảm trong quý II. Một lần nữa, thủ phạm lại là xuất khẩu và lĩnh vực sản xuất đều suy yếu. Với xuất khẩu bằng 170% GDP, Singapore là một trong những quốc gia phụ thuộc vào thương mại nhiều nhất trên tehes giới, và cuộc chiến thương mại Mỹ Trung (đặc biệt là chính sách hạn chế xuất khẩu công nghệ của Mỹ) tác động rất mạnh đến nước này. Điều trớ trêu là các cuộc biểu tình ở Hồng Kông có thể giúp Singapore tránh được suy thoái trong ngắn hạn vì dòng vốn dịch chuyển sang đảo quốc sư tử. Về dài hạn, mối nguy chiến tranh thương mại, kết hợp với dân số già hóa và năng suất giảm, vẫn tồn tại và đe dọa kinh tế Singapore.

3 ngôi sao của thập kỷ vừa qua đều đang đối mặt với các vấn đề giống nhau: thương mại toàn cầu và nhu cầu nhập khẩu các sản phẩm chế tạo suy yếu. Thời kỳ bùng nổ của kinh tế Trung Quốc chấm dứt, cùng với chiến tranh thương mại Mỹ - Trung đang là những tín hiệu rõ ràng về hồi kết của mô hình đã thúc đẩy tăng trưởng kinh tế toàn cầu trong suốt 20 năm qua.

Và nếu như cuộc tranh cãi giữa người Nhật và người Hàn tiến triển mạnh hơn, chuyển biến thành chủ nghĩa dân tộc kinh tế, các nền kinh tế dựa vào xuất khẩu trên khắp thế giới sẽ phải chịu nhiều đau đớn hơn nữa. Áp lực ngày càng tăng về biến đổi khí hậu sẽ làm xáo trộn các ngành dựa vào nhiên liệu hóa thạch ví dụ như ô tô.

Môi trường kinh tế đã giúp Đức, Singapore và Hàn Quốc vươn lên trong thập kỷ đầu tiên của thế kỷ 21 sắp chấm dứt. Điều đó không đồng nghĩa không có bài học nào được rút ra từ hệ thống giáo dục, quan hệ với người lao động và chính sách công nghiệp của những nước này. Nhưng điều luôn đúng là các mô hình kinh tế khác nhau sẽ thích hợp với những thời kỳ khác nhau, bối cảnh khác nhau, và thời gian qua đi thì người thắng cuộc và người thua cuộc cũng thay đổi.

Theo Thu Hương

Trí Thức Trẻ

Cùng chuyên mục
XEM

NỔI BẬT TRANG CHỦ

JV Trần Đức Việt: "Thành công, không phải là cảm thấy thỏa mãn với những gì đạt được, mà là hài lòng với những gì mình đã đánh đổi”

"Ai rồi cũng khác" là nhận xét của rất nhiều khán giả khi chứng kiến màn comback của JV (Trần Đức Việt). Hình ảnh nhân vật Quang Minh đạo mạo, gai góc trong phim ngắn "Không dấu chân người" cho chính anh đóng chính, biên kịch, đạo diễn kiêm đồng sản xuất khiến những người từng yêu mến anh thốt lên: "Trả lại JV ngày xưa đây!"

VinFast Klara chuẩn bị chạm trán đối thủ đáng gờm bậc nhất hiện nay: Top 1 thị trường xe điện toàn cầu, có Vin Diesel là đại sứ thương hiệu

Sự xuất hiện của hãng xe máy điện Yadea sẽ mang đến cho người Việt thêm một lựa chọn khi tiêu dùng, nhưng đồng thời cũng làm nóng thêm cuộc chiến vốn đã bắt đầu bỏng rát tại thị trường 100 triệu dân.

Câu chuyện kinh doanh

Trung Nguyên hợp tác với startup do Shark Hưng "đỡ đầu" để bán… giày: Sản phẩm làm từ ly nhựa tái chế, bã cà phê, và đặc biệt không thấm nước

Là một trong những doanh nghiệp sản xuất cà phê hàng đầu Việt Nam, việc làm sao để xử lý rác thải từ hoạt động sản xuất - như bã cà phê, là điều mà Trung Nguyên luôn nghiên cứu trong nhiều năm, song vẫn trên đường tìm ra bước đột phá. Sự xuất hiện của ShoeX với sản phẩm ShoeXcoffee có thể được xem như ‘gãi đúng chỗ ngứa’ của Trung Nguyên.

Câu chuyện kinh doanh

Những ‘gót chân Asin’ của bộ 3 công ty gọi xe đang chiếm lĩnh thị trường Grab – be – GoViet

Muốn biết điểm yếu lớn nhất của Grab – be – GoViet trên thị trường gọi xe, chúng ta hãy nghe những lời ‘cà khịa’ gián tiếp của các lãnh đạo từ bộ 3 doanh nghiệp này. Bởi, không ai rõ 'gót chân Asin' của chúng ta bằng chính đối thủ của chúng ta!

Đọc thêm