Nghiên cứu hơn 5.000 người cho thấy: Một bài kiểm tra đơn giản có thể dự đoán tuổi thọ

Nhiều người thường dựa vào kết quả khám sức khỏe hoặc xét nghiệm máu để đánh giá tình trạng cơ thể. Tuy nhiên, các nhà khoa học cho rằng sức mạnh cơ bắp đôi khi cũng có thể phản ánh tuổi thọ.

Một nghiên cứu công bố tháng 2/2026 trên tạp chí JAMA Network Open (Hoa Kỳ) đã theo dõi 5.472 phụ nữ từ 63 đến 99 tuổi trong trung bình 8,4 năm .

Kết quả cho thấy hai bài kiểm tra sức mạnh đơn giản gồm lực bóp tay và thời gian đứng lên ngồi xuống 5 lần từ ghế có liên quan chặt chẽ với nguy cơ tử vong trong tương lai.

Sức mạnh cơ bắp càng tốt, nguy cơ tử vong càng thấp

Các nhà nghiên cứu chia lực bóp tay thành bốn mức và nhận thấy sự khác biệt rõ rệt về tỷ lệ tử vong.

- Những người có lực bóp tay dưới 14kg - nhóm yếu nhất - có tỷ lệ tử vong 67,2 trường hợp trên 1.000 người mỗi năm .

- Ở nhóm có lực bóp tay 14-19 kg , tỷ lệ này giảm xuống 52,3 , tương đương giảm khoảng 22% nguy cơ tử vong .

- Những người có lực bóp tay 20-24 kg có tỷ lệ tử vong 37,4 , tức giảm khoảng 44% nguy cơ .

- Trong khi đó, nhóm mạnh nhất với lực bóp tay trên 24 kg có tỷ lệ tử vong chỉ 23,5 trên 1.000 người mỗi năm , tương đương giảm khoảng 65% nguy cơ tử vong .

Bài kiểm tra đứng lên ngồi xuống 5 lần cũng cho thấy xu hướng tương tự.

Những người mất từ 16,7 giây trở lên để hoàn thành bài kiểm tra có tỷ lệ tử vong 60,2 .

Trong khi đó, những người hoàn thành trong 11,1 giây hoặc nhanh hơn có tỷ lệ tử vong 26,5 , tức giảm khoảng 56% nguy cơ .

Đáng chú ý, ngay cả khi các nhà nghiên cứu điều chỉnh các yếu tố như tuổi tác, chủng tộc, trình độ học vấn, cân nặng, huyết áp, hút thuốc, uống rượu và số bệnh mạn tính , mối liên hệ này vẫn rất rõ ràng.

Sức mạnh cơ bắp có lợi ngay cả khi ít vận động

Một phát hiện quan trọng của nghiên cứu là tác dụng bảo vệ của cơ bắp không chỉ đến từ việc vận động nhiều .

Các nhà khoa học sử dụng thiết bị đo chuyển động để ghi nhận hoạt động hằng ngày của người tham gia thay vì chỉ dựa vào bảng hỏi.

Kết quả cho thấy:

- Ngay cả khi ngồi hơn 9 giờ mỗi ngày , những người có lực bóp tay mạnh vẫn có nguy cơ tử vong thấp hơn.

- Ngay cả khi thời gian vận động cường độ trung bình đến cao dưới 43 phút mỗi ngày , mối liên hệ giữa sức mạnh cơ bắp và tuổi thọ vẫn tồn tại.

- Ngay cả khi tốc độ đi bộ chậm , lực bóp tay mạnh vẫn có tác dụng bảo vệ.

- Ngay cả ở những phụ nữ tập thể dục dưới 150 phút mỗi tuần - mức thấp hơn khuyến nghị - nhóm có sức mạnh cơ bắp tốt vẫn có nguy cơ tử vong thấp hơn.

Thậm chí ở nhóm vận động cường độ trung bình đến cao dưới 10 phút mỗi ngày , xu hướng này vẫn được ghi nhận.

Lực tay hay sức mạnh chân quan trọng hơn?

Nghiên cứu cũng so sánh sức mạnh tay (lực bóp tay) và sức mạnh chân (bài kiểm tra đứng lên ngồi xuống) . Hai chỉ số này có mối liên hệ khá yếu , cho thấy chúng phản ánh những khía cạnh sinh lý khác nhau của cơ thể . Tuy nhiên, lực bóp tay có giá trị dự đoán ổn định hơn .

