Vì sao người Trung Quốc thích uống nước nóng ngay cả trong mùa hè?
Từ những bàn tiệc sang trọng cho đến góc phố bình dân, thói quen ưu tiên nước nóng của người Trung Quốc không chỉ là sở thích mà còn là triết lý sống sâu sắc.
Nếu có dịp đặt chân đến bất kỳ sân bay, nhà ga hay nhà hàng nào tại Trung Quốc, hình ảnh đầu tiên đập vào mắt du khách thường không phải là những chiếc máy bán nước giải khát có đá, mà là những cây nước nóng công cộng luôn tấp nập người qua lại. Những chiếc bình giữ nhiệt cá nhân trở thành vật bất ly thân của người dân nơi đây, từ những cụ già tập dưỡng sinh trong công viên đến nhân viên văn phòng trẻ tuổi.
Đối với nhiều người phương Tây hay các quốc gia Đông Nam Á vốn ưa chuộng đá lạnh để giải nhiệt, thói quen luôn uống nước nóng của người Trung Quốc có vẻ kỳ lạ, nhất là trong những ngày hè oi bức.
Người Trung Quốc rất ưa chuộng uống nước nóng. (Ảnh: SCMP)
Vì sao người Trung Quốc luôn thích uống nước nóng?
Trong văn hóa giao tiếp hằng ngày của người Trung Quốc, cụm từ "uống nhiều nước nóng" (đa hát nhiệt thủy) đã trở thành câu cửa miệng phổ biến. Đằng sau ly nước bốc khói là sự tổng hòa phức tạp giữa triết học y học cổ truyền, những biến động lịch sử và cả những quan niệm về sức khỏe hiện đại đã ăn sâu vào tiềm thức của người bản địa.
Cân bằng âm - dương
Lý do quan trọng nhất và cũng là nền tảng cốt lõi giải thích cho thói quen này chính là học thuyết về sự cân bằng âm dương trong Y học cổ truyền Trung Hoa. Theo quan niệm của người Trung Quốc, cơ thể con người là một hệ thống vi mô cần sự cân bằng nhiệt độ để duy trì sự sống.
Nước lạnh được xếp vào tính "âm", trong khi nhiệt độ cơ thể và năng lượng sống thuộc về tính "dương". Việc nạp một lượng lớn nước lạnh vào cơ thể được cho là sẽ gây ra sự xung đột nhiệt độ đột ngột, làm tiêu hao "dương khí" và phá vỡ sự cân bằng nội tại, ảnh hưởng sức khỏe.
Tại Trung Quốc, người dân coi việc uống nước nóng như cách nâng cao sức khỏe. (Ảnh: LA Times)
Các thầy thuốc Đông y cho rằng nước nóng có tác dụng thúc đẩy tuần hoàn máu, hỗ trợ khí huyết lưu thông và giúp cơ thể đào thải độc tố hiệu quả hơn thông qua việc bài tiết. Ngược lại, nước lạnh làm co thắt các mạch máu, gây trì trệ quá trình trao đổi chất và làm suy yếu hệ miễn dịch. Đối với người Trung Quốc, nước nóng là một phương thuốc tự nhiên giúp giữ ấm lục phủ ngũ tạng, duy trì sự dẻo dai và kéo dài tuổi thọ.
Văn hóa ẩm thực
Bên cạnh đó, không thể không nhắc đến mối liên hệ mật thiết giữa nước nóng và văn hóa thưởng trà – quốc hồn quốc túy của Trung Hoa. Trà cần nước sôi để đánh thức hương vị, màu sắc và các hoạt chất có lợi.
Qua hàng ngàn năm phát triển, trà đạo đã định hình sở thích uống đồ nóng của người dân nơi đây. Ngay cả khi không dùng trà, họ vẫn giữ thói quen uống nước trắng ở nhiệt độ cao như cách để duy trì cảm giác ấm áp tương tự. Trong ẩm thực Trung Hoa , vốn nổi tiếng với các món ăn nhiều dầu mỡ và gia vị cay nồng, nước nóng đóng vai trò như một chất tẩy rửa tự nhiên tuyệt vời.
