Mark Zuckerberg biến Meta từ 'cỗ máy in tiền' trở thành 'lò đốt tiền', hiện đang nợ gần 60 tỷ USD
Đúng là Meta đã tạo ra hàng chục tỷ USD tiền mặt trong năm qua, nhưng phần lớn trong số đó đã bị bào mòn.
Meta Platforms vốn vẫn được nhìn nhận như một “cỗ máy in tiền”, song hiện tại, công ty này lại đang phải liên tục vay thêm hàng chục tỷ USD để tài trợ cho các trung tâm dữ liệu mới.
Thực tế cho thấy, đúng là Meta đã tạo ra hàng chục tỷ USD tiền mặt trong năm qua, nhưng phần lớn trong số đó đã bị bào mòn bởi các chi phí thực tế liên quan đến việc trả lương bằng cổ phiếu cho nhân viên. Các khoản này bao gồm hàng tỷ USD tiền thuế khấu trừ khi trao thưởng cổ phiếu (vesting), cùng hàng tỷ USD khác dành cho việc mua lại cổ phiếu nhằm bù đắp sự pha loãng từ hoạt động vesting.
Nhìn theo cách này, không khó hiểu khi Meta đã hơn gấp đôi khoản nợ trên bảng cân đối kế toán trong năm qua, lên 58,7 tỷ USD. Công ty vay nợ vì buộc phải làm vậy.
Đáng lo hơn, đó mới chỉ là phần nợ “hữu hình”. Sổ sách của Meta hiện không phản ánh khoản nợ liên quan đến dự án trung tâm dữ liệu trị giá 27 tỷ USD đang xây dựng.
Đối với nhà đầu tư, điều này đặt ra bài toán định giá đầy khó xử. Với vốn hóa thị trường khoảng 1,66 nghìn tỷ USD, cổ phiếu Meta đã trông khá đắt đỏ khi giao dịch ở mức 38 lần dòng tiền tự do dự kiến năm 2025. Tuy nhiên, nếu tính cả các chi phí tiền mặt liên quan đến trả lương bằng cổ phiếu vào dòng tiền tự do, tỷ lệ này sẽ tăng vọt lên hơn 1.000 lần.
Nhiều “ông lớn” công nghệ khác như Alphabet, Microsoft hay Nvidia cũng ghi nhận các chi phí tiền mặt liên quan đến lương thưởng cổ phiếu. Nhưng tính theo tỷ lệ so với dòng tiền tự do, mức độ của họ thấp hơn nhiều so với Meta.
Dòng tiền tự do là chỉ số quan trọng vì đại diện cho lượng tiền mặt còn lại sau khi công ty tái đầu tư vào hoạt động kinh doanh, dùng để thưởng cho cổ đông hoặc trả nợ. Thông thường, nó được tính bằng cách lấy dòng tiền từ hoạt động kinh doanh trừ chi tiêu vốn.
Meta báo cáo 43,6 tỷ USD dòng tiền tự do năm 2025, từ 115,8 tỷ USD dòng tiền hoạt động trừ đi 72,2 tỷ USD chi tiêu vốn. Trên lý thuyết, hoạt động kinh doanh cốt lõi của Meta đủ sức tài trợ cho chương trình đầu tư hạ tầng AI khổng lồ.
Nhưng trên thực tế, các chi phí tiền mặt liên quan trực tiếp đến cổ phiếu thưởng cho nhân viên đã “nuốt” tới 42 tỷ USD, tương đương 96% dòng tiền tự do năm ngoái. Ngoài ra, Meta ước tính đã phải chi 23,6 tỷ USD để mua lại cổ phiếu nhằm bù đắp pha loãng. Con số này không được công bố trực tiếp nhưng có thể suy ra từ báo cáo vốn chủ sở hữu.
Về mặt kinh tế, bản chất vẫn không thay đổi: tiền mặt đang rời khỏi Meta. Phần lớn lợi ích từ dòng tiền tự do năm ngoái đã rơi vào tay nhân viên và lãnh đạo. Các cổ đông hiện đang phải cân nhắc xem liệu “cơn sốt” đầu tư AI sẽ kéo dài bao lâu nếu công ty này tiếp tục phụ thuộc vào việc vay nợ để tài trợ cho tham vọng lớn.
Được biết, Meta đang bước vào một trong những giai đoạn đầu tư lớn nhất trong lịch sử khi đổ hàng chục tỷ USD vào trí tuệ nhân tạo AI, biến công ty từ một nền tảng mạng xã hội thành một “cỗ máy hạ tầng tính toán” phục vụ cuộc đua AI toàn cầu. Hãng dự kiến chi hơn 60–70 tỷ USD trong năm 2025, phần lớn dành cho xây dựng trung tâm dữ liệu và hạ tầng phục vụ các mô hình AI thế hệ mới.
CEO Mark Zuckerberg nhiều lần khẳng định AI là ưu tiên chiến lược hàng đầu, đặc biệt sau thành công bước đầu của dòng mô hình mã nguồn mở Llama. Công ty đang chạy đua để tăng công suất tính toán, mua số lượng lớn chip xử lý đồ họa (GPU) tiên tiến nhằm cạnh tranh với các đối thủ như Microsoft và Google.
Nhiều chuyên gia nhận định rằng chiến lược chi mạnh tay của Meta mang tính đặt cược lớn. Trong khi doanh thu quảng cáo vẫn là nguồn thu chính, công ty đang hy sinh dòng tiền ngắn hạn để xây dựng lợi thế công nghệ dài hạn. Chi phí đầu tư khổng lồ làm dấy lên câu hỏi về tính bền vững, đặc biệt khi Meta đã gia tăng vay nợ để tài trợ cho các dự án.
Reuters cho rằng, nếu AI mang lại các sản phẩm thương mại hóa thành công, từ trợ lý ảo đến công cụ quảng cáo thông minh hơn, khoản đầu tư này có thể củng cố vị thế dẫn đầu của Meta trong thập kỷ tới. Ngược lại, nếu hiệu quả thương mại không như kỳ vọng, gánh nặng chi phí hạ tầng có thể gây áp lực lớn lên lợi nhuận.
Theo: WSJ, Reuters
