Kinh tế thể thao Việt Nam: Để phát triển thành quy mô tỷ đô cần làm gì?

Trong những năm gần đây, thể thao Việt Nam đang phát triển song hành với tăng trưởng kinh tế và sự gia tăng của tầng lớp trung lưu. Với quy mô dân số khoảng 100 triệu người và GDP trên 400 tỷ USD, Việt Nam được đánh giá là một thị trường giàu tiềm năng trong khu vực Đông Nam Á – nơi có gần 700 triệu dân và tốc độ tăng trưởng năng động.

Theo Báo cáo Kinh tế Thể thao Việt Nam 2026, thể thao đang dần chuyển dịch từ hoạt động phong trào hoặc thành tích cao sang một lĩnh vực tiêu dùng và dịch vụ có giá trị kinh tế. Các yếu tố của một nền kinh tế thể thao như tổ chức sự kiện, vận hành câu lạc bộ, dịch vụ huấn luyện, kinh doanh thiết bị hay sự tham gia của doanh nghiệp, truyền thông đã bắt đầu hình thành, nhưng vẫn còn rời rạc, thiếu liên kết và chưa tạo thành một hệ thống hoàn chỉnh.

Trong bối cảnh đó, tiềm năng hình thành một ngành kinh tế thể thao quy mô tỷ USD tại Việt Nam được đánh giá là rõ ràng, song cần sự phát triển đồng bộ về hạ tầng, vốn và chính sách để có thể kết nối và mở rộng thị trường.

Bài toán xây nền thể thao cho thế hệ trẻ

Tại tọa đàm "Thị trường, đầu tư và mô hình doanh thu trong thể thao" trong khuôn khổ Diễn đàn, ông Tô Duy, Nhà sáng lập kiêm Chủ tịch HĐQT/TGĐ Công ty CP New Sports chia sẻ doanh nghiệp của ông được thành lập cách đây khoảng 4 năm, xuất phát từ niềm đam mê bóng rổ.

"Trước đây khi đi du học, nhờ có thể thao, đặc biệt là bóng rổ, tôi có những người bạn đầu tiên và học được nhiều kỹ năng như làm việc nhóm, quản lý, lãnh đạo", ông nói.

Từ trải nghiệm cá nhân, ông cho biết mong muốn của mình là thế hệ trẻ Việt Nam cũng có cơ hội tiếp cận thể thao một cách bài bản. Đây cũng là lý do New Sports xây dựng hệ sinh thái bóng rổ từ cấp học sinh đến bán chuyên và chuyên nghiệp.

Theo ông Duy, nếu một người trẻ lựa chọn theo đuổi bóng rổ, họ có thể đi từ cấp 1 đến đại học, sau đó tiếp tục theo đuổi con đường chuyên nghiệp hoặc tham gia các giải phong trào.

Tuy nhiên, khi triển khai thực tế, doanh nghiệp gặp nhiều vướng mắc, đặc biệt trong khâu tổ chức sự kiện và vận hành.

Ông cho biết quy trình xin cấp phép hiện nay giữa các địa phương vẫn còn những khác biệt nhất định, khiến doanh nghiệp gặp khó trong quá trình triển khai. Bên cạnh đó, cơ chế vận hành tại một số sân vận động, nhà thi đấu cũng còn thiếu sự đồng bộ.

"Trong quá trình làm việc, doanh nghiệp vẫn gặp những vướng mắc nhất định liên quan đến chi phí và thủ tục, điều này khiến việc triển khai đôi khi chưa thực sự thuận lợi", ông chia sẻ.

Theo ông, những yếu tố này phần nào ảnh hưởng đến quá trình thu hút đầu tư cũng như việc phát triển thị trường thể thao theo hướng chuyên nghiệp.

Muốn phát triển kinh tế thể thao, phải bắt đầu từ "người tiêu dùng thể thao"

Ở góc nhìn dài hạn, ông Dane Fort, Chủ tịch Tập đoàn California Wellness Group cho rằng để hình thành một ngành kinh tế thể thao, yếu tố cốt lõi không nằm ở quy mô sự kiện mà ở hành vi và thói quen của người dân.

