Nữ nhà đầu tư 8x thẫn thờ vì lỗ nặng khi đổ tiền vào chứng khoán, 80 tỷ USD vốn hóa bốc hơi, lãnh đạo từ chức hàng loạt: Cú lao dốc rung chuyển TTCK lớn nhất Đông Nam Á

Danh mục đầu tư của bà Mouammari Febry, 43 tuổi, một nhà đầu tư cá nhân tại Indonesia, đã bốc hơi hàng chục triệu rupiah chỉ trong vài ngày khi thị trường chứng khoán nước này lao dốc mạnh trong tuần trước.

Từng trải qua thua lỗ trong giai đoạn đại dịch Covid-19, bà Febry cho biết mức độ và tốc độ sụt giảm lần này khiến bà đặc biệt thẫn thờ, lo ngại. Nguyên nhân không chỉ đến từ diễn biến giá cổ phiếu, mà còn từ những biến động bất thường trong bộ máy lãnh đạo thị trường tài chính Indonesia.

“Không chỉ là chuyện giá cổ phiếu. Điều đáng sợ hơn là sự bất định và cách quản lý thị trường”, bà Febry nói. Bà đã đầu tư chứng khoán hơn 10 năm và hiện làm việc tại một doanh nghiệp thuộc sở hữu nhà nước. Danh mục của bà có giá trị khoảng 100 triệu rupiah, tương đương 5.960 USD và đang ghi nhận mức lỗ lớn.

Làn sóng bán tháo trên thị trường Indonesia bắt đầu từ tuần trước và kéo dài sang phiên giao dịch thứ Hai, ngày 2/2. Giới quan sát đánh giá đây là một trong những đợt lao dốc mạnh nhất trong nhiều năm, khiến thị trường mất hơn 80 tỷ USD vốn hóa và nhanh chóng chuyển thành một cuộc khủng hoảng niềm tin.

Chuyện gì đang xảy ra?

Áp lực gia tăng sau khi tổ chức cung cấp chỉ số toàn cầu Morgan Stanley Capital International (MSCI) bày tỏ lo ngại về mức độ minh bạch, tỷ lệ cổ phiếu lưu hành tự do (free float) thấp và cấu trúc sở hữu tại một số doanh nghiệp niêm yết lớn của Indonesia.

Tỷ lệ free float phản ánh lượng cổ phiếu có thể giao dịch tự do trên thị trường. MSCI cảnh báo Indonesia có nguy cơ bị hạ từ nhóm thị trường mới nổi xuống thị trường cận biên, tương tự Sri Lanka và Bangladesh, nếu các vấn đề này không được xử lý trước tháng 5.

Cú sốc lan rộng trong phiên giao dịch giữa tuần trước. Chỉ số Jakarta Composite Index giảm sâu, kích hoạt nhiều lần tạm ngừng giao dịch và xóa sổ lượng lớn giá trị thị trường. Chỉ số này giảm hơn 8% trong hai phiên thứ Tư và thứ Năm, hồi phục 1,18% vào thứ Sáu, rồi lại giảm tiếp 4,88% trong phiên thứ Hai đầu tuần này.

Hệ quả là Giám đốc điều hành Sở giao dịch chứng khoán Indonesia, ông Iman Rachman, nộp đơn từ chức vào thứ Sáu. Chỉ vài giờ sau, Chủ tịch Cơ quan Dịch vụ Tài chính Indonesia (OJK) Mahendra Siregar cùng một số quan chức cấp cao khác cũng tuyên bố từ nhiệm. Các nhà phân tích nhận định đây là cuộc thay đổi lãnh đạo kịch tính nhất của hệ thống tài chính Indonesia kể từ khủng hoảng tài chính châu Á năm 1998.

Trước diễn biến này, chính phủ Indonesia nhanh chóng phát đi tín hiệu trấn an. Bộ trưởng Điều phối Kinh tế Airlangga Hartarto cho biết Tổng thống Prabowo Subianto đã chỉ đạo triển khai các biện pháp nhằm bảo vệ tính toàn vẹn và thanh khoản của thị trường.

Một trong những phương án đang được xem xét là khả năng để quỹ đầu tư quốc gia Danantara tham gia ổn định thị trường khi cần thiết, với vai trò nhà đầu tư chiến lược, hỗ trợ quản trị doanh nghiệp và quản lý rủi ro.

