Sập mô hình đầu tư vàng lãi 9%/năm tại Trung Quốc: Toàn hệ thống đóng cửa, khách đặt mua online mất trắng chỉ sau 1 đêm
Bê bối khiến người dân mất niềm tin vào mô hình đầu tư 'vàng trên giấy'.
Khi giá vàng liên tục tăng mạnh, Julie Li từng tin rằng khoản đầu tư vào kim loại quý này là quyết định sáng suốt nhất cuộc đời. Trên khắp Trung Quốc, rất nhiều người như cô đã dồn tiền tiết kiệm vào vàng, bị thu hút bởi những lời hứa về mức lợi nhuận hấp dẫn trong tương lai.
Li mạnh dạn đầu tư khoảng 35.000 USD mua vàng thỏi thông qua công ty Yongkun Gold - đơn vị vận hành nền tảng trực tuyến cùng hàng chục cửa hàng trang sức tại miền đông Trung Quốc. Khoản đầu tư ban đầu sinh lời tốt đến mức cô tiếp tục dùng thẻ tín dụng để rót thêm 20.000 USD.
Thế nhưng tháng trước, khi Li và hàng nghìn nhà đầu tư khác đến kỳ nhận tiền, công ty bất ngờ ngừng toàn bộ việc rút tiền và đóng cửa hệ thống cửa hàng. Trụ sở tại thành phố Hàng Châu đóng cửa và công ty hoàn toàn “mất liên lạc”.
“Đó là toàn bộ số tiền tiết kiệm của tôi,” Li, 28 tuổi, làm nhân viên chăm sóc khách hàng tại tỉnh Tứ Xuyên, nói. “Nhân viên tư vấn luôn nói rằng giá vàng sẽ tiếp tục tăng.”
Sự hào hứng của những nhà đầu tư cá nhân như Li đã góp phần đẩy giá vàng toàn cầu lên mức kỷ lục hồi tháng 6/2025. Chỉ trong ba tháng đầu năm 2025, nhà đầu tư Trung Quốc đã mua khoảng 124 tấn vàng thỏi và tiền xu - tăng 12% so với cùng kỳ năm trước và cao nhất thế giới, theo Hội đồng Vàng Thế giới.
Tuy nhiên, hoàn cảnh của Li và nhiều người khác - những người có nguy cơ mất trắng - đang khiến chính quyền Trung Quốc lo ngại, đặc biệt khi nguy cơ bất ổn xã hội có thể gia tăng. Cảnh sát địa phương đã mở cuộc điều tra hình sự đối với công ty này.
Tại Trung Quốc, các nạn nhân của các vụ lừa đảo tài chính thường bị giám sát chặt chẽ, bởi không ít người đã tổ chức biểu tình công khai. Mới đây, hàng chục nhà đầu tư từ nhiều nơi đã kéo đến trước trụ sở chính quyền thành phố Hàng Châu để phản đối, nhưng nhanh chóng bị lực lượng chức năng ngăn chặn. Một số người thậm chí bị tạm giữ, số còn lại bị đưa tới khu tiếp nhận đơn kiến nghị. Sau khi trở về, họ nhận được những cuộc gọi hoặc bị cảnh báo không tiếp tục khiếu kiện.
Trong bối cảnh kinh tế Trung Quốc tăng trưởng chậm lại và căng thẳng thương mại với Mỹ gia tăng, vàng tiếp tục được xem là “hầm trú ẩn an toàn”. Đồng thời, niềm tin của người dân vào các kênh đầu tư khác đang suy giảm. Thị trường bất động sản vẫn chưa phục hồi sau khủng hoảng.
Điều này khiến vàng trở thành lựa chọn hấp dẫn. Theo Ross Norman, CEO công ty nghiên cứu Metals Daily, người Trung Quốc hiện là “những người mua với niềm tin rất cao” và đã “thay đổi cục diện thị trường vàng toàn cầu”.
Tận dụng làn sóng này, Yongkun Gold, thành lập năm 2014 bởi Wang Guohai, đã xây dựng hình ảnh đáng tin cậy nhờ mạng lưới cửa hàng, thời gian hoạt động lâu năm và mối liên hệ với các tổ chức nhà nước. Một công ty con của họ từng hợp tác với Ngân hàng Công Thương Trung Quốc (ICBC) để bán các sản phẩm đầu tư liên quan đến vàng.
Mô hình đầu tư của Yongkun nghe có vẻ “không rủi ro”: khách hàng đặt mua vàng online, sau vài tuần có thể nhận vàng hoặc bán lại cho công ty. Nếu giá tăng, họ hưởng lợi; nếu giá giảm, công ty cam kết mua lại theo giá ban đầu. Những khách đầu tư lớn còn được hứa hẹn lợi nhuận tới 9% mỗi năm.
Các nhà đầu tư được cấp giấy chứng nhận rằng vàng được lưu trữ trong kho của Ngân hàng Trung Quốc. Tuy nhiên, khi được liên hệ, đại diện chi nhánh ngân hàng này khẳng định không hề có vàng nào của Yongkun được gửi tại đây.
Nhiều gia đình đã dốc toàn bộ tài sản vào “giấc mơ vàng” này. Fu Yindi, một sinh viên ở Sơn Đông, cho biết cha cô, một công nhân xây dựng, đã đầu tư hơn 200.000 USD, toàn bộ tiền tích cóp cả đời. Hàng trăm người trong khu vực của cô, nhiều người đã nghỉ hưu, cũng làm điều tương tự.
“Họ tin rằng vàng sẽ giữ giá trị lâu dài,” Fu nói. “Nhưng giờ họ không thể lấy lại số tiền đã dành dụm.”
Vụ việc vẫn đang được điều tra, trong khi hàng nghìn nhà đầu tư tiếp tục tìm kiếm câu trả lời. Trên mạng xã hội Douyin, hashtag “yongkungold” đã thu hút hàng chục triệu lượt xem, với vô số lời kêu cứu từ những người cho rằng họ đã mất trắng.
Vụ việc của Yongkun tại Trung Quốc không phải là trường hợp cá biệt, mà chỉ là ví dụ điển hình cho một hình thức rủi ro đang âm thầm tồn tại trong thị trường vàng toàn cầu.
Từ Mỹ, châu Âu cho đến nhiều quốc gia châu Á, đã có không ít trường hợp nhà đầu tư trả tiền trước nhưng chỉ nắm giữ “vàng trên giấy”, đến khi cần rút thì không có vàng vật chất để nhận.
Khi niềm tin bị đẩy lên cao trong những giai đoạn bất ổn, ranh giới giữa tài sản thực và những cam kết tài chính trở nên mong manh hơn bao giờ hết và bài học từ Yongkun cho thấy, ngay cả “hầm trú ẩn an toàn” cũng có thể trở thành điểm rủi ro nếu thiếu minh bạch.
Theo: The New York Times, SCMP