Theo ông, khi bắt đầu cách đây hơn 20 năm, ngành fitness gần như chưa tồn tại tại Việt Nam. Việc xây dựng doanh nghiệp trong một thị trường như vậy là rất khó, nhưng nếu có một "big why" – lý do đủ lớn, việc phát triển sẽ trở nên rõ ràng hơn.

"Chúng tôi không chỉ xây dựng phòng tập, mà hướng đến việc tạo ra sức khỏe, hạnh phúc và hy vọng cho 100 triệu người Việt Nam. Không phải là một 'kỳ lân' tài chính, mà là giá trị về chất lượng cuộc sống", ông nói.

Ông cũng chỉ ra một thực tế, hiện tỷ lệ người Việt Nam tập luyện thể thao thường xuyên chỉ khoảng 1% dân số, thấp hơn nhiều so với Mỹ (30%) hay Hàn Quốc (17%).

Theo ông, nếu Việt Nam nâng tỷ lệ này lên 10%, đây sẽ là mức tăng trưởng mang tính bùng nổ, không chỉ với ngành thể thao mà với cả nền kinh tế.

"Một xã hội khỏe mạnh sẽ tiêu dùng nhiều hơn, di chuyển nhiều hơn, đi du lịch nhiều hơn. Đó là cách tăng trưởng bền vững nhất", ông nhấn mạnh.

Quan điểm này cũng tương đồng với xu hướng quốc tế, khi tại một số quốc gia như Trung Quốc, khái niệm "người tiêu dùng thể thao" đã được sử dụng trong các văn kiện phát triển, coi thể thao là một thị trường nơi nhu cầu và hành vi chi tiêu của người dân trở thành động lực tăng trưởng.

Tại Đông Nam Á, một đặc điểm khác biệt là sự tồn tại của hệ thống thi đấu đa quốc gia như SEA Games – không chỉ là một giải đấu mà còn đóng vai trò như cơ chế tạo động lực kép cho khu vực.

Thông qua cạnh tranh liên tục và luân phiên đăng cai, các quốc gia duy trì áp lực nâng cao thành tích, đầu tư vào vận động viên và hạ tầng, đồng thời hình thành một "không gian thể thao chung" kết nối toàn khu vực.

Trong dài hạn, cơ chế này không chỉ thúc đẩy thể thao thành tích cao mà còn tạo nền tảng cho thị trường thể thao, bao gồm tổ chức sự kiện, thương mại hóa và thu hút đầu tư xuyên biên giới.

Bên cạnh đó, tọa đàm cũng ghi nhận nhiều ý kiến về các yếu tố cấu thành kinh tế thể thao.

Đại diện Coolmate cho biết doanh nghiệp đã bước đầu đưa sản phẩm thể thao ra thị trường quốc tế thông qua Amazon, với hai sản phẩm đạt top seller và Amazon Choice tại Mỹ, coi đây là "tấm hộ chiếu" để thương hiệu Việt tiếp cận thị trường toàn cầu.

Trong khi đó, đại diện VTC và FPT Play nhấn mạnh vai trò của nội dung số và bản quyền thể thao, cho rằng việc tăng cường bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ sẽ là điều kiện quan trọng để thị trường phát triển bền vững.

Ở góc độ nhà đầu tư, ông Lim Song cho rằng Việt Nam cần cải thiện hạ tầng và thủ tục tổ chức sự kiện, đặc biệt là đơn giản hóa quy trình cấp phép và xây dựng hệ thống dữ liệu sân vận động minh bạch, có thể tra cứu và đặt lịch trực tuyến.

Theo ông, hiện phần lớn rủi ro của các đơn vị tổ chức sự kiện thể thao tại Việt Nam đến từ thủ tục hành chính và thời gian phê duyệt.

Nhìn tổng thể, các ý kiến tại tọa đàm cho thấy kinh tế thể thao Việt Nam đang ở giai đoạn đầu hình thành, với nhiều dư địa phát triển nhưng cũng tồn tại không ít rào cản. Trong đó, câu chuyện phát triển từ "gốc" – từ hệ sinh thái đào tạo trẻ cho đến thay đổi thói quen chăm sóc sức khỏe – được xem là nền tảng để thị trường này có thể tăng trưởng dài hạn.

Kỳ Thư