Sau khi điều chỉnh các yếu tố sức khỏe, mối liên hệ giữa lực bóp tay và nguy cơ tử vong gần như không thay đổi . Trong khi đó, mối liên hệ giữa thời gian đứng lên ngồi xuống và nguy cơ tử vong giảm đáng kể , gần như mất ý nghĩa thống kê.

Các nhà nghiên cứu cho rằng bài kiểm tra đứng lên ngồi xuống có thể phản ánh tình trạng lão hóa tổng thể và mức độ mệt mỏi , trong khi lực bóp tay phản ánh trực tiếp khả năng tạo lực của cơ xương .

Ngoài ra, cơ tay được sử dụng thường xuyên trong sinh hoạt hằng ngày , nên sức mạnh của nó có thể liên quan chặt chẽ đến khả năng duy trì cuộc sống độc lập ở người lớn tuổi .

Vai trò của viêm mạn tính

Viêm mạn tính có thể đẩy nhanh quá trình mất cơ và làm tăng nguy cơ tử vong . Vì vậy các nhà khoa học cũng đo CRP (protein phản ứng C) , một chỉ dấu viêm trong cơ thể.

Tuy nhiên, kết quả khá bất ngờ: sau khi điều chỉnh mức CRP, mối liên hệ giữa sức mạnh cơ bắp và tuổi thọ chỉ giảm nhẹ .

Điều này cho thấy cơ bắp có thể bảo vệ sức khỏe thông qua nhiều cơ chế khác như kiểm soát đường huyết tốt hơn, tăng tốc độ chuyển hóa cơ bản, khả năng phục hồi tốt hơn khi cơ thể chịu stress.

Kết quả có áp dụng cho nhiều nhóm người khác nhau?

Các nhà nghiên cứu tiếp tục phân tích theo độ tuổi, chủng tộc, chỉ số BMI và mức độ hoạt động thể chất .

Kết quả cho thấy lực bóp tay có tác dụng bảo vệ ở hầu hết mọi nhóm , bao gồm:

- Người trên và dưới 80 tuổi phụ nữ da trắng, da đen và gốc Tây Ban Nha.

- Người có cân nặng bình thường hoặc thừa cân.

- Người hoạt động nhiều hoặc ít.

- Người có hoặc không sử dụng dụng cụ hỗ trợ đi lại.

Điểm ngoại lệ duy nhất là bài kiểm tra đứng lên ngồi xuống không còn ý nghĩa rõ rệt ở phụ nữ trên 80 tuổi hoặc người đi lại chậm , cho thấy chức năng chân có thể bị ảnh hưởng nhiều hơn bởi tình trạng sức khỏe tổng thể.

Lời khuyên dành cho người lớn tuổi

Các chuyên gia khuyến nghị người cao tuổi nên chú ý duy trì sức mạnh cơ bắp , không chỉ tập trung vào cân nặng. Có thể đo lực bóp tay tại bệnh viện hoặc trung tâm y tế. Nếu dưới 14kg , nên chú ý cải thiện sức mạnh cơ.

Ngoài ra, nên tập cả cơ tay và cơ chân . Dù lực tay có giá trị dự đoán tuổi thọ cao hơn, nhưng sức mạnh chân rất quan trọng để phòng ngã . Ngay cả khi không thể tập thể dục cường độ cao , các bài tập tăng sức mạnh cơ bắp nhẹ nhàng vẫn có thể mang lại lợi ích sức khỏe.

Một điều quan trọng khác là chú ý đến khối lượng cơ , không chỉ nhìn vào cân nặng. Một số người có BMI bình thường nhưng thiếu cơ vẫn có nguy cơ sức khỏe cao.

Kết luận của nghiên cứu cho thấy ở phụ nữ 63-99 tuổi , sức mạnh cơ bắp là một yếu tố dự đoán nguy cơ tử vong độc lập , không phụ thuộc hoàn toàn vào mức độ vận động, thời gian ngồi hay chức năng tim phổi. Với những người cao tuổi yếu hoặc khó vận động, tập luyện để duy trì cơ bắp vẫn có thể mang lại lợi ích đáng kể cho sức khỏe và tuổi thọ .

Nguồn và ảnh: QQ

Nguyệt Quang