Tim Cook đã làm được gì trong những năm tại vị?

Apple sắp bước sang một chương mới. Sáng ngày hôm nay, ban lãnh đạo của tập đoàn công nghệ hàng đầu thế giới đã chỉ đích danh John Ternus làm “thuyền trưởng” mới, kế vị chiếc ghế CEO mà Tim Cook đã nắm giữ suốt 15 năm qua. Trong hơn một thập kỷ vô vàn biến động và đổi mới, Tim Cook đã chứng kiến thương hiệu Apple vươn tới những đỉnh cao khó tin, nhờ những chiến lược đúng đắn trong quản lý cũng như những thay đổi cốt lõi trong sản phẩm.

Hãy cùng chúng tôi điểm qua những thành tích mà Tim Cook đã đạt được, trước khi ông chính thức rời nhiệm sở vào ngày 1/9 tới đây.

Sự khởi đầu của một nhà quản trị tận tâm

Bước ra đời với nền tảng học vấn vững chắc, Tim Cook có trong tay tấm bằng Cử nhân Kỹ thuật Công nghiệp tại Đại học Auburn và bằng thạc sĩ quản trị kinh doanh (MBA) tại Đại học Duke, nơi ông từng là một “học giả Fuqua” - một thuật ngữ danh dự được trao cho những sinh viên xuất sắc, tốt nghiệp nằm trong top 10 của lớp.

Trước khi đầu quân cho Apple vào năm 1998, ông đã tích lũy cho mình một bề dày kinh nghiệm đáng nể trong việc quản lý chuỗi cung ứng tại Compaq, Intelligent Electronics và có 12 năm cống hiến cho IBM.

Tại Apple, trước khi gánh vác trọng trách cao nhất, ông giữ vị trí Giám đốc Điều hành (COO), chuyên tâm quản lý toàn bộ chuỗi cung ứng, hoạt động bán hàng và dịch vụ hỗ trợ trên quy mô toàn cầu. Tháng 8 năm 2011, ngay trước khi huyền thoại Steve Jobs qua đời, Tim Cook chính thức bước lên vị trí CEO để tiếp quản con thuyền mang tên "Táo khuyết".

Điểm thú vị ở Tim Cook là sự đối lập giữa cường độ làm việc và phong cách đối nhân xử thế. Ông nổi tiếng là người "cuồng" công việc, thường thức dậy từ trước 4 giờ sáng để kiểm tra dữ liệu bán hàng toàn cầu và làm việc tới 18 tiếng mỗi ngày. Tưởng như những giờ phút làm việc căng thẳng sẽ khiến Tim Cook nóng nảy, cựu CEO của Apple lại mang đến một phong cách quản lý điềm tĩnh, ôn hòa và thân thiện.

Những di sản rực rỡ và thành tựu vô tiền khoáng hậu

Dưới sự dẫn dắt của Tim Cook, Apple thăng hoa rực rỡ. Ông được mệnh danh là "ông vua" quản lý chuỗi cung ứng khi mạnh tay thu gọn số lượng nhà cung cấp từ 100 xuống chỉ còn 24, tạo ra sự cạnh tranh khốc liệt giữa các công ty muốn có được đơn hàng của Apple.

Nghệ thuật quản lý tồn kho của ông đạt đến độ xuất chúng khi lượng hàng nằm kho được cắt giảm từ một tháng xuống mức kỷ lục - chỉ còn 5 đến 6 ngày. Vào thời điểm đó, Apple được đánh giá quản lý hàng tồn kho tốt hơn 5 lần so với HP và 5,5 lần so với Motorola.

Theo ông Daniel Vidaña - Giám đốc quản lý cung ứng Apple, Tim Cook vô cùng khắt khe với việc xử lý đơn hàng. Tim Cook quan niệm thời gian giao hàng nhanh không chỉ khiến người dùng hài lòng mà còn giúp Apple giảm các chi phí kho bãi.

Chính sự tối ưu này đã góp phần tạo nên một đế chế tài chính khổng lồ. Trong nhiệm kỳ của ông, giá trị vốn hóa của Apple tăng trưởng khoảng 600%, biến hãng trở thành công ty đầu tiên trên thế giới chạm mốc định giá 1.000 tỷ USD vào năm 2018 và sau đó tiếp tục vượt ngưỡng 2.000 tỷ USD. Theo thống kê, ông đã mang về gần 3.700 tỷ USD giá trị thị trường trong suốt những năm tháng điều hành.

