Nhật Bản chi thêm 4 tỷ USD cho cụ ông 74 tuổi, tham vọng giành lại ‘vương quyền’ bán dẫn từ TSMC và Samsung

Tờ Nikkei Asian Review cho hay trong nỗ lực không mệt mỏi nhằm tái chiếm vị thế hoàng kim trên bản đồ bán dẫn thế giới, Chính phủ Nhật Bản vừa đưa ra một quyết định mang tính bước ngoặt. Mới đây, Tokyo đã chính thức phê duyệt khoản giải ngân bổ sung trị giá 631,5 tỷ Yên, tương đương khoảng 4 tỷ USD, dành cho tập đoàn Rapidus.

Tính đến thời điểm hiện tại, tổng số tiền mà Bộ Kinh tế, Thương mại và Công nghiệp Nhật Bản (METI) rót vào Rapidus cho mục đích nghiên cứu và phát triển đã chạm mốc con số khổng lồ 2,35 nghìn tỷ Yên. Khoản ngân sách bổ sung cho tài khóa 2026 này cho thấy sự sốt sắng của Nhật Bản trong việc hiện thực hóa giấc mơ sản xuất chip 2 nanomet (2nm) vào nửa cuối tài khóa 2027.

Nhiệm vụ bất khả thi

Được thành lập vào năm 2022 với sự hậu thuẫn từ cả khu vực công và tư nhân, Rapidus gánh vác sứ mệnh mà nhiều chuyên gia gọi là "nhiệm vụ bất khả thi": nhảy vọt từ công nghệ cũ lên thẳng tiến trình 2nm để cạnh tranh sòng phẳng với những "ông kẹ" như TSMC của Đài Loan hay Samsung của Hàn Quốc.

Hiện nay, chip 2nm được coi là "tiêu chuẩn vàng" cho các bộ vi xử lý dùng trong trung tâm dữ liệu AI, điện thoại thông minh và xe tự lái. Những gã khổng lồ như TSMC (Đài Loan) hay Samsung Electronics (Hàn Quốc) là những cái tên hiếm hoi có khả năng sản xuất ở quy mô công nghiệp.

Việc liên tục bơm vốn cho thấy Chính phủ Nhật Bản tin rằng tiền bạc có thể rút ngắn khoảng cách về thời gian và công nghệ trong cuộc đua khốc liệt này.

Cũng theo Nikkei, Rapidus vừa cán một cột mốc quan trọng vào tháng 7 vừa qua khi sản xuất thành công nguyên mẫu chip 2nm đầu tiên, sử dụng công nghệ hợp tác cùng IBM. Hiện tại, công ty đang gấp rút hoàn thiện cơ sở sản xuất đầu tiên tại đảo Hokkaido, phía Bắc Nhật Bản.

Điểm khác biệt mà CEO Atsuyoshi Koike (74 tuổi) của Rapidus tự tin sẽ trở thành lợi thế cạnh tranh của Rapidus chính là tốc độ. Trong khi các nhà máy thông thường xử lý các tấm silicon theo lô, di chuyển chúng qua nhiều công đoạn in và khắc lớp theo từng nhóm, Rapidus sẽ xử lý từng tấm wafer một và tiến hành ngay lập tức.

Ông Koike hy vọng có thể hoàn thành trong 15 ngày những công việc mà các nhà sản xuất khác phải mất tới 50 ngày. Với dịch vụ "siêu tốc" này, ông dự định thu thêm một khoản phí đặc biệt, tương tự như cách hành khách trả tiền cho vé tàu cao tốc Shinkansen của Nhật Bản.

Thậm chí tờ Wall Street Journal (WSJ) nhận định CEO Koike hiện là gương mặt đại diện cho nỗ lực trị giá hàng tỷ USD của Chính phủ Nhật Bản nhằm giành lại vị thế trong một ngành công nghiệp mà họ từng thống trị tuyệt đối.

Động thái này của Tokyo diễn ra trong bối cảnh chuỗi cung ứng toàn cầu đang đứng trước những rủi ro cực lớn từ các cú sốc bên ngoài. Đặc biệt, sự leo thang căng thẳng địa chính trị gần đây đã buộc các nhà hoạch định chính sách tại Nhật Bản phải nhìn nhận bán dẫn không chỉ là linh kiện điện tử, mà là "trái tim" của an ninh quốc gia. Thủ tướng Sanae Takaichi đã nhiều lần nhấn mạnh tầm quan trọng của việc gia tăng đầu tư vào các lĩnh vực thiết yếu đối với sự sinh tồn và độc lập của đất nước.

Việc sở hữu năng lực sản xuất chip tiên tiến tại nội địa sẽ giúp Nhật Bản giảm bớt sự phụ thuộc vào các nguồn cung nước ngoài vốn dễ bị tổn thương bởi xung đột hoặc lệnh trừng phạt. Trong một thế giới mà chip là "dầu mỏ mới", quốc gia nào nắm giữ công nghệ sản xuất tiên tiến nhất sẽ nắm quyền tự quyết lớn hơn trên bàn cờ kinh tế.

Không dừng lại ở việc hỗ trợ sản xuất, Bộ Công nghiệp Nhật Bản còn thể hiện tư duy chiến lược khi quyết định mở rộng hỗ trợ tài chính cho cả Fujitsu và IBM Japan. Mục tiêu cốt lõi của hành động này là khuyến khích các ông lớn phần mềm và dịch vụ công nghệ thuê Rapidus gia công các dòng chip AI tiết kiệm năng lượng của họ.

Đây là một nước đi "nhất cử lưỡng tiện". Một mặt, nó đảm bảo đầu ra ổn định cho Rapidus ngay từ khi nhà máy chưa vận hành chính thức. Mặt khác, nó tạo ra một hệ sinh thái khép kín về AI tại Nhật Bản, từ khâu thiết kế chip cho đến sản xuất và ứng dụng thực tế. Sự kết hợp giữa kinh nghiệm lâu đời của IBM, năng lực hệ thống của Fujitsu và dây chuyền hiện đại của Rapidus được kỳ vọng sẽ tạo nên một liên minh đủ sức thách thức sự thống trị của các tập đoàn phương Tây trong mảng phần cứng AI.

Tuy nhiên, thách thức phía trước vẫn còn rất lớn. Việc nắm vững công nghệ 2nm đòi hỏi sự chính xác tuyệt đối và đội ngũ nhân sự trình độ cực cao, thứ mà Nhật Bản đang nỗ lực đào tạo lại sau nhiều thập kỷ bỏ ngỏ mảng sản xuất chip tiên tiến.

Dẫu vậy, với 4 tỷ USD vừa được phê duyệt, Nhật Bản đã gửi một thông điệp rõ ràng tới thế giới: Họ sẽ không đứng ngoài cuộc chơi bán dẫn này, dù cái giá phải trả có lớn đến đâu.

*Nguồn: Nikkei, Fortune

Băng Băng