Chính phủ cũng tái khẳng định kế hoạch nâng tỷ lệ free float tối thiểu từ 7,5% lên 15%, qua đó mở rộng dư địa cho các quỹ hưu trí và bảo hiểm tham gia sâu hơn vào thị trường vốn. Quyền Chủ tịch OJK Friderica Widyasari cho biết cơ quan quản lý sẽ tập trung cải cách theo bốn trụ cột, gồm yêu cầu free float tối thiểu, minh bạch sở hữu cổ phần, quản trị giao dịch và tăng cường thực thi pháp luật.

Tuy nhiên, các chuyên gia cảnh báo nếu không có cải cách đáng tin cậy về quản trị và giám sát, biến động thị trường có thể còn kéo dài. Nhà phân tích Yanuar Rizky của Bejana Investidata Globalindo cho rằng nếu thông tin tiếp tục thiếu minh bạch và quy trình pháp lý không rõ ràng, thị trường sẽ vẫn bị chi phối bởi đầu cơ và tâm lý thiếu niềm tin.

Giới kinh tế nhận định đây là phép thử lớn đối với khả năng khôi phục niềm tin của nhà đầu tư vào thị trường Indonesia.

Nguyên nhân sâu xa

Theo các chuyên gia, bất ổn hiện nay không chỉ xuất phát từ cảnh báo của MSCI. Giám đốc điều hành Bhima Yudhistira của Viện Nghiên cứu Kinh tế và Pháp luật CELIOS cho biết MSCI đã nêu quan ngại về tính minh bạch của thị trường chứng khoán Indonesia từ tháng 10/2025, song các cải cách sau đó diễn ra chậm chạp và thiếu nhất quán.

“Điều khiến thị trường choáng váng không phải là đánh giá của MSCI, mà là phản ứng cải cách chưa đủ thuyết phục từ các cơ quan trong nước”, ông nói.

Chuyên gia kinh tế cấp cao Tauhid Ahmad của INDEF cho rằng thị trường vốn Indonesia vốn đã mong manh. Đà tăng mạnh của chỉ số trong năm qua không dựa trên nền tảng cơ bản vững chắc, trong khi thanh khoản mỏng khiến giá dễ bị bóp méo. Điều này khiến thị trường đặc biệt dễ tổn thương khi MSCI tăng cường giám sát.

Tác động từ đợt thị trường sụt giảm

Đợt bán tháo cũng đẩy nhanh dòng vốn ngoại rút khỏi Indonesia, nối dài xu hướng đã diễn ra suốt năm 2025. Các nhà phân tích cảnh báo diễn biến này có thể gây áp lực lên đồng rupiah và làm gia tăng lạm phát nhập khẩu. Đồng rupiah đã mất khoảng 2% giá trị so với USD trong những tuần gần đây, nằm trong nhóm tiền tệ mới nổi châu Á giảm mạnh nhất.

Nhiều nhà đầu tư cá nhân chịu tác động nặng nề. Một nhà đầu tư tại Tangerang tên Kars cho biết đã mất khoảng 400 triệu rupiah (khoảng 620 triệu VNĐ), tương đương 20% danh mục. Bà Nindita, một nội trợ ở Jakarta, ghi nhận mức lỗ khoảng 10%. Phần lớn nhà đầu tư cá nhân hiện chuyển sang trạng thái chờ đợi, kỳ vọng thị trường sớm ổn định trở lại.

Các chuyên gia cảnh báo nếu dòng vốn tiếp tục rút, hình ảnh của Indonesia trong mắt nhà đầu tư quốc tế sẽ bị tổn hại, kéo theo rủi ro đối với tăng trưởng việc làm và kinh tế. Theo họ, chính phủ cần nhanh chóng bổ nhiệm đội ngũ lãnh đạo đủ năng lực và thúc đẩy cải cách sâu rộng để khôi phục niềm tin thị trường.

Chủ tịch Hội đồng Kinh tế Quốc gia Luhut Pandjaitan cho rằng biến động ngắn hạn là đặc điểm bình thường của thị trường và không làm thay đổi nền tảng kinh tế của Indonesia. Ông nhấn mạnh phản hồi của MSCI nên được xem là cơ hội để đẩy nhanh cải cách cấu trúc, qua đó giúp thị trường vốn minh bạch và cạnh tranh hơn.

“Chúng ta không nên hoảng loạn,” ông nói.

Theo CNA

Theo Anh Dũng