Dù không liên tục tạo ra những "bom tấn" định hình lại thế giới như cách iPhone từng làm, Tim Cook vẫn ghi dấu ấn cá nhân đậm nét bằng việc ra mắt Apple Watch và AirPods, hai dòng sản phẩm đang thống trị thị trường thiết bị đeo thông minh toàn cầu.

Về chiến lược smartphone, ông dũng cảm thay đổi với bộ đôi màn hình lớn iPhone 6 và 6 Plus, mang về mức doanh số kỷ lục cho hãng. Không dừng lại ở tự phát triển, ông còn trực tiếp giám sát hơn 100 thương vụ thâu tóm, nổi bật nhất là việc mua lại Beats với giá 3 tỷ USD và thâu tóm mảng modem của Intel với giá 1 tỷ USD.

Cùng với đó, tài ngoại giao cá nhân khéo léo với các nhà lãnh đạo thế giới đã giúp ông đưa Apple vượt qua vô vàn sóng gió từ đợt áp thuế, đứt gãy chuỗi cung ứng cho đến đại dịch COVID-19 một cách bình an. Theo ông, kim chỉ Nam của Apple "luôn luôn là tạo ra những sản phẩm tốt nhất".

Apple dưới thời đại của Cook: Sự chuyển mình êm ái

Khác với kỷ nguyên của Steve Jobs vốn xoay quanh các thiết bị phần cứng đột phá, Apple dưới thời Tim Cook là một sự dịch chuyển mềm mại sang hệ sinh thái dịch vụ đa lĩnh vực. Các dịch vụ như Apple Music, iCloud, Apple Pay, Apple TV+ và Apple Arcade được phát triển mạnh mẽ để nhẹ nhàng "trói chân" hơn một tỷ người dùng trên toàn thế giới. Sự chuyển hướng này đã gặt hái thành quả ngọt ngào khi đến năm 2020, mảng dịch vụ chiếm tới 20% tổng doanh thu, mang về gần 53,8 tỷ USD cho công ty.

Triều đại của Tim Cook còn được nhớ đến với việc định hình lại giá trị cốt lõi của Apple. Ông coi quyền riêng tư là một quyền cơ bản của con người, tích hợp mạnh mẽ vào chính sách của hãng và thậm chí kiên quyết từ chối giúp Cục Điều tra Liên bang Mỹ giải mã iPhone để bảo vệ dữ liệu người dùng. Thay vì mạo hiểm chạy theo các "bom tấn", Apple tập trung vào sự ổn định, nâng cấp hệ sinh thái và khéo léo tăng giá thiết bị để bù đắp cho những lúc doanh số sụt giảm.

Tuy nhiên, bức tranh nào cũng có những nốt trầm. Chiến lược của ông từng khiến một số dòng sản phẩm cốt lõi như máy tính Mac bị bỏ bê nâng cấp trong nhiều năm. Hãng cũng vấp phải những làn sóng chỉ trích liên quan đến điều kiện lao động tại các chuỗi cung ứng, cũng như vụ kiện ồn ào về việc làm giảm hiệu năng của các mẫu iPhone đời cũ.

Apple sẽ ra sao dưới trướng tân CEO?

Sau 15 năm miệt mài chèo lái, Tim Cook đã quyết định lùi bước, nhường lại chiếc ghế CEO cho John Ternus vào ngày 1/9 tới, ngay thời điểm Apple đang tiến hành một bước xoay trục chiến lược quan trọng sang AI. John Ternus không phải là cái tên xa lạ trong nội bộ, bởi ông đã dẫn dắt mảng kỹ thuật phần cứng của Apple suốt hai thập kỷ qua, dù trước công chúng ông luôn là một người vô cùng kín tiếng.

Điều khiến nhiều người an tâm là Ternus nổi tiếng với năng lực kỹ thuật xuất chúng cùng phong thái làm việc điềm tĩnh, thân thiện, mang đậm tinh thần quản lý ôn hòa rất giống với Tim Cook. Việc trao quyền cho Ternus dường như là lời khẳng định của Apple về việc tiếp tục duy trì môi trường làm việc ổn định, loại bỏ hoàn toàn phong cách quản lý gay gắt trong quá khứ.

Dẫu vậy, quyết định này vẫn để lại một câu hỏi lớn: Liệu sự "ôn hòa" mang tính kế thừa ấy có đủ mạnh mẽ và quyết liệt để giúp Ternus dẫn dắt cỗ máy khổng lồ Apple đương đầu trong kỷ nguyên AI đầy khốc liệt với các đối thủ đang chuyển mình như vũ bão?

Theo Kim