Nước lạnh sẽ làm dầu mỡ bám lại trong cổ họng và dạ dày, gây cảm giác ngấy và khó chịu. Ngược lại, một ngụm nước ấm sẽ giúp hòa tan lớp mỡ, làm sạch vòm họng và cân bằng lại vị giác, giúp người ăn cảm thấy nhẹ nhàng và sảng khoái hơn sau mỗi bữa tiệc thịnh soạn.
Người Trung Quốc hay ăn đồ dầu mỡ, đậm gia vị nên uống nước ấm là giải pháp hoàn hảo để làm sạch. (Ảnh: LATimes)
Bảo vệ hệ tiêu hóa
Người Trung Quốc tin rằng dạ dày giống như chiếc lò lửa cần được giữ nhiệt để "nấu chín" thức ăn và chuyển hóa chất dinh dưỡng. Khi uống nước lạnh, đặc biệt là trong hoặc ngay sau bữa ăn, nhiệt độ trong dạ dày bị giảm đột ngột, khiến các enzyme tiêu hóa hoạt động kém hiệu quả và các chất béo trong thực phẩm dễ bị đông đặc lại.
Thói quen uống nước ấm hoặc trà nóng trong bữa ăn giúp làm mềm thức ăn, hỗ trợ dạ dày làm việc nhẹ nhàng hơn và ngăn ngừa các chứng đầy hơi, khó tiêu. Đây là lý do tại sao trong các bàn tiệc của người Hoa, nước trà nóng luôn được phục vụ liên tục.
Người Trung Quốc tin rằng việc duy trì độ ấm cho dạ dày là chìa khóa để có một hệ tiêu hóa khỏe mạnh, từ đó giúp cơ thể hấp thụ tối đa dưỡng chất từ thực phẩm.
Uống nước ấm được xem như cách bảo vệ dạ dày. (Ảnh: SCMP)
Di sản từ các chiến dịch công cộng
Bên cạnh yếu tố y học, thói quen uống nước nóng còn mang đậm dấu ấn của những biến động lịch sử vào giữa thế kỷ 20. Trước khi các hệ thống lọc nước hiện đại ra đời, vào những năm 1950, chính phủ Trung Quốc đã phát động các chiến dịch vệ sinh yêu nước quy mô lớn, khuyến khích người dân thực hiện phương châm "ăn chín, uống sôi".
Để bảo vệ sức khỏe cộng đồng, chính quyền đã thiết lập các trạm cung cấp nước sôi miễn phí tại các khu dân cư và nơi làm việc. Những khẩu hiệu tuyên truyền về việc uống nước nóng để diệt khuẩn đã được phổ biến rộng rãi đến từng hộ gia đình.
Qua nhiều thập kỷ, việc đun sôi nước không còn chỉ là một biện pháp an toàn vệ sinh dịch tễ mà đã trở thành một thói quen sinh hoạt. Sở thích uống nước nóng được truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác như tiêu chuẩn của lối sống lành mạnh.
Già trẻ, gái trai tại Trung Quốc đều được học và hiểu về lợi ích của việc uống nước nóng. (Ảnh: Gigazine)
Niềm tin vào nước nóng
Tại Trung Quốc, dù ai bị cảm lạnh, đau bụng kinh, nhức đầu hay thậm chí là mệt mỏi vì áp lực công việc, lời khuyên đầu tiên nhận được từ người thân hay bạn bè luôn là uống nước nóng. Người Trung Quốc tin rằng nước nóng giúp làm dịu các cơn đau cơ, giảm co thắt và thông đường hô hấp khi bị ngạt mũi.
Thay vì tìm đến các loại thuốc giảm đau hay thuốc kháng sinh ngay lập tức cho những triệu chứng nhẹ, họ ưu tiên việc dùng nhiệt độ của nước để kích thích cơ thể tự chữa lành. Sự tin tưởng tuyệt đối vào khả năng phục hồi của cơ thể khi được cung cấp đủ nước ấm đã biến nước nóng thành một loại "thần dược" tinh thần, mang lại cảm giác an tâm và được chăm sóc.
Tóm lại, thói quen uống nước nóng của người Trung Quốc là một nét văn hóa dựa trên sự đúc kết kinh nghiệm sống quý báu. Từ việc bảo vệ sức khỏe theo nguyên lý y học cổ truyền đến những bài học lịch sử về vệ sinh, nước nóng đã trở thành một phần không thể tách rời trong bản sắc của quốc gia này.
